پس از انتخاب ترامپ در سال ۲۰۱۶، پیش‌بینی‌هایی مبنی‌بر افزایش شدید آلودگی‌های ایالات متحده به‌دلیل سیاست‌های او مطرح شد. درحالی‌که دولت او برخی از مقررات محیط‌زیستی را لغو کرد، اما نتایج به‌اندازه پیش‌بینی‌های اولیه فاجعه‌بار نبود. درواقع، آلودگی‌های کربنی ایالات متحده در هشت سال گذشته تقریباً مطابق با پیش‌بینی‌هایی بوده که تحت یک دولت دموکراتیک، مانند سیاست‌های باراک اوباما، انجام شده بود. این امر به‌دلیل عوامل مختلفی از جمله تغییرات در بازار انرژی و اقداماتی بود که در سطح ایالتی در زمینه مسائل اقلیمی انجام شد، به‌ویژه در ایالاتی مانند کالیفرنیا.

درحالی‌که دوره دوم ترامپ می‌تواند مشکلاتی برای پیشرفت اقلیمی ایجاد کند، اما احتمالاً ایالات متحده شاهد یک بازگشت کامل به وضعیت قبلی نخواهد بود. عوامل دیگر مانند فشار جهانی و پیشرفت‌های فناوری در انرژی‌های تجدیدپذیر می‌تواند از بدتر شدن وضعیت جلوگیری کند، به‌طوری‌که ممکن است سیاست‌های اقلیمی ایالات متحده تحت ریاست ترامپ آن‌طور‌که پیش‌بینی می‌شد فاجعه‌آمیز نباشد.

ترامپ در دوره قبل به‌وضوح وعده داده بود که صنعت زغال‌سنگ را دوباره زنده کند، اما در این امر شکست خورد؛ شکستی که به‌طور چشمگیری قابل‌توجه بود. تولید برق از زغال‌سنگ در دوران ریاست‌جمهوری او تقریباً ۴۰ درصد کاهش یافت، زیرا سرمایه‌گذاران و بازارها آن را به‌عنوان یک منبع انرژی اقتصادی و قابل دوام کنار گذاشتند. در آن دوره درحالی‌که ترامپ تلاش کرد تا به صنعت زغال‌سنگ رونق دهد، عوامل دیگر مانند تغییرات در بازار انرژی و اقدامات محلی و خصوصی باعث شد آلودگی‌های کربنی کاهش یابد و حرکت به‌سمت انرژی‌های پاک‌تر ادامه یابد​. البته، پاندمی نیز تأثیراتی بر کاهش آلودگی‌ها داشت؛ زیرا با شروع قرنطینه‌ها، فعالیت‌های اقتصادی کاهش یافت. اما زمانی که اقتصاد دوباره بازگشایی شد، بازگشت به فعالیت‌ها موجب نشد که آلودگی‌های ایالات متحده به سطح قبل از پاندمی بازگردد. داده‌های منتشرشده نشان می‌دهد سطح آلودگی‌های ایالات متحده کمی کمتر از پیش‌بینی‌های سال ۲۰۱۶، در دوران ریاست‌جمهوری هیلاری کلینتون، است.

با نگاه به آینده، چند نکته را می‌توان مطرح کرد: اول اینکه، اگرچه پیش‌بینی‌ها برای افزایش آلودگی‌ها در دوران ریاست‌جمهوری دور قبل ترامپ مطرح بود، اما در عمل اقدامات مختلف در داخل و خارج از دولت موجب کاهش آلودگی‌ها شد. بنابراین، روند کاهش آلودگی و تغییر به‌سمت انرژی‌های پاک‌تر احتمالاً با انتخاب مجدد ترامپ به ریاست‌جمهوری ادامه می‌یابد. در همین راستا، فشار جهانی و پیشرفت‌های فناوری نیز می‌تواند تأثیرات مثبتی بر روند تغییراقلیم داشته باشد.

