گزارش «پیام ما» از حال این روزهای اولین سینمای کرمان / سینما را «تابان» کنید!

از روزی که سینما به جمع هنرهای موجود در دنیا پیوست بیش از یک قرن می گذرد. سینما در طول عمر یکصد ساله خود فراز و نشیب های فراوانی را پشت سر گذاشته است.
از دستگاه های آپارات اولیه تا صف های طولانی خرید بلیت سینما که برای جوانان دیروز و پیران امروز خاطره شده است.
دستگاه آپارات به تبع دیگر کشورها به ایران نیز وارد شد. آن گاه علاقه مندان به این هنر کوشیدند تا به نحوی در جهت غنای هنر سینما سهیم باشند.
کرمانی ها از جمله مردمانی بودند که نقشی بی بدیل در این زمینه ایفا کردند. «روح انگیز سامی نژاد» اولین زنی ایرانی است که قدم به عرصه سینما گذاشت و «دختر لر» را در اذهان جاودانه کرد.
در همان اوان بود که دستگاه آپارات به کرمان ه وارد شد تا کرمانی ها از قافله مسافران پرده نقره ای جا نمانند.
مجید فدایی دکترای سینما می نویسد:«بر اساس اسناد به دست آمده در سال 1310 اولین تصاویر متحرک در پرورشگاه صنعتی کرمان به نمایش در آمد و بعد از آن سینما یکی از مهمترین و شاید تنها هنر و وسیله سرگرمی مردم کرمان شد بر این اساس می توان این سال را مبنای بر تاریخ سینما در کرمان قلمداد کرد.»
وی می افزاید:«در 16 دیماه 1310 اولین تصاویر متحرک توسط یک دستگاه آپارت در سالن موسسه شبانه روزی ایتام صنعتی برای عموم به نمایش گذاشته می شود. در سال 1313 فیلم دختر لر بوسیله عبدالحسین سپنتا در کرمان و در خانه مرحوم صداقت به نمایش گذاشته می شود استقبال از این فیلم بی نظیر بوده است. در سال 1314 سینما تابان در محل سالن موسسه شبانه روزی ایتام صنعتی کرمان راه اندازی می شود. در بهمن سال 1315 سینمای تابان مجهز به سیستم صدا شده و برای اولین بار فیلمهای ناطق در این سینما به نمایش در می آیند. در سال 1317 سالن تابستانی سینما تابان افتتاح شده و در همین سالن اولین فیلم موزیکال ترکی به نمایش درمی آید.»
دستگاه آپارات یادشده هم اکنون در محوطه موزه هنرهای معاصر صنعتی در خیابان شریعتی نگهداری می شود.
اما نخستین سالن سینما که آن روزها آن را «تابان» نام نهاده بودند، هنوز در خم کوچه های تنگ و خشت و گلی اطراف میدان ارگ به طرز غریبانه ای رها شده است.
سالن سینما تابان که طبق اسناد در سال های دهه 1320 محل مناقشه بین اداره فرهنگ و یتیم خانه صنعتی بوده، سر انجام در اختیار اداره فرهنگ قرار می گیرد و فرزندان پرورشگاه هم بعدها به ساختمان های جدیدتری نقل مکان می کنند. ظاهراً در حال حاضر این سالن جزو املاک اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی محسوب می شود و البته این مالکیت چیزی از مسوولیت اداره کل میراث فرهنگی نمی کاهد. زیرا سالنی با این کیفیت و پیشینه تاریخی که از بناهای دوره پهلوی اول به شمار می آید خود ایجاد کننده مسوولیت برای این اداره است.
در حال حاضر این سالن زیبا، متروک افتاده و در انتظار است تا دولت تدبیر و امید چاره ای به حال او بیندیشد.
مجید فدایی در گفت و گو با پیام ما معتقد است که:«می توان از این سالن به عنوان موزه سینما استفاده کرد و فضای اولیه سینما در سال های اولیه 1300 را بازسازی کرد. می توان نیمکت ها و وسایل و پروژکتورهای رایج در آن سال ها را بازسازی کرده و مورد استفاده قرار داد.»
اما فضای داخلی و هم چنین مکان جغرافیایی این سالن نیز که در مرکز شهر و میانه بافت تاریخی شهر کرمان واقع شده هنرمندان رشته های دیگر را نیز به وسوسه انداخته است.
یاسر خدیشی، عکاس کرمانی می گوید:«این سالن از معماری زیبایی بهره می برد. می توان به عنوان گالری عکس و نقاشی و خوشنویسی از آن استفاده کرد. در این صورت با آیند و روند هنرمندان و علاقه مندان به هنر و گردشگران برای بازدید از گالری به تدریج فضای کوچه از خلوتگه افاغنه به محیطی شاداب و هنری تبدیل خواهد شد.»
فارغ از این که سالن سینما تابان به چه مکانی تبدیل خواهد شد. یاد آوری این نکته ضروری است که جوانان هنرمند کرمانی به ارزش این گونه اماکن پی برده اند و علاقه ای که به بافت تاریخی شهر نشان می دهند بیش از مناطق پر زرق و برق شهر است.
امید است استاندار فهیم کرمان که در مراحل مختلف مدیریتی اش عشق خود را به کرمان قدیم اثبات کرده با همکاری صمیمانه شهردار و مدیرکل میراث فرهنگی و دیگر سازمان ها و نهادها نظیر اداره اوقاف و… که احتمالاً با این پروژه ها مرتبط خواهند بود بتوانند دستی بر سر روی بافت ارزشمند تاریخی شهر کشیده و آن را به نمایشگاه فرهنگ و تمدن بدل کنند.