ایجاد زیرساخت‌های ملی صنعت گوهرسنگ؛ ۵۰ نوع گوهرسنگ در کشور شناسایی شد

مجری طرح توسعه صنعت گوهرسنگ ایمیدرو از شکل‌گیری زیرساخت‌های اصلی این صنعت در کشور طی پنج سال گذشته خبر داد و گفت بر پایه سند ملی توسعه گوهرسنگ، زنجیره‌ای از اکتشاف، آموزش، تجهیز، پژوهش، استانداردسازی و توسعه صادرات در این حوزه ایجاد شده است.

سید ابومحمد هاشمی، مجری طرح توسعه صنعت گوهرسنگ سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران، اظهار کرد: سند ملی توسعه گوهرسنگ، نقشه راه جامعی برای توسعه این صنعت در ایران است و همه حلقه‌های زنجیره ارزش را از اکتشاف ذخایر و تأمین تجهیزات تا آموزش گوهرتراشان، مستندسازی، استانداردسازی و حضور در بازارهای جهانی در بر می‌گیرد.

نگاه زنجیره‌ای به توسعه صنعت گوهرسنگ

هاشمی با تأکید بر رویکرد یکپارچه در این بخش گفت: هیچ‌یک از اجزای صنعت گوهرسنگ به‌صورت مستقل دیده نشده و همه بخش‌ها به‌صورت پیوسته طراحی شده‌اند تا زمینه توسعه پایدار و ارزش‌آفرینی بیشتر فراهم شود.

او درباره ظرفیت‌های معدنی کشور افزود: ایران از نظر تنوع گوهرسنگ‌ها در سطحی متوسط در مقیاس بین‌المللی قرار دارد، اما از نظر زمین‌شناسی دارای ظرفیت‌های قابل‌توجهی است. به گفته وی، تاکنون هیچ ذخیره اقتصادی از الماس در کشور به اثبات نرسیده و شواهد مربوط به یاقوت و زمرد نیز هنوز در حد رخدادهای محدود و مطالعات اولیه اکتشافی است.

در مقابل، ایران از ذخایر ارزشمند برخی گوهرسنگ‌ها مانند فیروزه، عقیق، گارنت و انواع کوارتز برخوردار است. هاشمی گفت تاکنون حدود ۵۰ نوع گوهرسنگ در کشور شناسایی شده و ۲۷ پروانه بهره‌برداری در این حوزه صادر شده است.

جایگاه فیروزه، عقیق و گارنت در بازار و ذخایر کشور

مجری طرح توسعه صنعت گوهرسنگ ایمیدرو با اشاره به مزیت‌های معدنی ایران اظهار کرد عقیق‌های ایران از جایگاه مطلوبی در سطح جهان برخوردارند. همچنین گوهرهایی مانند گارنت دمانتوئید در جنوب کرمان و شمال هرمزگان، از ذخایر کم‌نظیر و حتی منحصربه‌فرد دنیا به شمار می‌روند.

او تأکید کرد فیروزه ایران همچنان مهم‌ترین و شناخته‌شده‌ترین گوهرسنگ کشور در بازارهای جهانی است و جایگاه ویژه‌ای در میان گوهرهای جهان دارد.

اکتشاف تخصصی گوهرسنگ در ۱۱ استان

هاشمی با بیان اینکه یکی از محورهای اصلی اجرای سند ملی، توسعه اکتشافات بوده است، گفت عملیات اکتشاف تخصصی گوهرسنگ‌ها در ۱۱ استان دارای ظرفیت بالا انجام شده و نتایج این بررسی‌ها به پایان رسیده است.

به گفته او، محدوده‌های امیدبخش حاصل از این اکتشافات به وزارت صنعت، معدن و تجارت معرفی شده و مصوبه شورای عالی معادن نیز این امکان را فراهم کرده است که این محدوده‌ها در اختیار دارندگان زنجیره ارزش قرار گیرد تا زمینه سرمایه‌گذاری و بهره‌برداری فراهم شود.

وی همچنین از انجام مطالعات تخصصی اکتشاف یاقوت و زمرد در سه پهنه کشور خبر داد و گفت سطح شناخت ذخایر گوهرسنگ ایران نسبت به پنج سال گذشته به‌مراتب ارتقا یافته است.

تسهیل واردات مواد اولیه و تقویت صادرات

مجری طرح توسعه صنعت گوهرسنگ ایمیدرو یکی از تصمیمات مهم حمایتی دولت را خروج گوهرسنگ‌ها از گروه کالایی چهار و قرار گرفتن آن‌ها در گروه کالایی ۲۱ عنوان کرد.

