مراتع روستای کانی‌گشه ۱۰ دقیقه بیشتر تا کامیاران فاصله نداشتند. آتش که شروع شد، «اسماعیل کریمی» مانند همیشه با «مسعود کمانگر» از اعضای انجمن کوانه کامیاران تماس گرفت و آن‌ها راهی منطقه شدند. حالا کمانگر صدای ناراحتش را می‌دزدد و سعی می‌کند با صلابت بگوید: «اسماعیل خیلی نترس بود. همه‌جا برای مهار آتش حاضر بود. اسماعیل دل به آتش می‌زد و بی‌محابا بود. اگر آتش شعله می‌کشید و ما فرار می‌کردیم، او می‌ماند. جانش را هم همین آتش گرفت.»

کریمی بهار امسال نیروی رسمی منابع طبیـعی شـد. پیـش از آن جـزو نیـروهای پیمانکاری بود. صبح روز حادثه هم آن‌ها به منطقه رفتند و کمانگر و دو نفر دیگر در قالب گـروهی سـه‌نفره به مـهار آتـش پرداختند. «آتشی که شعله گرفته بود، در حدود شش هکتار مساحت داشت. فاصلۀ ما با اسماعیل زیاد بود. یک‌جا دیدیم آتـش گردبادی شده و او در میان آتش اسیر شـده است. او بیش از یک ساعت در محاصرۀ آتشی قرار گرفت که در حـدود شـش هـکتار از مـراتع منطقه را سوزاند.»

به‌گفتۀ کمانگر، بعد از حدود یک ساعت‌ونیم توانستند جـسم سوختۀ کریمی را از دل آتش بیـرون بیـاورنـد و بالـگرد اورژانس او را به بیمارستان کـوثر سـنندج اعزام کرد. شدت جراحت و سـوخـتگی امـا بالا بود و درنهایت اسماعیل کـریمی در اثـر شدت جراحت فوت شد.

کمانگر روزهای بسیاری را با کریـمی در کوه گذراند و آتـش بسـیاری از جنـگل‌ها را با او خاموش کرده. ازدسـت‌دادن ایـن جنگلبان جسور برای او و همـۀ فعالان منطـقه اتفاق تلخی است. «ما از ابتدای سال روزهای کمی را بدون آتش گذراندیم. هر روز پهـنه‌ای درگیر آتش می‌شد و هربار اسماعیل کریمی اولین نفر بود که با ما برای حضور در منطقه تماس می‌گرفت. از دست دادنش غم بزرگی است.»

  دمنده‌های غیراستاندارد، بلای جان

جـسم بی‌جـان اسـماعیل کریمی که از دل آتـش درآمـد و به بیمارستان فرستاده شـد، خبـرهایی آمد مبنی بر آنکه این اتفاق به‌دلیل انفـجار دسـتگاه دمنـده رخ داده. «امـید سجادیان» فعال محیط زیـست، این مورد را تأیـید کـرده و بـه پیـام  ما مـی‌گـوید که این دستگاه‌های دمنده اسـتاندارد لازم را ندارند. «از سال ۹۵ این دمنـده‌ها در کشور وجود دارند. دمنده‌هایی که در بسیاری از کشورهای دیگر دنیا هم استفاده می‌شود، اما نه برای خاموش‌کردن آتـش. در آرژانتین دمنده‌ها محافظ پشت زین کاملاً عایق دارند و اجازۀ خطر نمی‌دهند، اما دمنده‌هایی که ما استفاده می‌کنیم باک بنزینش در پشت قرار دارد. در آتش‌سوزی‌ها داغ مـی‌کـند، نشـتی دارد و به‌راحتی آسیب می‌زند و تاکنون چندین فقره از این دمنده‌ها منفجر شده‌اند.

او به استان کهگیلویه‌وبویراحمد اشاره می‌کند و انجـمن «نهـضت سـبز زاگرس» که این دمنده‌ها را بدون لحاظ‌کردن لباس و تجهیزات در اخـتیار افراد نمـی‌دهد. «مـا درحال‌حاضر دمنـده داریـم، اما چـون لبـاس و تجهیزات مناسب استفاده از آن را نداریم، آن‌ها را کنار گذاشـته‌ایم.  در اسـتان مـا داوطلبان بسیاری ثبـت‌نام کـرده‌اند، امـا هیـچ‌کدام هنوز کارت هـمیار طبـیعت نگـرفتـه‌انـد. واحـد آمـوزش محیط‌زیست و منابع طبیعـی تعطیل است و هیچ‌کس پاسخگو نیست کـه بـا چـه جرأتی مردم را به دل آتش می‌فرستند؟ برای داشتن بیـمۀ بی‌نـام، فـرد بـاید کارت همیار طبیعت داـشته بـاشد و زیر لوای قانون فداکار خدمت باشد و بـراساس این قانون افرادی که کارت همیاری دارند، با فراخوان سازمان‌های دولتی برای آتش‌سوزی حاضر شوند. تجهیزات باید باشد که نیست.»

