شناسایی رویشگاه جدید بارانک لرستانی





شناسایی رویشگاه جدید بارانک لرستانی

۲ بهمن ۱۴۰۳، ۱۷:۵۶

ایران برخوردار از اقلیم‌های مختلف، توپوگرافی ناهمگون و تحولات زمین‌شناسی است و آمیختگی این عوامل باعث رقم خوردن تنوع‌زیستی بی‌نظیر در آن شده است. از جنگل‌های سرسبز شمال کشور گرفته تا بیابان‌های خشک و گرم مرکز و جنوب، همگی زیستگاه‌های متنوعی از کشورمان و میزبان گونه‌های مختلف گیاهی و جانوری هستند. در کوه‌های البرز و زاگرس می‌توان گونه‌های نادر و بوم‌زادی از گیاهان و حیوانات را یافت که منحصراً مربوط به این مرز و بوم کشورمان هستند. این تنوع‌زیستی نه‌تنها از نگاه اکولوژیکی ارزشمند است، بلکه به‌عنوان میراثی فرهنگی و طبیعی برای نسل‌های آینده نیز اهمیت دارد و از طرفی مسئولیت و وظیفه نسل کنونی را در مقابل این سرمایه‌های ارزشمند افزوده می‌کند.

 

 استان لرستان در غرب کشور ایران واقع شده است. این استان مساحتی بالغ‌بر ۲.۸ میلیون هکتار دارد و عواملی از جمله تفاوت میانگین دمای جنوب و شمال استان، توپوگرافی پیچیده، شیب ارتفاعی بیش از چهار هزار متر ارتفاع از سطح دریا و برخورداری از منابع رطوبتی دائمی‌ متعدد، باعث شکل‌گیری و تجلی نرخ بالای تنوع‌زیستی گیاهی لرستان نسبت به دیگر استان‌های غربی کشور شده است.

 

بارانک لرستانی (Sorbus luristanica) یکی از گونه‌های بوم‌زاد استان لرستان است. اگرچه نمونه هرباریومی‌ این گونه حدود سال ۱۹۷۰ جمع‌آوری و به موزه تاریخ طبیعی ادینبرو منتقل شد و امروزه در چند موزه دنیا نگهداری می‌شود، اما متأسفانه تاکنون علی‌رغم بومی‌ و‌انحصاری بودن تاکنون مورد توجه خاص محققین قرار نگرفته است. در سایه بی‌توجهی متولیان این گونه به‌لحاظ انقراض آسیب‌پذیر شده و براساس معیارها و شاخص‌های اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN) پس از بررسی در وضعیت (EN) یا گونه‌ در بحران انقراض قرار گرفته است.

 

براساس بررسی‌های انجام‌گرفته توسط بروویکز در سال ۱۹۶۹ که در فلور ایرانیکا گزارش شده است، تا چندی قبل تنها رویشگاه این گونه انحصاری در نزدیکی رودخانه دریاچه گهر به طول تقریباً سه کیلومتر و با حدود ۳۰۰ پایه مادری بالغ بود؛ اما خوشبختانه با بازدید‌های میدانی به‌اتفاق پرسنل محیط‌زیست استان لرستان،‌ مهندس نبی حسنوند، معاون محیط طبیعی استان‌، و محیطبانان علیرضا رحیمی، حسین امیری،‌ عماد امیری،‌ عباس امیری،‌ مصطفی لروند و امیر کریمی‌، دانشجوی دکتری تنوع‌زیستی یک رویشگاه جدید بارانک لرستانی واقع در شهرستان الشتر منطقه حفاظت‌شده گرین (روگه) با حضور پنج پایه درختی تأیید شد و به ثبت رسید. منطقه حفاظت‌شده گرین با مساحتی حدود ۶۰ هزار هکتار، یکی از مناطق با ارزش بالای اکولوژیکی استان لرستان است، این منطقه از نرخ بالای تنوع پوشش‌گیاهی (حدود ۶۰۰ گونه گیاهی) بالایی بهره‌مند است. منطقه گرین در شمال شهرستان الشتر و بین سه شهرستان الشتر، بروجرد و دلفان واقع شده است. از دیگر ویژگی‌های این رویشگاه می‌توان به ارتفاع بیش از دو هزار متر از سطح دریا (تقریباً ارتفاع یکسان با رویشگاه دریاچه گهر) وجود منابع رطوبتی دائمی‌ چشمه و رودخانه اشاره کرد. همچنین، گونه‌های همراه بارانک لرستانی در این رویشگاه شامل شیرخشت، نسترن، بید، دافنه، زرد ولیک، اوجا، تنگرس، بلوط و چنار هستند. که در نهایت وجود تنوع بالای درختی این مناطق و حضور بارانک لرستانی اهمیت حفاظت از این رویشگاه را دوچندان می‎‌کند.

 

 حفاظت از گونه‌های در خطر انقراض، وظیفه‌ای است که بر دوش عموم جامعه و به‌ویژه سازمان‌های متولی قرار دارد. این گونه‌ها نه‌تنها بخشی از تنوع‌زیستی کره زمین هستند بلکه هر یک داستانی منحصربه‌فرد و ارزشمند را به دوش می‌کشند. با از بین رفتن هر گونه، بخشی از تاریخ طبیعی و فرهنگی ما نیز از بین خواهد رفت. حفاظت از این گونه‌ها به‌معنای حفظ تعادل اکوسیستم‌ها، حفظ منابع طبیعی برای نسل‌های آینده و احترام به زندگی در تمامی‌ اشکال آن است. بیایید با یکدیگر تلاش کنیم تا این گنجینه‌های طبیعی را برای آیندگان حفظ کنیم و به‌ یاد داشته باشیم که هر گونه‌ای تلاش برای حفاظت و احیای آن انجام می‌دهیم، گامی‌ به سوی آینده‌ای پایدارتر و زیباتر کشورمان خواهد بود. خوشبختانه ما در قالب یک کار تحقیقاتی را با همکاری سازمان منابع‌طبیعی و نهالستان بام در خرم‌آباد شروع به تولید نهال از این گونه کرده‌ایم و بذرها کاشته شده‌اند که امیدواریم بهار به‌اندازه کافی نهال خوب از این گونه تولید کنیم و درنهایت بتوانیم شرایط این گونه را بهبود بخشیم

به اشتراک بگذارید:





نظر کاربران

نظری برای این پست ثبت نشده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *