|پیام ما| جنگ دوازده‌روزه شوک بزرگی را به جامعه ایران وارد کرد. اما مهم‌تر از این شوک، تأثیر عمیق آن بر زندگی گروه‌های آسیب‌پذیر از جمله افراد دارای معلولیت بیشتر بود؛ کسانی که در شرایط عادی نیز با چالش‌های فراوانی روبه‌رو هستند و این بحران، مشکلات و محدودیت‌های آنان را چند برابر کرد. در واکنش به این وضعیت، چهارم مردادماه انجمن فرهنگی، ورزشی و گردشگری معلولان پارس با مشارکت ستاد مدیریت بحران منطقه ۶ شهرداری تهران و همکاری کانون معلولان شهر تهران، نخستین دوره کارگاه آموزشی تخصصی «مدیریت و مقابله با بحران» را با هدف افزایش سطح آگاهی و آمادگی افراد دارای معلولیت و خانواده‌های آنان در محل ستاد سوله بحران منطقه ۶ واقع در بوستان لاله برگزار کرد.
این گروه اقلیت که باتوجه به آمارها ۱۱ درصد جامعه ایران را تشکیل می‌دهند، شامل معلولان جسمی-حرکتی، حسی (نابینایان و ناشنوایان)، کم‌توان ذهنی و سالمندان است که نیازهای ویژه‌ای دارند و اغلب در برنامه‌ریزی‌های مدیریت بحران کمتر دیده شده‌اند. در این دوره که هدفش نه‌تنها افزایش شناخت نسبت به انواع مختلف معلولیت، بلکه آموزش مهارت‌های لازم برای حفاظت و تاب‌آوری در شرایط بحرانی بود. در این کارگاه، راهکارهایی عملی و متناسب با توانمندی‌های این گروه‌ها ارائه شد تا در مواجهه با جنگ، زلزله یا دیگر بلایا، آسیب‌ها و خسارات به حداقل برسد.
*شناخت افراد دارای معلولیت؛ اولویت اصلی
به‌گفته محمداسماعیل شیخ قرائی، مدیرعامل انجمن پارس، «شناخت» افراد دارای معلولیت یکی از اولویت‌های مهم این کارگاه بود: «من اگر بخواهم کار خبرنگاری کنم باید اول خبر را بشناسم. این قضیه درباره افراد دارای معلولیت هم صدق می‌کند. اگر شما بخواهید به من آموزش حفاظت، تاب‌آوری و مواردی از‌این‌دست را بدهید، اما ندانید من چه مشکلاتی دارم و آیا تاب‌آوری که شما معیار قرار می‌دهید، در توان من هست یا خیر، مشکل پیش می‌آید.» پس زیربنای اولیه، شناخت گروه‌های مختلف افراد دارای معلولیت است تا بعد از آن راهکارهای حفاظتی و تاب‌آوری آموزش داده شود.
*آموزش‌های متناسب با نیازهای ویژه
قرائی درباره سرفصل‌های آموزشی در این دوره اشاره می‌کند که علاوه‌بر معرفی و شناخت انواع معلولیت، نکات مبانی و کاربردی برای محافظت از خود در شرایط بحرانی آموزش داده شد: «برای مثال، در مواجهه با صدای بمب یا زلزله، چگونگی مراقبت و ایمنی برای هر گروه به‌طور جداگانه مطرح شد. به‌عنوان نمونه، برخی افراد دارای معلولیت جسمی که قادر به پایین آوردن سر خود نیستند یا افرادی که فاقد دست هستند، نیازمند راهکارهای جایگزین و تمرین شده‌اند تا در مواقع بحران بتوانند بهتر واکنش نشان دهند.»
یکی از نکات کلیدی که در این کارگاه مطرح شد، اهمیت حضور و همکاری خانواده‌ها بود. خانواده‌ها به‌عنوان همراهان اصلی افراد دارای معلولیت، نقش حیاتی در کمک به جابه‌جایی، تأمین وسایل کمکی مانند عصا و ویلچر و همچنین انتقال اطلاعات ایمنی دارند. نکته‌ای که قرائی درباره آن می‌گوید: «درواقع، بدون حمایت و حضور خانواده، حفاظت از این افراد در بحران‌ها بسیار دشوار خواهد بود.»
تجربه جنگ دوازده‌روزه و پیامدهای آن بار دیگر نشان داد توجه به نیازهای خاص و آسیب‌پذیری افراد دارای معلولیت یک ضرورت انسانی و عاملی کلیدی در بهبود مدیریت بحران است. آموزش‌های تخصصی و آگاه‌سازی خانواده‌ها، گام‌های مهمی در جهت تقویت تاب‌آوری این گروه‌ها به‌شمار می‌روند و می‌توانند نقش مؤثری در کاهش خسارات و افزایش امنیت آنان ایفا کنند.