در چندروز گذشته برنامه طنز تلویزیونی چارپایه که از شبکه سه سیما پخش می‌شود به سبک معرکه‌گیران عهد قاجار، یک قلاده توله‌خرس قهوه‌ای را به استودیو ضبط برنامه آورد‌ تا با ایجاد هیجان کاذب به جلب نظر مخاطب بپردازد. موضوعی که با اعتراض فعالان محیط‌زیست و حقوق حیوانات روبه‌رو شد. پیش‌ازاین نیز شاهد این رویکرد اشتباه بوده‌ایم. سریال دراکولا ساخته مهران مدیری یا برنامه خودمونی با اجرای مهران رجبی نمونه‌هایی از آن هستند.

بدون تردید یکی از دلایل رونق تجارت سیاه حیات‌وحش و افزایش میل به نگهداری از حیوانات وحشی این نوع برنامه‌های رسانه ملی است. با هم بخشی از آسیب‌های این قبیل برنامه‌‌ها را مرور می‌کنیم.

۱. تبلیغ و تشویق علنی قاچاق حیات‌وحش:

ساخت چنین برنامه‌هایی، خواسته یا ناخواسته مخاطب را به خرید و نگهداری از حیات‌وحش به‌عنوان حیوان خانگی تشویق می‌کند.

خریدوفروش و نگهداری حیات‌وحش بومی یا غیربومی مانند شیر، ببر، خرس سیاه‌بلوچی، انواع خزندگان یا پرندگان مهاجر در چندسال اخیر به‌شدت رواج یافته است. روزی نیست که خبر کشف و ضبط این حیوانات از شبکه‌های قاچاق منعکس نشود.

۲. آسیب به حیوان و نقض حقوق حیوانات:

حیوانات وحشی، حتی اگر توله باشند، ذاتاً باید در طبیعت و زیستگاهشان زندگی کنند. نگهداری آنها در محیط‌های غیرطبیعی و استفاده ابزاری از آنها می‌تواند موجب استرس، آسیب جسمی و روانی حیوان شود. اغلب این حیوانات برای رام شدن، تحت رفتارهای خشن یا شرایط غیراخلاقی قرار می‌گیرند.

۳. ترویج رفتارهای غیراخلاقی و بدرفتاری با حیوانات در جامعه:

نمایش حیوانات وحشی به‌عنوان ابزار سرگرمی می‌تواند این تصور را به مخاطبان، به‌ویژه کودکان، القا کند که استفاده از حیوانات برای تفریح یا سرگرمی یا آزار امری پذیرفته‌شده است. این نوع محتوا می‌تواند احترام به حیوانات و طبیعت را در جامعه کاهش دهد.

۴. تهدید تنوع‌زیستی:

نگهداری نوزاد حیوانات معمولاً به‌معنای جداسازی آنها از زیستگاه طبیعی‌شان و گاهی حتی شکار  والدین آنهاست. در بلندمدت، چنین رفتارهایی می‌تواند باعث انقراض گونه‌های آسیب‌پذیر شود. همچنین، نمایش نادرست حیوانات وحشی می‌تواند اهمیت حفاظت از محیط‌زیست و تلاش برای حفظ زیستگاه‌های طبیعی آنها را کمرنگ کند.

۵. خطرات برای انسان

حیوانات وحشی، حتی اگر به‌ظاهر رام باشند، همچنان رفتارهای غیرقابل‌پیش‌بینی دارند و می‌توانند برای انسان‌ها خطرآفرین باشند. این موضوع ممکن است به صدمات جدی منجر شود.

۶. پیام فرهنگی منفی

استفاده از حیوانات وحشی برای خنداندن یا سرگرمی، فرهنگ نادرستی را جا می‌اندازد که حیوانات به‌عنوان موجودات قابل‌احترام شناخته نمی‌شوند. این مسئله مغایر با اصول اخلاقی و حتی آموزه‌های دینی است که بر احترام به موجودات تأکید دارد.

۷. بهره‌کشی از حیوانات:

استفاده از حیوانات وحشی برای سرگرمی  ممکن است به بهره‌کشی از این موجودات بی‌پناه منجر شود، که از نظر اخلاقی و انسانی قابل قبول نیست.

به‌جای استفاده از حیوانات وحشی، تولیدکنندگان محتوا می‌توانند از روش‌های خلاقانه و انسان‌محور برای سرگرمی بهره بگیرند که درعین‌حال، احترام به طبیعت و حیوانات را نیز ترویج کند.

و کلام پایانی

انتظار می‌رود سازمان حفاظت محیط‌زیست در راستای مأموریت و رسالت ذاتی که برعهده دارد، واکنش مناسب، پیشگیرانه و بازدارنده در برابر ساخت چنین برنامه‌هایی داشته باشد و از پخش این نوع سیرک حیوانات از رسانه ملی جلوگیری کند.