او توضیح داد این تصمیم، امکان واردات گوهرسنگ خام مورد نیاز تراشکاران حرفه‌ای را فراهم کرده تا پس از فرآوری و ایجاد ارزش افزوده، محصولات نهایی به بازارهای جهانی صادر شود.

هاشمی ایجاد امنیت سرمایه‌گذاری را از اهداف اصلی این طرح دانست و افزود تلاش شده همان‌طور که سرمایه‌گذاری در فلزات گران‌بها دارای چارچوب مشخص است، برای حوزه گوهرسنگ نیز زیرساخت‌های لازم برای سرمایه‌گذاری مطمئن فراهم شود.

مشارکت بخش خصوصی و دانشگاه‌ها در توسعه این صنعت

هاشمی با اشاره به رویکرد غیرانتفاعی این طرح گفت تمرکز اصلی بر ایجاد زیرساخت، حمایت از فعالان بخش خصوصی و تسهیل فضای کسب‌وکار بوده است.

او افزود برای نخستین بار ۱۳ کمیته تخصصی در حوزه‌هایی مانند آموزش، پژوهش، اکتشاف، بهسازی، تجهیزات، نوآوری و هوش مصنوعی تشکیل شده که اعضای آن عمدتاً از فعالان بخش خصوصی، دانشگاه‌ها و متخصصان این حوزه هستند.

به گفته وی، تصمیم‌گیری‌ها در این صنعت با مشارکت مستقیم فعالان انجام شده و برنامه‌ای پشت درهای بسته تدوین نشده است.

راه‌اندازی ۵۰ کارگاه تخصصی گوهرسنگ در کشور

هاشمی از حمایت ایمیدرو از پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد و دکتری در حوزه گوهرسنگ خبر داد و گفت چندین دانشگاه کشور در حوزه گوهرشناسی و گوهرتراشی فعال شده‌اند و رشته کارشناسی ارشد گوهرسنگ نیز در برخی دانشگاه‌ها راه‌اندازی شده است.

او همچنین اعلام کرد تاکنون ۵۰ کارگاه تخصصی گوهرسنگ از سوی ایمیدرو و شرکت‌های تابعه در مراکز آموزش فنی و حرفه‌ای کشور تجهیز و راه‌اندازی شده است.

به گفته وی، همه مراکز استان‌ها به تجهیزات تخصصی گوهرتراشی مجهز شده‌اند و آموزش مربیان نیز به‌گونه‌ای انجام شده که هر استان از نیروهای متخصص در این بخش برخوردار باشد.

برنامه‌ریزی برای ارتقای جایگاه صادراتی ایران

مجری طرح توسعه صنعت گوهرسنگ ایمیدرو با اشاره به برگزاری دو دوره نمایشگاه تخصصی گوهرسنگ و دو دوره مسابقات ملی گوهرتراشی گفت دومین دوره این مسابقات با حضور بیش از ۳۰۰ گوهرتراش حرفه‌ای در استان کرمان برگزار شد و سومین دوره نیز در نیمه دوم مهرماه امسال در قم برگزار خواهد شد.

او درباره جایگاه صادراتی کشور افزود ایران اکنون در رتبه ۴۹ جهان در صادرات گوهرسنگ قرار دارد، اما با ایجاد زیرساخت‌های جدید، ظرفیت ارتقای این جایگاه وجود دارد.

هاشمی همچنین گفت با راه‌اندازی امکان ثبت گوهرسنگ‌ها در سامانه جامع تجارت، زیرساخت لازم برای توسعه صادرات این محصولات نیز فراهم شده است.

همکاری ۸ وزارتخانه و ۲۰ نهاد در اجرای سند ملی

هاشمی در پایان با اشاره به ساختار اجرایی این طرح گفت سند ملی توسعه گوهرسنگ با مشارکت ۸ وزارتخانه و ۲۰ سازمان و نهاد دولتی دنبال می‌شود و شورای راهبری توسعه گوهرسنگ کشور به ریاست رئیس هیئت عامل ایمیدرو به‌صورت منظم تشکیل می‌شود.

او افزود نتیجه این هم‌افزایی، تصویب سیاست‌هایی مانند تسهیل واردات گوهرسنگ خام، واگذاری محدوده‌های امیدبخش به سرمایه‌گذاران و ایجاد زیرساخت‌های صادراتی بوده است؛ اقداماتی که می‌تواند مسیر ارتقای جایگاه صنعت گوهرسنگ ایران در بازارهای جهانی را هموارتر کند.