شاید بهترین تصویری که می‌توان از حفاظت از زیستگاه داشت، یک بافتنی باشد. وقتی می‌خواهید چیزی ببافید، قبل از هر چیز به یک نقشه و طرح مشخص نیاز دارید؛ طرحی که از ابتدا تا انتها همراهتان باشد و مسیر را به شما نشان دهد. حفاظت از زیستگاه هم همین‌طور است؛ بدون «طرح کلان» و تصویر روشن از آنچه درنهایت می‌خواهیم به آن برسیم، هر تلاشی پراکنده و ناهماهنگ خواهد بود.

در میانه بافتن، ممکن است تصمیم بگیرید رنگ یا نقش را عوض کنید، اما باز هم این تغییر را با توجه به همان نقشه انجام می‌دهید تا وسط کار حفره نیفتد و در پایان سر و ته بافتنی به هم برسد. این همان مبحث holistic conservation یا حفاظت کلان و یکپارچه است که سال‌هاست در دنیا در حال اجراست؛ رویکردی که بر هماهنگی همه اجزا و پرهیز از تکه‌بافی‌های جداگانه تأکید می‌کند. در حفاظت از زیستگاه هم هر تغییری در برنامه باید طوری باشد که یکپارچگی کار را به هم نزند و درنهایت بتوان همه قطعات را کنار هم گذاشت و به سطحی یکدست و بدون کجی و شکاف رسید.

برای گونه‌ای مثل یوزپلنگ آسیایی، که جمعیت آن در کل دنیا کمتر از ۳۰ فرد تخمین زده می‌شود، حساسیت این بافتنی چند برابر است. تصور کنید زیستگاه‌های شمالی یوز، از توران و میاندشت تا خوش‌ییلاق و همه مناطق بینابینی، قرار است در قالب یک شبکه درهم‌تنیده حفاظت شوند. سؤال اینجاست که آیا برای همه این مناطق یک نقشه کلان داریم که بتوانیم در طول سال‌ها بخش‌ها را به هم وصل کنیم و به یک حفاظت یکپارچه برسیم؟ یا هرجا، هر فرد و گروهی طی سالیان مشغول بافتن «تکه‌ خودش» براساس سلیقه شخصی است؟

هدف مشترک همه ما حفظ یوزپلنگ است، اما آیا این شعار کلی کافی است؟ تا وقتی تمام بازیگران حفاظت از دولتی تا غیردولتی براساس یک نقشه راه مشترک، با روش‌هایی هماهنگ، هم‌جهت و تقریباً هم‌زمان حرکت نکنیم، درنهایت هم به هدف مورد نظر نخواهیم رسید؛ چون هر کس بافتنی خود را به روش خود بافته است.

شاید تا امروز گام‌های کوچک و ناتمامی برای طراحی یک برنامه مشخص حفاظت از یوز برداشته شده باشد، اما کار در همان ابتدا رها شده و دوباره هر استان و هر گروهی مشغول تکه‌بافی خود شده است. وقت آن نرسیده که همه با هم، در چارچوب یک برنامه کلان و یکپارچه، قدم برداریم؟ فقط در این‌صورت است که از موازی‌کاری، اختراع دوباره چرخ و اولویت‌گذاری‌های اشتباه فاصله می‌گیریم و نتیجه تلاش‌ها با شفافیت و تأثیر بیشتری دیده خواهد شد.