روزها و تاریخ‌های تکرارشونده مانند یک زنگ خطر در گوش ما حفاظتگرها صدا می‌دهد. از سال گذشته تا امروز چه قدم‌های مهمی ‌برای این گربه‌سان مظلوم برداشته‌ایم؟ این قدم‌ها چقدر در بهبود جمعیت زیرگونه‌های یوزپلنگ اثرگذار بوده است؟ 

صرفاً از فعالیت‌های انجام‌شده برای یوزپلنگ آسیایی نمی‌گویم. از جمعیت شکننده گونه‌ای در آفریقا و آسیا می‌گویم که در بیش از ۹۰ درصد از زیستگاه‌های خود منقرض شده است. وقتی مشغول اولین پایش یوزپلنگ شمال‌غرب آفریقا بودیم، متوجه شدیم اوضاع وخیم‌تر از تصور همه ماست. 

روزها و ماه‌ها برای ثبت یک تصویر زمان می‌گذاشتیم؛ آن‌هم در زیستگاهی که در یک گشت روزانه چندین پستاندار دیگر مشاهده می‌شد. برای اولین زنده‌گیری و نصب قلاده ردیاب بر یوزپلنگ‌های چاد بیش از یک سال زمان گذاشتیم. ما شاهد وضعیتی مشابه برای یوزپلنگ آسیایی در ایران نیز هستیم و حتی وقتی به جنوب آفریقا که پیشروترین در حفاظت یوزپلنگ است، سر می‌زنیم، اوضاع چنان تعریفی ندارد!

جدای از اینکه چه عواملی وضعیت جمعیت یوزپلنگ را در دنیا به شش هزار فرد رساند، بهتر است به این سؤال پاسخ دهیم که از امسال تا سال آینده چه اقداماتی می‌تواند اوضاع را بهبود دهد. شاید کمتر گونه‌ای در دنیا این همه توجه، بودجه و متخصص را کنار خود جمع کرده است. کارهای کوچک و بزرگ زیادی در گوشه‌گوشه آفریقا برای این گونه در حال انجام است و در ایران هم به‌عنوان آخرین خانه یوزپلنگ آسیایی حداقل ۲۰ سال است که بسیاری تلاش می‌کنند قدم‌های مهمی‌ برای بهبود جمعیت آن بردارند. اما با این‌همه تلاش چرا اکثر ما هنوز رضایتی از نتایج حفاظتی نداریم؟

شاید چون با هم قدم برنمی‌داریم. در کنار این‌همه تلاش در آفریقا و ایران جای یک انسجام و مشارکت قوی برای نجات تمام زیرگونه‌های یوزپلنگ را کم می‌بینم. کنار هم قدم برداشتن و دوری از تکروی‌ها شاید پاشنه‌آشیل حفاظت از آخرین جمعیت‌های باقیمانده یوزپلنگ است.

به‌جای نقدهای بنیادی شاید اگر همه ما از هم‌ حمایت می‌کردیم، می‌شد قدم‌های مهمی ‌را برای این گونه برداشت. تفاوت‌های نگرش، روش‌ها و ایده‌های حفاظتی قطعاً می‌تواند نقطه مثبت بهبود روند اقدامات باشد؛ اما ما حفاظتگران معمولاً تنها در به نتیجه رساندن زاویه‌دید خود اصرار می‌کنیم و همین کمال‌گرایی افراطی به نقد بنیادی از تمام اقدامات حفاظتی دیگر منجر می‌شود. 

کافی است باور داشته باشیم تک‌تک افرادی که در هر گوشه این دنیا برای حفاظت از یوزپلنگ قدم برمی‌دارند، مانند دانه‌های مروارید کمیاب و ارزشمندند. پس باید تلاش کنیم کنار هم بایستیم و این دانه‌ها را به هم متصل کنیم، تا نتایج پایداری را با هم رقم بزنیم. نه‌تنها برای یوزپلنگ که برای زمینی که بدون تلاش‌های ما جای سبزی برای زیستن نخواهد داشت.