چشمی که زخم می‌زند

1393/11/21

چشمی که زخم می‌زند

در شهرهای بزرگ به نسبت کمتر با این موضوع مواجه می شویم اما در همه جا وجود دارد. چشم زخم یا همان چشم خوردن. مانع بسیاری از کارها می شود و راه هایی هم برای مقابله با آن وجود دارد.یکی تخم مرغ می شکند، یکی دستبند می بندد و یکی دعا می خواند. اما چشم زخم واقعیت است یا خرافه؟
اعتقاد به چشم زخم باوري قديمي است . مروري بر پيشينه تاريخي آن نشان مي دهد كه حتي در دوران قبل از اسلام، در متون اوستايي و پهلوي، نيز آثاري از اين اعتقاد ديده مي شود. برطبق اين باور كسي كه چشم مي زند لازم نيست علامت يا ويژگي خاصي داشته باشد. او مي تواند دوست، هم سايه، فرد غريبه، قوم و خويش، رهگذر، افراد همان خانه يا حتي خود شخص باشد . حتي مي گويند مادر هم از روي علاقه زياد ممكن است فرزندش را چشم بزند . كسي كه چشم مي زند حتي امكان دارد ازنظر اقتصادي و اجتماعي و فرهنگي و ساير جهات نيز برتر از فرد چشم خورده باشد . بعضي مي گويند اگر خانم بارداري به جسدي چشمش بيفتد، بچه اش چشم شور خواهد داشت. در قرآن کریم هم به چشم زخم اشاره شده است. آیه 51 سوره قلم از جمله مشهورترین آیات قرآن در این باره است. در ادبيات فارسي نيز چشم زخم، چشم بد و چش م شور هم در نظم، هم در نثر آمده است.همانطور که فردوسی می گوید: فردوسي: ندانم چه چشم بد آمد بر اوي چرا پژمريد آن چو گلبرگ روي. حافظ، خاقانی، نظامی، حقانی و برخی شاعران دیگر هم به این باور اشاره داشته اند و در شعرهایشان به چشم زخم را آورده اند.
آنها كه به چشم زخم اعتقاد دارند براي دفع و يا پيشگيري از آن روش هاي گوناگوني به كار مي برند. بعضي سعي مي كنند خودشان يا چيزي را كه متعلق به آنهاست در مقابل چشم حسود جلوه ندهند . به عنوان مثال اگر به موفقيتي دست يافته اند، نگذارند افراد شورچشم از آن مطلع شوند . بعضي اگر فرد چشم شوري وارد منزلشان شود زياد خود را شاد و سرحال و بدون غم نشان نمي دهند و سعي مي كنند در مقابل او بنالند تا آنها را چشم نزند . يا همچنين اگر شيء با ارز شي داشته باشند كه ممكن است چشم بخورد از جلو چشم آن شخص بر مي دارند، يعني به طور كل سعي مي كنند حسادت اين افراد برانگيخته نشود و كسي براي موقعيت خوب آنها آه نكشد . اینچنین گاهی اوقات باعث عدم پیشرفت می شود. در اینکه چشم زخم وجود دارد حرفی نیست اما اعتقاد به چشم زخم همواره بر آن است که تنها برخی افراد استثنایی (مثلاً در هر شهر یکی دو نفر) دارای چنین خاصیتی هستند و می‌توانند دیگران را چشم بزنند، اما گسترش چنین اعتقادی به تمام افراد، زمینی بدبینی شهروندان به یکدیگر را فراهم می‌کند. در همین شهر کرمان بارها دیده شد افراد سرمایه داری وجود دارند که در شهرهای دیگر سرمایه گذاری کرده اند و به نوعی در روند توسعه آن شهر نقش دارند اما با خارج کردن سرمایه خود از کرمان، نه تنها نقشی در توسعه ندارند بلکه از دلایل عدم توسعه شهری اند. وقتی از این دست سرمایه گذاران دلیل را جویا می شویم با پاسخی مشابه مواجه می شویم. جملگی آن ها از چشم خوردن می ترسند و اعتقاد دارند برخی از مردم کرمان تنگ نظرند. اینگونه تفکری باعث می شود در سه ماه پدیده شاندیز برای ساختن رستوران و فروشگاه و … در مشهد و تهران و کیش در کرمان 17 میلیاردتومان سهم بفروشد اما پروژه هایی که نیاز به مشارکت مردم دارند نیمه کاره رها شوند.چشم زخم یا همان چشم بد واقعیتی است انکارناپذیر اما گاه مشاهده می کنیم که این اتفاق ماورائی چنان دچار خرافات می شود که زندگی افراد را در برخورد با دیگران تحت تاثیر قرار می دهد و منشا بسیاری از سخنان پوچ و باطل می شود. یکی از موانع پیشرفت در هر جامعه ای توجه بیش از حد به خرافاتی اینچنینی است که جا دارد با فرهنگ سازی لازم از رواج آن بین مردم جلوگیری کرد.

کرمان
مطالب مرتبط

ارسال پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.