پس از ۴۹ روز بخشی از آسمان کشور که در پی حملات آمریکایی و اسرائیلی علیه ایران بسته شده بود، صبح روز شنبه ۲۹ فروردین‌ماه به روی هواپیماهای مسافربری ایرانی و خارجی بازگشایی شد.

سازمان هواپیمایی کشوری در اطلاعیه‌ای بازگشایی محدود فضای هوایی کشور اعلام و تصریح کرد که پس از ارزیابی‌های ایمنی و امنیتی این اقدام صورت گرفته است. در اطلاعیه سازمان هواپیمایی کشوری آمده است: «در پی بسته‌شدن فضای هوایی کشور هم‌زمان با تهاجم صهیونیستی – آمریکایی و پس از انجام ارزیابی‌های امنیتی و ایمنی در کمیته هماهنگی کشوری و لشکری (CMC)، با ابلاغ مراجع ذی‌ربط، فضای هوایی کشور و تعدادی از فرودگاه‌ها از ساعت ۷ صبح روز شنبه ۲۹ فروردین ۱۴۰۵، مطابق اطلاعیه هوانوردی (NOTAM)، بازگشایی شده است.»

همچنین بر اساس این اطلاعیه، مسیرهای هوایی در بخش شرقی کشور برای عبور پروازهای بین‌المللی از آسمان ایران باز است و عملیات پروازی در فرودگاه‌های کشور نیز از امروز به‌صورت تدریجی و متناسب با آمادگی‌های فنی و عملیاتی در بخش‌های نظامی و غیرنظامی ازسرگرفته می‌شود.

پنج فرودگاه مشهد، امام (ره)، زاهدان، بیرجند و گرگان طی روزهای آینده بازگشایی شده و مجوز فروش بلیت نیز برای ایرلاین‌ها صادر می‌شود.

بازگشایی بدون مجوز پرواز

خبر بازگشایی بخشی از فضای هوایی کشور در حالی است که «اهورا محمدی»، مدیر روابط‌عمومی فرودگاه بین‌المللی امام (ره) از عدم صدور مجوز پرواز از این فرودگاه خبر داد و گفت: «هنوز مجوز انجام هیچ پرواز مسافری از این فرودگاه داده نشده؛ اما به‌محض اینکه سازمان هواپیمایی مجوزهای لازم را صادر کند، آمادگی لازم برای خدمات‌رسانی به مسافران را داریم.»

به گزارش ایسنا، محمدی یادآور شد: «شرکت‌های هواپیمایی نیز درخواست‌های خود را برای پرواز اعلام کرده‌اند؛ اما هنوز به هیچ شرکتی مجوز پرواز داده نشده است.» «علی نیک‌زاد» نایب‌رئیس مجلس نیز پیش‌ازاین در بازدید از فرودگاه مهرآباد تهران نسبت به ازسرگیری پروازها از آسمان ایران ابراز امیدواری کرده بود.

نیک‌زاد که به همراه اعضای کمیسیون عمران و مسئولان وزارت راه و شهرسازی که برای بررسی ابعاد و حجم خسارت‌ها و نحوه و زمان بازگشت فرودگاه‌ها به چرخه خدمات در این فرودگاه حاضر شده بود، اظهار کرد: «امیدواریم دراسرع‌وقت زمان‌بندی‌ها اعلام شده و پروازها ازسرگرفته شود؛ به حول و قوه الهی دوباره پرواز خواهیم کرد و آسمان در اختیار ایران خواهد بود.»

او همچنین با محکوم‌کردن حمله به اهداف مسافربری در جنگ ۴۰ روزه به سوابق تاریخی این موضوع از سوی آمریکا پرداخت و گفت: «در سال ۱۳۶۷ نیز جنایتی علیه پرواز مسافربری ۶۵۵ رخ داد و پس از آن جنایت، به‌جای تنبیه فرمانده ناوی که موشک شلیک کرده بود، به او مدال داده شد. همه مردم ایران و دنیا می‌دانند که مهرآباد یک فرودگاه مسافربری است و هیچ‌گونه تشکیلات نظامی در آن وجود ندارد. طرف مقابل تنها مدعی اشراف اطلاعاتی است و وقتی در جبهه نظامی با شکست مواجه شد، در کمال ناجوانمردی به هواپیماهای مسافربری ما تعرض کرد؛ اقدامی که دور از انسانیت، مروت و قواعد جنگی است.»

انهدام ۱۰ فروند هواپیما

بازگشایی فضای هوایی کشور و احتمال فعالیت برخی از مجموعه‌های فرودگاهی کشور در حالی است که «محمدرضا کوچی»، رئیس کمیسیون عمران مجلس هم روز پنجشنبه ۲۷ فروردین‌ماه از انهدام ۱۰ فروند هواپیما در جنگ چهل‌روزه خبر داد و گفت: «حدود ۵۰ فروند هواپیما از ناوگان هوایی کشورمان دچار آسیب‌دیده‌اند که از این میان حدود ۱۰ فروند هواپیما با اصابت مستقیم موشک‌های کشورهای متخاصم منهدم شده‌اند؛ اما امکان تعمیر و ترمیم برخی از هواپیماهای آسیب دیده وجود دارد و می‌توان این هواپیماها را به چرخه پروازی برگرداند.»

به گزارش ایلنا، او با بیان اینکه در شرایط اتمام جنگ، بدون معطلی پروازهای داخلی و خارجی برقرار می‌شوند، از پیگیری حقوقی آسیب به زیرساخت‌های هوایی کشور خبر داد و تصریح کرد: «معتقدم امروز با بروز این اتفاقات، حقوق بین‌الملل و نهادهای بین‌المللی مرتبط با دفاع از حقوق بشر معنایی ندارد. تمام این سازمان‌های بین‌المللی از جمله ایکائو سازمان‌های تشریفاتی و بی‌کاربرد و مسخره‌ای هستند و در زمانی که باید کارکرد خود را نشان دهند، سکوت می‌کنند. متأسفانه این سازمان‌های به‌اصطلاح مجری تعهدات بین‌الملل کارایی خود را ازدست‌داده‌اند و تنها یک نام از خود به جا گذاشته‌اند و معتقدم باید نظم دیگری بر دنیا حاکم شود.»

