این ماه‌های اخیر از نظرهای زیادی آدم را یاد آن دورانی از اواخر سلطنت قاجار می‌اندازد که شرایط ناگهان تغییر کرد و زنان، همان نسوان فرمان‌بردار، به جنبش درآمدند و کم‌کم خواستار حق و حقوق خود شدند. زنانی که پیش‌تر در سکوت بودند و اصلا اجازه صحبت نداشتند به یکباره بلند شدند، روزنامه منتشر کردند، انجمن‌ها و سازمان‌هایی را تشکیل دادند و حتی خواستار حق رأی برای خود شدند. یکی از راههای مؤثر برای بیداری افکار عمومی و به‌خصوص زنان، استفاده از مطبوعات در راستای این اهداف بود. در شماره‌های قبلی این سلسله یادداشت، به معرفی و بررسی سه روزنامه از نخستین‌ روزنامه‌های مخصوص زنان پرداختیم و در این یادداشت سراغ روزنامۀ چهارم، یعنی «نامه بانوان» می‌رویم که یک سال پس از انتشار «زبان زنان» شروع به کار کرد.
مدیرمسئول و سردبیر «نامه بانوان»، شهناز آزاد (رشدیه)، یکی از پیشگامان جنبش زنان در ایران و دختر میرزاحسن رشدیه، بنیان‌گذار مدارس نوین در ایران بود. او در جوانی با ابوالقاسم آزاد، از روزنامه‌نگاران به‌نام و مشروطه‌خواه، ازدواج کرد و پیش از بیست‌سالگی اقدام به انتشار روزنامه «نامه بانوان» کرد. در این روزنامه، مانند روزنامۀ «زبان زنان»، مقالاتی دربارۀ حقوق زنان، حجاب، اخبار ملی و بین‌المللی چاپ می‌شده و بحث تعلیم و تربیت دختران و زنان ایرانی و اصلاح تفکر عدم حضور زنان در اجتماع از عمده مسائل آن بوده است. همۀ مقاله‌های «نامه بانوان» به قلم زنان بود. شهناز آزاد در شماره اول روزنامه، به تاریخ یک مرداد 1299 خورشیدی، در یکی از بندهای اخطارهای مهم خطاب به مردان نوشته: «مردها زحمت نگارش چیزی را نکشند که پذیرفته نخواهد شد». عجیب این‌که هر دوی این نشریات که تأکید زیادی بر عدم چاپ هیچ مطلبی از مردان داشتند، برای میرزاده عشقی استثنا قائل بودند و شمارۀ نخست خود را با شعری از این شاعر شروع کرده‌اند.
این روزنامه، ماهی دو بار با شعار «زنان نخستین آموزگار مردانند» در هشت صفحه با چاپ سربی منتشر می‌شد. در صفحۀ اول آن زیر عنوان «نامه بانوان» نوشته شده است: «این روزنامه برای بیداری و رستگاری زنان بیچاره و ستمکش ایران است» و قیمت آن برای اشتراک سالیانه 30 قران و شش ماهه 20 قران مشخص شده بود.
در هر شماره از «نامه بانوان» یکی از زنان تأثیرگذار ایران یا جهان را معرفی می‌شد. برای شمارۀ نخست به معرفی صدیقه دولت‌آبادی، مدیرمسئول روزنامه «زبان زنان» پرداخته شد و از مخاطبان روزنامه درخواست شد که «اگر کسی در گوشه و کنار بانوی دانشمندی را سراغ داشته باشد، سرگذشت او را نوشته برای ما روانه نمایند تا در نامه بانوان بگنجانیم».
این روزنامه درست سه روز بعد از انتشار اولین شمارۀ خود توقیف شد! دلیل آن چاپ مقاله‌ای با عنوان «ششصد کرور زنده بگور» به قلم شهناز آزاد و اظهارنظر دربارۀ حجاب، خرافه و موهومات بود. اما «نامه بانوان» دوباره اجازه انتشار گرفت، به این شرط که در شمارۀ دوم بنویسد منظور از حجاب، حجاب مورد استفادۀ زنان نیست. شهناز آزاد هم در شمارۀ بعد، مردان را عامل اصلی عقب‌افتادگی زنان معرفی کرد و نوشت:
یا رب مددی کن که ز مردان ستمگر
حقی که ندادند بگیریم عیانی
شهناز آزاد مانند بسیاری از زنان متجدد آن روزگار به مطالبات اجتماعی زنان توجه ویژه‌ای داشت. در مقاله‌ای در شمارۀ یازده روزنامه می‌نویسد که: «…آنچه شیران را کند روبه مزاج، احتیاج است، احتیاج است، احتیاج.» و به دولت پیشنهاد می‌دهد برای جلوگیری از فحشا و فقر اجتماعی چند باب کارخانه برای زنان تأسیس و تمام فواحش را در آن استخدام کند. این زنان با کار در کارخانه، هم خودشان را نجات می‌دهند و هم پول زیادی را روانۀ خزانۀ دولت می‌کنند.
در مطالب روزنامۀ «نامه بانوان» بر اهمیت تحصیل و علم‌اندوزی و آگاهی زنان و همین‌طور بر شخصیت زن، سوای نقش مادر یا همسر، تأکید شده است. شهناز آزاد باز هم در شماره‌های دیگری زنان را به انتخاب نوع پوشش خود، به‌عنوان یکی از مصادیق آزادی، تشویق کرد که این بار، برای ترویج چنین طرز فکری در جامعۀ بسته و مذهبی آن زمان هزینۀ سنگینی پرداخت کرد و روزنامه بعد از یازده ماه از اولین شمارۀ انتشار، برای همیشه توقیف و شهناز آزاد به جرم تحریک زنان و کشف حجاب، گرفتار حبس شد.