روزگار سیاهِ سفیدگری
خیلی ها استان کرمان را به معادنش می شناسند. از بین این معادن، مس مشهورتر است و مسگری هم شهره بازار کرمان!
بازار کرمان، راسته بازار مسگرها، کاسه ها، قابلمه ها، سینی ها و نمای بازار را سرخ کرده اند. ضربه های چکشی که در دست استاد مسگر بر تن و پشت و پهلوی یک قطعه مسی کوبیده می شود، هارمونی دل انگیزی در زیر تاق های بازار تاریخی کرمان ایجاد می کند. البته این که چرا فعل حال را برای گذشته به کار می برم را نمی دانم. چرا که دیگر در بازار مسگرها خبری از آن همه سر و صدا و هیاهو نیست. شاید نوستالوژی های ماست که از زمان گذشته تا به امروز امتداد دارد. شاید دلمان می خواهد که همان شیوه های سنتی مسگری در زمان حال هم رخ می داد. شاید…
نمی دانم اما واقعیت این است که دیگر نه خبر چندانی از مسگری است و نه حتی مس کرمان آذین بخش مغازه های مس فروشی هایی است که آبا و اجدادشان خود در کار مسگری بوده اند.
الان ظروف مسی هم مثل همه چیزمان وارداتی است و مسگرها هم فروشنده کالاهای پاکستانی و ما کرمانی ها هم خریدار جنس همسایه ای که مرغش هم چنان غاز است.
یکی از مشاغل سنتی که می توان آن را از جمله صنایع جنبی مسگری به شمار آورد. شغل سفیدگری است. سفیدگری، زدودن چهره سیاه ظروف مسی و قابل استفاده کردن آن برای استفاده کننده است.
اکنون اگر کسی یک قابلمه مسی در خانه داشته باشد و از قضا به مدد تلویزیون و اینترنت و… از مزایای ظروف مس با خبر شده باشد و در صدد سفید کردن کاسه و دیگش برآمده باشد، نمی داند که استاد سفیدگر را در کجای کرمان، این مهد مس و مسگری جستجو کند. چرا که دیگر این حرفه نیز با بی توجهی تمام به حاشیه رانده شده و مغازه شناسنامه دار و نام و نشان داری از آن باقی نمانده است.
تک و توکی استاد سفیدگر هم اگر در کرمان باقی مانده باشد، در مخروبه هایی در حال کار هستند یا در بغل کوچه پس کوچه ای بساط قلاگری خود را پهن کرده اند.
چه خوب بود در بازار سنتی کرمان نظیر بازار میدان قلعه که حجره هایشان سال های سال خالی و متروکه افتاده و از قضا از جمله بازارهای تاریخی ایران هم هستند، محلی به هر یک از بازماندگان صنعت سفیدگری اختصاص می یافت و صاحبان این پیشه قدیمی که البته اکنون هم چندان بی مشتری نیستند سامان دهی می شدند. تا هم بازارهای سنتی کرمان از سکوت غم انگیز نجات یابد و هم حرفه سفیدگری که یادگار نیاکان کرمانی است، احیا می شد. از این رهگذر استفاده از ظروف مسی که در پستوی خانه ها به میراث گذشته شده نیز ترویج می شد که در استفاده کمتر از ظروف شیشه ای و تفلون و ارتقای سلامت عمومی نیز مؤثر واقع می گردید.