ترامپ ممکن است دوباره ایالات متحده را از توافق پاریس خارج کند و شاید حتی از کنوانسیون سازمان ملل متحد درخصوص تغییراقلیم نیز خارج شود. بااین‌حال، حتی اگر برخی از حمایت‌های عظیم ۳۷۰ میلیارد دلاری انرژی‌های پاک در قانون کاهش تورم (Inflation Reduction Act) که به سرمایه‌گذاری در ایالت‌های جمهوری‌خواه کمک می‌کند، لغو شود، این روند همچنان در حال پیشرفت خواهد بود؛ چراکه منطق اقتصادی پشت آنها وجود دارد. البته باید پذیرفت احتمال اینکه ایالات متحده به هدف کاهش ۵۲ درصدی انتشار گازهای گلخانه‌ای تا سال ۲۰۳۰ برسد، بسیار کم است.

چین بازیگر بزرگ تغییراقلیم

آنچه می‌دانیم این است که مهمترین تصمیمات مربوط به اقلیم در چهار سال آینده در واشنگتن اتخاذ نمی‌شود؛ زیرا چین به‌دلیل جمعیت بالای یک میلیارد نفر، طبقه متوسط در حال رشد و نقش آن به‌عنوان بزرگترین تولیدکننده جهانی، بزرگترین آلاینده جهان است. درعین‌حال چین به‌شدت بر انرژی خورشیدی تمرکز دارد و تنها در ۹ ماه اول سال جاری، ۱۶۳ گیگاوات ظرفیت جدید خورشیدی نصب کرده است (بیش از دو برابر ظرفیت کل برق استرالیا). تولید برق خورشیدی و بادی در این کشور به‌ترتیب ۴۴ درصد و ۲۴ درصد نسبت به سال گذشته افزایش یافته است، هرچند انرژی هسته‌ای نقش کمتری ایفا کرده و تنها ۴ درصد افزایش یافته است.

البته تولید برق از زغال‌سنگ و گاز در چین در سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۴ نسبت به ماه‌های قبل افزایش داشت. دلیل این امر به‌واسطه بالا رفتن بی‌سابقه دما بود که باعث استفاده بیشتر مردم از دستگاه‌های تهویه مطبوع شد. نتیجه چنین روندی موجب افزایش مصرف برق در این کشور شد.

چین به‌راحتی بزرگترین محرک انرژی‌های تجدیدپذیر جهان است، به‌طوری‌که بیش از یک‌سوم ظرفیت جهانی را در اختیار دارد. ازاین‌رو، نمایندگان حاضر در مذاکرات Cop29 منتظرند ببینند چین به بازگشت ترامپ چه پاسخی می‌دهد و آیا نقش رهبری فعال‌تری در زمینه مقابله با تغییراقلیم ایفا می‌کند؟ آنهم نه به‌خاطر نجات سیاره بلکه برای پیشبرد منافع استراتژیک خود.

همچنین در زمینه سرمایه‌گذاری جهانی در انرژی‌های غیرفسیلی، این سرمایه‌گذاری‌ها در پنج سال گذشته به‌طور قابل‌توجهی افزایش یافته‌اند و پیش‌بینی می‌شود در سال جاری به دو تریلیون دلار برسد. اکثر این هزینه‌ها در زمینه انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی است. بخش‌های خورشیدی و بادی به‌ویژه باید به رشد خود ادامه دهند تا هدف جهانی سه‌برابر کردن ظرفیت انرژی‌های تجدیدپذیر تا سال ۲۰۳۰ محقق شود. اگر ترامپ به وعده‌اش برای لغو اعتبارهای مالیاتی و تولید انرژی پاک در قانون کاهش تورم عمل کند، رقابت بین کشورهای دیگر، از جمله استرالیا، برای جذب سرمایه‌گذاری سبز افزایش خواهد یافت.

به‌عنوان یک تحلیل‌گر معتقدم بحران اقلیمی بدتر خواهد شد، اما تلاش برای محدود کردن آن و پاکسازی اقتصاد همچنان ادامه دارد. در برخی حوزه‌ها پیشرفت‌هایی در حال انجام است. فقط انتظار نداشته باشید که این پیشرفت‌ها خطی باشد.