کمانگر اما می‌گویـد دمنده آتش گرفت، اما شاید دلیل اصلی گیرافتادن کریمی در کوران آتش باشد. «ما هـمه دمنده داریم. خطراتی دارد، اما نه به آن شکل. از سویی آقای کریمی برای دمنـده‌اش یـک لـولۀ اتـصال بزرگتر گذاشته بود تا از فاصلۀ دورتر بتواند آتش را خاموش کند.»

  آتش پس از آتش

در چند ماه اخیر روزهای بسیاری بوده که زاگرس غرق در دود و آتـش شـده است. چنانچه اواخر تـیرماه  «سرهنـگ علـی ملکی آهنگران» فرماندۀ یگان حفاظت منابع طبیعی کشور، خبر از آتش‌سوزی در حدود ۱۸ هزار هکتار مراتع کشور داد و گفت که بیش از ۹۹ درصد آتش‌سوزی‌ها در  جنگل‌های زاگرس بوده و جنگل‌های هیرکانی تاکنون آتش‌سوزی نداشـتـه اسـت و در آبان‌ماه بـه‌بعـد شروع می‌شود.

این آمارها درحالی عنوان می‌شود که بسیاری از فعالان محلی در مناطق مختلف کشور آن را بسیار بیشتر از میزان ذکرشده عنوان می‌کنند و معتقدند حجم و گستردگی آسیب بالاتر از این میزان است.

وضـعیت در استـان کـردستـان، جـایی که اسماعیل کریمی از دست رفت هم از ابتدای سال همواره قرمز بود. ۲۸ تیرمـاه امـسال، «بهزاد شریفی‌پور» مدیرکل منابـع طبیعی و آبخـیـزداری اسـتـان کـردسـتـان، دربـارۀ آتش‌سوزی‌های امسال به مهر گفت: «با آغاز فصل گرما، طی ۵۴ فقره آتش‌سوزی، بیش از ۴۱۴ هکتار از مراتع و جنگل‌های استان درگیر آتش شد. امسال از لحاظ تعداد، ۲۵ درصد و از نظر مساحت ۴۵ درصد مناطق درگیر آتش‌سوزی در جنگل‌ها و مراتع استان کردستان کاهش داشته است.»

به‌گفتۀ او، بیشترین تعداد حریق در شهرستان بانه با ۱۳ فقره آتش‌سوزی جنگل طبیعی به مساحت ۱۷ هکتار، ۲ فقره مرتع به مساحت ۱.۵ هکتار و یک فقره به مساحت یک هکتار اراضی جنگلی اتفاق افتاد. همچنین بیشترین مسـاحت منـاطق درگـیر حـریق مـربوط به شهرستان مریوان به مساحت ۱۱۵ هکتار بود و در شهرستان بیجار تاکنون حریقی گزارش نشده است.

او یک روز بعد از این گفت‌وگو با مهر، به ایرنا گفت: «امسال از ابتدای فصل گرما تاکنون، ۵۴ فقره آتش‌سوزی مراتع و جنگل‌ها در استان روی داده و بیش از ۴۱۴ هکتار از مراتع و جنگل‌های استان درگیر آتش شد؛ درحالی‌که سال گذشته در همین مدت این عدد، ۷۰ فقره آتش‌سوزی بود و هزار و پنج هکتار از اراضی درگیر شدند و به این ترتیب نسبت به مدت مشابه سال قبل، از لحاظ تعداد، آتش‌سوزی‌های امسال ۲۴ درصد کمتر است.» کمانگر اما می‌‌گوید، امسال کمتر روزی بوده که راهی کوه نشده باشند و هر روز تکه‌ای از کوه‌های استان درگیر آتش‌سوزی بوده است و کاهش آتـش‌سوزی بـرای آن‌هـا کـه هـر روزشان در دل آتش می‌گذرد، معنایی ندارد. آن‌ها حالا جان عزیزی را از دسـت داده‌اند که نبودش در آیـنده بیـش از پـیش در منـطقه حس خواهد شد و قلبشان مانند جنگل‌های سوختۀ زاگرس است.