شمارش شکاری‌ها چه فایده‌ای دارد؟
اولین هدف شمارش حیات‌وحش، جمع‌آوری اطلاعات جمعیتی است. این مرحله اولین قدم برای حفاظت از هر گونه‌ای به شمار می‌رود. اطلاعات جمعیتی، دانش اولیه‌ای را جهت انتخاب گونه‌های نیازمند حفاظت را برای حفاظت‌کردن ایجاد می‌کنند. اینکه باتوجه‌به محدودیت‌های نیروی انسانی و بودجه چه گونه‌ای در اولویت حفاظتی قرار می‌گیرد، عملاً نیازمند جمع‌آوری اطلاعات جمعیتی است. اما این تمام هدف پروژه‌های شمارش پرندگان نیست. قطعاً با برگزاری یک پروژه شمارش مداوم پرندگان، زمینه‌ای برای آموزش علاقه‌مندان و جوامع محلی نیز مهیا می‌شود.

چرا این نقطه را برای شمارش انتخاب کردید؟
احتمالاً طی مسافتی طولانی و مواجهه با خطرات مسیر در مقابل مشکلاتی مانند کمبود مواد غذایی و سرما بهینه‌تر است. درنتیجه بسیاری از پرندگان جهت دسترسی به منابع غذایی و محیط مناسب جهت زادآوری یا زمستان‌گذرانی، مهاجرت می‌کنند. این رویداد بزرگ دو بار در سال و توسط گونه‌های متعددی با قابلیت‌های متفاوت انجام می‌شود. یکی از مهم‌ترین نقاط تفکیک مهاجرت پرندگان، نحوه پرواز آنها در طول مسیر است. پرندگان کوچک‌جثه مانند گنجشک‌سانان و پرندگانی مانند اردک‌ها که وزن زیادی نسبت به طول و عرض بال‌هایشان دارند، معمولاً مسیر مهاجرت را با بال‌زدن‌های مداوم و صرف انرژی زیاد انجام می‌دهند. اما پرندگانی نیز هستند که به دلیل وزن زیاد، مسیر طولانی و البته اندازه مناسب بال‌ها، مهاجرت را با استفاده از جریانات هوا انجام می‌دهند. پرندگان شکاری مخصوصاً بزرگ‌جثه‌ها مانند عقاب‌ها و کرکس‌ها از این جمله‌اند. این پرندگان شکاری باید مسیر طولانی را از سرزمین‌های شمالی مانند آسیای میانه، سیبری و منطقه قفقاز تا آفریقا طی کنند. پیمایش این مسیرها صرفاً باتکیه‌بر قدرت بال‌زنی چندان بهینه نیست. درنتیجه این پرندگان از بال‌های بزرگ خود جهت استفاده از جریانات هوا استفاده می‌کنند.

عدد صد روز چطور در نظر گرفته شد؟ و پروژه‌های مشابه در دیگر کشورها هم مشابه شما عمل می‌کنند؟
ابتدا باید اشاره کنم که شمارش ما در این پنج سال به‌صورت آزمایشی انجام شده است. یعنی ما همچنان و بعد از نیم دهه سؤالاتی داریم که باید برای اجرای یک شمارش استاندارد و طولانی‌مدت پاسخ داده شوند. نتیجه اینکه، تعداد روزهای متفاوتی که در این پنج سال برای شمارش انتخاب شده، صرفاً جهت پاسخ‌دادن به این سؤالات و کشف جزئیات مهاجرت پرندگان شکاری از این گلوگاه بوده است. سال گذشته طولانی‌ترین شمارش را در این چندساله و شاید در بین تمام پروژه‌های شمارش پرندگان شکاری در دنیا داشتیم، بیش از ۱۰۲ روزشمارش مداوم انجام دادیم و زمان آغاز و پایان مهاجرت هرگونه و تعداد تقریبی آنها را برآورد کردیم. نتیجه تمام این تلاش‌ها و پنج سال‌شمارش آزمایشی، دانشی فراگیر برای آغاز شمارش استاندارد جهت برآورد تغییرات جمعیت چندین گونه از شکاری‌ها بزرگ‌جثه دارای وضعیت حفاظتی نگران‌کننده است.

آیا داده‌های شمارش را در اختیار پژوهشگران و سازمان حفاظت محیط‌زیست هم قرار می‌دهید؟
اطلاعات مهاجرت شکاری‌ها از این مسیر قرار است در مقاله‌ای علمی برای استفاده تمام افراد علاقه‌مند و کشورهای ذی‌نفع قرار گیرد. این اولین شمارش پرندگان شکاری در ایران است و باتوجه‌به تعداد زیاد عقاب‌های بزرگ‌جثه که در این مسیر شمارش می‌شوند، به یکی از مهمترین شمارش‌های پرندگان شکاری در اوراسیا تبدیل شده است.

پس از چهار سال‌شمارش، آیا مقاله‌ای در این زمینه منتشر کرده‌اید؟
هنوز مقاله‌ای منتشر نشده، اما با اتمام پنجمین سال‌شمارش آزمایشی که اکنون در حال انجام است، کار نگارش مقاله را شروع خواهیم کرد.