*۳۰ همت خسارت جنگ بر پیکره صنعت هوایی

از سوی دیگر، «مسعود اسعدی سامانی» دبیر انجمن شرکت‌های هواپیمایی کشور از خروج ۶۰ فروند هواپیما از ناوگان هوایی کشور خبر داد و اظهار کرد: «در حال حاضر ۶۰ فروند هواپیمای مسافربری از چرخه پرواز خارج شده است. پیش از این نیز با کمبود صندلی مواجه بودیم و حذف این تعداد هواپیما بخش زیادی از توان جابه‌جایی مسافر در سطوح داخلی و بین‌المللی را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد که البته شرکت‌های بزرگی مانند ماهان، ایران‌ایر و زاگرس در صدر فهرست خسارت‌دیدگانی هستند که بار اصلی این بحران را بر دوش می‌کشند.»

او همچنین در مورد میزان خسارت‌های مالی واردشده به ناوگان هوایی کشور گفت: «بر اساس برآوردهای اولیه بخش هوانوردی کشور با رقمی حدود ۳۰ هزار میلیارد تومان یا ۳۰ همت خسارت مواجه هستیم؛ گرچه این عدد قطعی نیست و کارشناسان در حال بررسی دقیق‌تر این مسئله هستند.»

اسعدی سامانی همچنین در مورد آسیب به فرودگاه‌های کشور همچنین به تابناک گفت: «در طول دوران جنگ و درگیری‌ها، ۷ فرودگاه کشور مستقیماً هدف حمله قرار گرفت که در این میان، فرودگاه‌های مهرآباد تهران، تبریز و کاشان بیشترین آسیب‌های زیرساختی را دید؛ اما فرودگاه مهرآباد به‌عنوان قلب تپنده پروازهای داخلی هر چه زودتر نیازمند یک بازسازی فوری و انقلابی است تا بتواند دوباره به چرخه خدمت‌رسانی بازگردد.»

اسعدی سامانی تأکید کرد: «شکاف بین وضعیت موجود و اهداف توسعه‌ای زیاد شده است و برای تحقق اهداف توسعه‌ای به ناوگانی بیش از ۵۰۰ فروند هواپیمای فعال نیاز است؛ درحالی‌که با ریزش اخیر فاصله تا این عدد بیش از هر زمان دیگری شده است.» دبیر انجمن شرکت‌های هواپیمایی کشور یادآور شد: «تلاش‌های زیادی توسط وزیر راه و دیگر مسئولین این حوزه برای بازگشایی هرچه زودتر پروازهای داخلی در برخی فرودگاه‌ها در حال انجام است. همچنین بازسازی فوری فرودگاه مهرآباد در اولویت برنامه‌های اجرایی قرار دارد تا شریان حیاتی ارتباطات هوایی کشور مجدداً احیا شود.»

اسعدی سامانی چشم‌انداز صنعت هوایی ایران پس از جنگ گفت: «آینده صنعت هوایی کشور بر پایه سناریوی خوش‌بینانه این است که امکان هموارشدن مسیر دیپلماسی برای رفع تحریم‌ها و ورود هواپیماهای تازه‌نفس از بازارهای جهانی وجود دارد؛ اما سناریوی بدبینانه این است که در صورت تداوم محدودیت‌ها، باید باتکیه‌بر توان داخلی و مدیریت منابع محدود باقی‌مانده برای سرپا نگه‌داشتن حداقل‌های عملیاتی ناوگان تلاش کنیم.»

ارزیابی خسارت‌ها ادامه دارد

به‌رغم این گفته‌ها، «مجید اخوان»، سخنگوی سازمان هواپیمایی کشور، در گفت‌وگو با «پیام ما»، آمارهای ارائه شده توسط رئیس کمیسیون عمران مجلس و دبیر انجمن شرکت‌های هواپیمایی کشور را رد کرد و گفت: «این آمارها اظهارنظرهای شخصی افراد بوده و هنوز بررسی میزان ابعاد خسارت‌ها ادامه دارد.»

اخوان افزود: «خسارت‌هایی به برخی فرودگاه‌ها، هواپیماها، دستگاه‌های ناوبری و باندهای پرواز وارد شده است، این آسیب‌ها توسط کمیته‌های مختلف در حال بررسی بوده و هنوز آمار نهایی و دقیقی از میزان خسارت‌ها مشخص نشده است.»

او همچنین در مورد ازسرگیری پروازهای داخلی و بین‌المللی یادآور شد: «اطلاعیه سازمان هواپیمایی کشور که صبح روز شنبه صادر شده است، این موضوع را روشن کرده است. هرگونه فعالیت دیگری از جمله بازگشایی فرودگاه‌های دیگر، صدور مجوزهای پرواز و… در اطلاعیه‌های بعدی اعلام می‌شود.» تا پیش از آغاز جنگ ۴۰ روزه، صنعت هوایی کشور با مشکلات بسیاری ناشی از تحریم‌ها و فرسودگی ناوگان‌های هوایی دست‌وپنجه نرم می‌کرد، جنگ اخیر و حمله به فرودگاه‌های غیرنظامی و همچنین توقف پروازهای مسافری این مشکلات را دوچندان کرده و آینده‌ای مبهم را برای حمل‌ونقل هوایی کشور ترسیم می‌کند.