صبح روز ۱۷ اسفند آسمان تهران میان روز و شب تردید داشت؛ از شب گذشته‌اش که برج آتش، انبارهای نفت و بنزین را روشن کرد تا فردای آن که دود سیاه با ابر ترکیب شد و آسمان روز را تیره کرد.
باران سمی بر شهر سیاهی بارید و رد آن بر خیابان‌ها و ساختمان‌ها و ماشین‌ها به‌ جای ماند. ساعت ۱۱ شب شنبه، ۱۶ اسفند، انبار نفت در شهرری، شهران، اقدسیه و کرج‌ هدف حمله قرار گرفت.
صبح یکشنبه شاخص لحظه‌ای کیفیت هوای تهران حدود ۹۱ و در محدوده قابل‌قبول قرار داشت، ولی آسمان هنوز تیره بود و تیرگی می‌بارید و اخطار داده شد از تردد غیرضروری خودداری کنید. دلیل این شاخص این بود که ایستگاه‌های پایش کیفیت هوا تنها میزان آلاینده‌های معیار شامل ذرات معلق NO2، O3، CO، PM10، PM2.5 و SO2 را در سطح شهر اندازه‌گیری می‌کرد، نه آلاینده‌های ناشی از انفجار را.
معاون بهداشت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اعلام کرد دود ناشی از اشتعال سوخت و ترکیبات نفتی می‌تواند حاوی ترکیبات سمی باشد و به همین دلیل لازم است تمهیدات لازم برای خودمراقبتی و کاهش مواجهه افراد، به‌ویژه گروه‌های حساس، در نظر گرفته شود. او ضمن اشاره به راهکارهای خودمراقبتی تصریح کرد با توجه به شرایط جوی و شروع بارندگی، این ترکیبات می‌توانند به سطح زمین و خاک منتقل شوند، بنابراین لازم است تا حد امکان از تماس با آنها اجتناب شود. همچنین، توصیه شد از مصرف آب چاه‌های روباز یا مخازن ذخیره آب باران در مناطق نزدیک به محل حادثه خودداری شود و حیوانات خانگی و احشام نیز به فضاهای کاملاً سرپوشیده منتقل شوند.
سازمان حفاظت محیط‌زیست اعلام کرد: «با توجه به شرایط ایجادشده و ورود آلودگی به محدوده شهر تهران در پی حملات اخیر آمریکایی-صهیونی، از شهروندان درخواست می‌شود تا حد امکان از حضور غیرضروری در فضای باز خودداری کنند و در منازل خود بمانند.»
جمعیت هلال‌احمر در اطلاعیه‌های خود عنوان کرد انفجار انبارهای نفت باعث ورود حجم انبوهی از ترکیبات سمی هیدروکربن‌ها و اکسیدهای گوگرد و نیتروژن در جو و به ابرها می‌شود که درصورت بارندگی، باران حاصل بسیار خطرناک و دارای خاصیت اسیدی شدید است و می‌تواند باعث سوختگی‌های شیمیایی پوست و آسیب جدی به ریه‌ها شود و راهکارهای مراقبتی برای شهروندان ارائه کرد.
رئیس اداره سلامت اورژانس استان تهران با ارائه توصیه‌هایی برای حفظ سلامت، هشدار داد انفجار مخازن و انبارهای نفت می‌تواند موجب ورود حجم زیادی از ترکیبات سمی شامل هیدروکربن‌ها و اکسیدهای گوگرد و نیتروژن به جو و ابرها شود. در چنین شرایطی، درصورت وقوع بارندگی، باران حاصل ممکن است خاصیت اسیدی شدید داشته باشد و تماس با آن می‌تواند موجب آسیب به مخاط بدن، پوست و دستگاه تنفسی شود.

حمله آلودگی به شهر
جنگ‌ها یکی از عوامل اصلی انتشار انفجاری کربن هستند. مطالعه‌ای از پروژه «هزینه‌های جنگ» وابسته به دانشگاه براون نشان می‌دهد فقط بین سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۸، عملیات نظامی آمریکا در کشورهایی مانند عراق، افغانستان، سوریه و دیگر نقاط، موجب تولید بیش از ۱.۲ میلیارد تن CO₂ شده است. این رقم، از کل انتشار سالانه بسیاری از کشورهای صنعتی فراتر می‌رود. حمله به انبارهای نفت ایران نیز یکی از مصادیق عریان از جنگی است که نه‌تنها جان و مال شهروندان را به مخاطره انداخته، بلکه محیط‌ زیست آنها را نیز آلوده کرده است.