هزینه‌های مالی پروژه را چطور تأمین می‌کنید؟ به‌نظرتان این روند ادامه‌دار خواهد بود؟ سازمان حفاظت محیط‌زیست چه کمکی می‌تواند به شما کند که هنوز انجام نشده؟
بخش بزرگی از بودجه برنامه توسط کمک‌های مردمی تأمین می‌شود. ما معتقدیم که مردم به‌خوبی جدیت ما در انجام کار خوب و حرفه‌ای را تشخیص داده و به تلاش ما برای تداوم پروژه اعتماد دارند. اما باتوجه‌به صرفه‌جویی‌های ما در هزینه‌های اقامت و تغذیه تیم اجرایی، بودجه سالیانه پروژه کمتر از یک‌دهم پروژه‌های مشابه در کشورهای منطقه مثلاً در گرجستان است. اما از سال آینده و با شروع شمارش استاندارد در دو ایستگاه و نیاز به تأمین تجهیزات مناسب برای تعداد بیشتری از داوطلبین و شمارنده‌های کاربلد، بودجه برنامه باید افزایش پیدا کند. تلاش‌های زیادی برای جذب اسپانسرهای داخلی جهت تأمین هزینه تجهیزات انجام دادیم که بعضی از این تلاش‌ها تا مراحل خوبی هم پیش رفته‌اند. به‌هرحال، ما به کمک‌های مردمی، حداقل برای تأمین هزینه‌های سالیانه پروژه، بسیار خوش‌بین هستیم؛ اما لازم است نظر افراد بیشتری را جهت حمایت از این پروژه جلب کنیم.

آیا نذر طبیعت و سایر موارد در این زمینه به شما کمک کردند و مشکل چه بود؟
ما رایزنی‌ها و پروسه‌های لازم جهت همکاری با نذر طبیعت و دیگر پلتفرم‌های مشابه را انجام داده‌ایم و امیدواریم با بررسی و پیگیری این دوستان، شاهد همکاری‌های خوبی باشیم.

چه تعداد داوطلب در این سال‌ها در برنامه شما شرکت کرده‌اند؟ و آیا حضور داوطلبان در این سال‌ها ادامه‌دار بوده؟
تعداد داوطلبین در هر سال از اجرای پروژه متفاوت بوده، اما طبق محاسبات ما با رشد حداقل ۴۰ درصدی در هر سال مواجه بوده است. البته در سال جاری و باتوجه‌به کاهش روزهای اجرای پروژه، تعداد داوطلبین چند درصد کمتر از سال گذشته است که طولانی‌ترین شمارش را داشتیم، اما بااین‌حال این پروژه به نحوی به یک کلاس درس‌آموزش شناسایی و حفاظت پرندگان شکاری تبدیل شده است و علاقه‌مندان و دوستان خاص خودش را دارد. داوطلبینی که هر سال در پروژه شرکت می‌کنند هم کم نیستند و این بسیار امیدوارکننده است؛ چراکه بخش قابل‌توجهی از تیم اجرایی پروژه و شمارنده‌های باتجربه و کاربلد ما را همین داوطلبین مشتاق و جدی تشکیل می‌دهند.

چقدر با پروژه‌های مشابه که هم‌زمان با شما، کار شمارش انجام می‌دهند، همکاری دارید و داده‌های خود را با هم به اشتراک می‌گذارید؟
در ایران فقط یک پروژه دیگر جهت پایش جمعیت پرندگان شکاری مهاجر وجود دارد که در گوشه جنوب غربی دریای کاسپین فعالیت می‌کند و البته هنوز به انسجام و پایداری کافی نرسیده، اما ما ارتباط نسبتاً خوبی با مجریان آن داریم. در مورد پروژه‌های خارج از ایران هم روابط چندساله و بسیار خوبی با پروژه شمارش پرندگان شکاری در باتومی گرجستان داریم که صرفاً به موضوعات علمی و راهکارهای بهبود کیفی امور فنی شمارش مربوط می‌شود. متأسفانه محدودیت‌ها و شرایط سیاسی ایران، اجازه همکاری بیشتر با سازمان‌ها و مؤسسات بین‌المللی جهت جذب حمایت‌های مالی و نیروی انسانی را به ما نمی‌دهد و به همین دلیل سعی کرده‌ایم تمام نیازها را از داخل کشور و با کمک مردم شریف ایران تأمین کنیم.

برنامه شما برای سال آتی چیست؟
سال آینده احتمالاً مهم‌ترین سال اجرای پروژه است. ما بعد از پنج سال‌شمارش آزمایشی قصد داریم با تأمین تجهیزات مناسب، آموزش و آماده‌سازی نیروی انسانی، تدوین پروتکل‌های شمارش استاندارد و برنامه‌ریزی دقیق و بهینه، شمارش استاندارد را در دو ایستگاه اجرا کنیم. این اولین و مهم‌ترین هدف ما در چند سال گذشته بوده است و اساساً پایه و اساس تولید علم و برآورد جمعیت تعداد زیادی از پرندگان شکاری در یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های مهاجرتی اوراسیا و برای اولین‌بار به شمار می‌رود