اقلیم
باتوجه به واقعیت انکارناپذیر تغییر اقلیم و اثرات زیان بار آن مانند خشکسالی، سیل، مهاجرت و تنش‌های اجتماعی وسیع و عدم مدیریت آن در آینده نزدیک، محیط‌زیست به چالش جدی کشور تبدیل و پیامدهای آن همه مجموعه‌ها را متاثر می‌نماید. برخی آثار شناخته شده ناشی از تغییر اقلیم بر کشور شامل؛ اثرات تغییر اقلیم بر منابع آب، نواحی ساحلی، کشاورزی، دامداری و شیلات، جنگل‌ها و مراتع، بهداشت و بر تنوع زیستی کشور است.
شکاف سیاست‌گذاری و حکمرانی قابل‌توجهی در پایداری سرزمینی کشور بوجود آمده و سرعت تغییرات اقلیم و چالش‌ها بر اقدامات دستگاه‌های اجرایی پیشی گرفته است. عموماً توان اقلیمی هر کشور چارچوب توسعه پایدار آن را تعیین می‌کند که باید به درستی پایش گردد. ضمن اینکه صریح‌ترین اشاره به موضوعات اقلیمی ذیل بند ۸ سیاست‌های کلان ابلاغی مقام معظم رهبری (دام ظله) تاکید گردیده است.
مسائل اصلی زیر به عنوان بخشی از راه مقابله با تغییر اقلیم مورد نظر دولت خدمت و پیشرفت است که این امکان فراهم خواهد شد تا از طریق شورای عالی محیط زیست اقدام گردد.
– اصلاح ساختار ملی مدیریت تغییر اقلیم
– افزایش مهارت‌های پیش بینی‌های زود هنگام اقلیمی و مخاطرات آبی
– کنترل عوامل اصلی تشدید کننده اثرات تغییرات اقلیمی
– توسعه دانش و فن آوری‌های هوشمند مدیریت آب و هوا و امنیت غذایی
– تمرکز بر حفظ میراث و ارزش‌های محیط زیستی کشور
– توسعه پژوهش‌های علمی و تحقیقاتی کاربردی
– تبیین سیاست‌های مهم همچون؛ شناسایی گونه‌های گیاهی سازگار با تغییر اقلیم، تهیه اطلس انرژی های‌نو، توسعه صنعت شیرین سازی آب‌های شور و لب شور با رعایت استانداردهای زیست محیطی، توسعه سیستم‌های آبیاری تحت فشار و مدرن، پژوهش گونه‌های دامی سازگار، تقویت صنعت بیمه، ارتقاء تجهیزات پایش و پیش آگاهی کشور از زمین پایه به هوا پایه، ایجاد ظرفیت‌های قانونی، افزایش ظرفیت دیپلماسی کشور و اولویت مذاکره با همسایگان، توسعه مشارکت ملی مقابله با بحران آب و هوا، راه اندازی مرکز ملی داده و اطلاعات مرتبط با اقلیم.

مدیریت آب کشور
دولت خدمت و پیشرفت می‌داند که مدیریت آب در کشور خشک و نیمه خشک ایران یک مسئله مهم و حیاتی است که با کمبود آب محدودیت عمده‌ای بر رفاه اقتصادی و توسعه پایدار ایجاد می‌کند. مهمترین راهبردهای دولت خدمت و پیشرفت برای مقابله با این چالش شامل مواردی چون مدیریت آب در بخش کشاورزی و جلوگیری از استفاده غیر متعارف از آب در فعالیت های زراعی و صنعتی است. ضمن آنکه الگوهای مصرف پایدار آب می بایست در جامعه ترویج شود و مشوق‌هایی برای مصرف بهینه آب طراحی و اجرا خواهد شد. باید از مدیریت موفق منابع آب در کشور هایی که شرایط اقلیمی مشابه با ما دارند الگو بگیریم و با اجرای دقیق سیاست‌ها، اقدامات قانونی موثر و راهکارهای فنی و اقتصادی نوآورانه مدیریت مصرف آب را تقویت کنیم. دولت خدمت و پیشرفت معتقد است سیاست کشور ما در چند دهه گذشته صرفا متمرکز بر مدیریت عرضه آب برای انجام فعالیت‌های حتی ناپایدار بوده است که با توجه به آسیبی که به منابع آب کشور وارد شده، چاره‌ای جز این تغییر رویکرد و چرخش به سمت روش‌های مدیریت مصرف و تقاضای آب نداریم تا به تدریج تعادل لازم در عرضه و تقاضای آب برای انجام فعالیت‌های مختلف انسانی و توسعه‌ای فراهم شود. ایجاد پایتخت اقتصادی در ساحل دریای عمان و انتقال صنایع و جمعیت به این پایتخت جدید اقتصادی یکی از اقدامات فوری دولت خدمت و پیشرفت جهت کاهش فشار بر روی منابع اب در کشور ایران ویژه فلات مرکزی خواهد بود.