«محمدصادق احدی»، کارشناس تغییراقلیم و معاون اسبق دفتر تغییراقلیم سازمان محیط‌زیست، در گفت‌وگو با «پیام ما» می‌گوید: «تا آنجا که به تأثیرات ناشی از انفجار انبارهای نفت بر هوا برمی‌گردد، باید به دو موضوع انتشار گازهای گلخانه و انتشار آلاینده‌های هوا اشاره کرد. از طرفی احتمال نفوذ فرآورده‌های نفتی به خاک یا آب‌های زیرزمینی وجود دارد. البته به‌دلیل حالت انفجاری، احتمال نفوذ به خاک و آب‌های زیرزمینی عملاً به‌شکل احتراقی اتفاق می‌افتد و ممکن است شدت و میزان این نفوذ کم باشد.»
پس از این انفجار تصاویری از سرازیر شدن این میعانات به جوی‌های آب و آتش گرفتن آنها منتشر شد. احدی با اشاره به اینکه نمی‌تواند صحت این موضوع را به‌طور دقیق تأیید کند، می‌گوید: «برداشت من این است که این اتفاق نمی‌تواند بیفتد؛ چراکه حمله موشکی باعث وقوع انفجار شده و محصول درون انبارها نیز فرار است. محصول عمده این مخازن بنزین، گاز و نفت سفید است.»
احدی توضیح می‌دهد: «عمده آلایندگی در حوزه انتشار گازهای گلخانه‌ای و آلاینده‌های هوا است. البته بخش آلاینده‌های هوا و آلودگی‌های محلی خیلی مهم‌تر از انتشار گازهای گلخانه‌ای ناشی از این موضوع است؛ چراکه حجم عظیمی از آلاینده‌های هوا که شامل CO، ساکس، ناکس و دوده می‌شود و در یک مدت زمان کم در یک محیط، تقریباً اشباع می‌شود. کیفیت هوای شهرهایی مثل تهران، کرج و شهرهای بزرگ کشور در بسیاری از روزهای سال در محدوده ناسالم برای گروه‌های خاص و ناسالم برای همه گروه‌ها است. لذا برای این شهرها که خود در تنش محیط‌زیستی قرار دارند، ورود ناگهانی این حجم از آلایندگی، می‌تواند شاخص‌ها را به وضعیت خطرناکی برساند.»
او می‌گوید: «روز ۱۷ اسفند باران بخشی از این آلودگی هوا را کم کرد، ولی درصورت چنین اتفاقاتی اگر هوا آرام باشد و وزش باد شکل نگیرد، این آلودگی عظیم برای چند روز در هوا ماندگار خواهد بود و تأثیرات آن عمیق‌تر می‌شود.»

۴۲۰ هزار تن انتشار کربن
معاون اسبق دفتر تغییراقلیم سازمان محیط‌زیست درباره انتشار گازهای گلخانه‌ای ناشی از این انفجارها برآورد می‌کند: «تقریباً هر لیتر بنزین حدود ۲.۴ کیلوگرم دی‌اکسیدکربن انتشار می‌دهد. این عدد برای گازوئیل ۲.۶ و برای نفت سفید ۲.۵ است. این مخازن را اگر یک مخزن به قطر ۴۰ متر و ارتفاع ۱۰ متر و محموله آن را هم مثلاً بنزین در نظر بگیریم، درصورت پر بودن مخزن، سوختن آن به‌ازای هر مخزن حدود ۳۰ هزار تن کربن انتشار می‌دهد.
همچنین، اگر یک سایت را در نظر بگیریم که ۲۰ مخزن داشته باشد و مخازن آن هم در سطح ۷۰ درصد پر شده باشد، عملاً منجر به ۴۲۰ هزار تن انتشار کربن خواهد شد که اصلاً عدد کمی نیست.»
این کارشناس تغییر‌اقلیم می‌افزاید: «نکته حائز اهمیت این است که بابت این ۴۲۰ هزار تن انتشار، هیچ بهره و استفاده و ارزش‌افزوده‌ای به دست نیامده و تنها منجر به یک بحران محیط‌زیستی ناشی از حمله جنگی شده است. به‌عبارت دیگر، اگر این انفجار هم صورت نمی‌گرفت، باز هم این حجم از انتشار کربن اتفاق می‌افتاد، اما به‌واسطه تولید، بخش حمل‌ونقل هم از آن بهره می‌برد؛ اما حالا هیچ.»