فرونشست زمین
استخراج بیش از حد آب‌های زیرزمینی در ایران منجر به فرونشست قابل توجه زمین در مناطق مختلف و دشت‌های بحرانی کشور شده است. متاسفانه این مشکل امروز در جای جای کشور از جمله در استان‌های فارس، کرمان، اصفهان و حتی تهران لمس شده و افت شدید سطح آب زیرزمینی باعث موجب این شده که مقدار فرونشست حتی تا ۳۶ سانتیمتر در سال رسیده است. دولت خدمت و پیشرفت اجرای برنامه‌های مدیریت پایدار آب‌های زیرزمینی برای جلوگیری از فرونشست بیشتر را در دستور کار قرار می‌دهد. همچنین تدابیر جدی برای کاهش استخراج بی‌رویه آب‌های زیرزمینی و کمک به احیا و شارژ مجدد آنها اقدام دیگری است که انجام خواهد شد. البته با توجه به آسیب جدی به سفره‌های آب زیر زمینی کشور این بازسازی با روش‌های طبیعی در کوتاه مدت نمی‌تواند اثر بخش باشد. با اینحال استفاده از روش‌های مصنوعی برای شارژ مجدد آب‌های زیر زمینی یک راهکار است که البته با انتقال دانش و تامین مالی انجام خواهد شد. دولت خدمت و پیشرفت ایجاد بازار آب در دشت های بحرانی و مناطق مختلف کشور را یکی از روش‌های می‌داند که می‌تواند هم بر نحوه استخراج و مصرف آب و هم مدیریت پایدار آن اثر بگذارد و در میان مدت منجر به بهبود این وضعیت شود.

انقراض و کاهش تنوع‌زیستی حیات‌وحش
دولت خدمت و پیشرفت معتقد است که باید الگوی سازمان‌دهی عمومی و در واقع حکمرانی خود را به روش‌های جدید و هوشمند بازبینی کنیم. پرواضح است که روش‌های حفاظت مشارکتی نقش مهمی در حفظ تنوع زیستی دارند و این روش‌ها شامل مشارکت فعال جوامع محلی و ذینفعان متنوع در مدیریت محیط زیست و حفاظت گونه‌های گیاهی و جانوری است. در اجرای این روش باید حفاظت از این منابع مهم محیط زیستی که حیات و معیشت جوامع محلی به آنها گره خورده به خودشان سپرده شود. چرا که حفظ تنوع زیستی ضامن پایداری امنیت غذایی است، اگر چه علم‌کشاورزی اصولا با ساده‌سازی اکوسیستم‌ها سرو‌کار دارد اما ذخایر زنتیکی، منابع آب و خاک با‌کیفیت و دیگر نهاده‌های ضروری برای کشاورزی پایدار، بسیار بیش از آنچه به چشم می آید به تنوع زیستی وابسته است. دولت خدمت و پیشرفت می‌داند که خدمات تنوع زیستی برای اقتصاد و‌ توسعه فرابخشی کشور پهناور ایران اهمیتی انکار ناپذیر و‌حیاتی دارد. زیرا کشاورزی در فلات ایران و کشور ما کاملاً متکی بر تنوع زیستی بوده است.
همچنین دو ‌محور اساسی از سیاست های ملی حفاظت از تنوع زیستی کشور یعنی جاری ساختن موضوع حفاظت از تنوع زیستی در سیاست ها و برنامه‌های دولت و تبدیل موضوع حفاظت از تنوع زیستی به انتخاب اجتماعی برای دولت خدمت و پیشرفت اهمیت اساسی تری دارد، به مفهوم دیگر حفظ تنوع زیستی باید در تمامی بخش‌های جامعه لحاظ گردد و با ارتقاء آگاهی های عمومی، جامعه را به طور فزاینده ای نسبت به حفظ تنوع زیستی حساس و مسئولیت پذیرتر نمود.
دولت خدمت و پیشرفت در این راستا الزام جدی و واقعی برای تهیه پیوست های محیط زیستی برای فعالیت‌های اجتماعی، اقتصادی، توسعه ای و عمرانی کشور و اجرای کامل استانداردها، تعهدات و برنامه های مرتبط با حفظ محیط زیست و‌تنوع زیستی در فرایندها را دارد. بنابراین تقویت نظارت مستمر و ایجاد سازوکار مناسب برای رعایت استاندارد ها ضرورتی انکار ناپذیر است که به طور جدی مورد توجه قرار می‌گیرد. تامین ‌منابع مالی مکفی و پایدار برای حفظ تنوع زیستی و حیات وحش کشور نیز از برنامه های جدی دولت خدمت و پیشرفت به شمار می‌رود و استفاده از ظرفیت مردم و سازمان های مردم نهاد در ‌پایش و حفاظت از محیط زیست نیز به طور عملی در برنامه‌ها لحاظ می‌شود.
دیگر سیاست ملی حفظ تنوع زیستی که به کاهش فشار به تنوع زیستی از طریق ترویج بهره برداری پایدار پرداخته نیز از سیاست‌های موفق ملی و بین‌المللی در حفاظت پایدار از تنوع زیستی است که در هر دو‌ سطح نمونه های موفقی از کاری‌ست این سیاست قابل ارائه است. حفاظت مشارکتی در برخی مناطق و زیستگاه‌های حیات وحش کشور، مشارکت دادن و ایجاد انتفاع برای مردم محلی در مناطق حفاظت شده مردمی و ترویج طبیعت گردی با تاکید بر انتفاع جوامع بومی و‌محلی از برنامه هایی است که در دولت خدمت و پیشرفت به جد مورد توجه قرار خواهد گرفت.

آلودگی هوای کلان شهرها
مسئله آلودگی هوا در شهرهای بزرگ پیچیده است و نیاز به یک رویکرد چند وجهی دارد. دولت خدمت و پیشرفت بر اهمیت گسترش سیستم‌های حمل و نقل عمومی و جمعی برای کاهش انتشار گازهای آلاینده تاکید می‌کنند. با این حال رفع این مشکل نیازمند اتخاذ یک رویکرد جامع با ترکیبی از اقدامات سیاست‌گذاری و استفاده از فناوری‌های جدید در زمینه تهیه سوخت با کیفیت و خودرو‌های استاندارد است. دولت خدمت و پیشرفت معتقد است که تمرکز بر یک محور و غفلت از سایر موارد راه‌حل مناسبی نیست و اکثر مطالعاتی که در این زمینه انجام شده است به‌طور جمعی بر ضرورت مقابله با آلودگی هوا در شهرهای بزرگ با استفاده از ترکیبی از راه‌حل‌ها برای مهار موثر آن تاکید می‌کنند. این مشکل سال‌هاست که در کشور مطرح است و تاکنون اقدامات مختلفی در مورد آن انجام شده اما باید دید موانع تحقق راه‌حل‌ها و تداوم مشکل چه بوده است. بنابراین باید ضمن بازنگری در برنامه‌های انجام شده و شناخت نقاط ضعف و قوت آنها و رفع موانع موجود، به دنبال راه‌حل‌های موثرتر و ممکن بود. واردات خودروی سبک و سنگین یکی از ده‌ها اقدام فوری دولت خدمت و پیشرفت برای کمک به کاهش آلودگی هوا خواهد بود.‌

پاسخ‌های محیط زیستی «پزشکیان»