مدیریت شهری و شفافیت سنجش‌پذیر

یکی از حقوق مهم به شهر، حق دسترسی آزاد به اطلاعات و حق نظارت و دیده‌بانی است. این حقوق هم کلید مشارکت و دموکراسی شهری هستند و هم راهگشای کارآمدی.
در دوره پنجم شورا، شعار«شورا و شهرداری تمام شیشه‌ای» در دستور کار قرار گرفت و اقدامات متعددی نظیر انتشار جزئیات قراردادهای بالای 45 میلیون تومان، انتشار جزئیات و اطلاعات لایحه بودجه (از جمله انتشار اکسلی آن برای قابلیت جستجو و تبدیل تبصره‌ها به ردیف بودجه)، برگزاری دوره آموزشی آشنایی با بودجه‌ریزی در شهرداری برای شورایاران، حضور رابط هیئت رئیسه و دبیر کارگروه برنامه و بودجه شورایاری مناطق در جلسات بررسی بودجه کمیته بودجه و نظارت مالی شورا، الزام شهرداری به دعوت دبیر کارگروه برنامه و بودجه شورایاری منطقه در جلسات تدوین بودجه منطقه، بارگذاری مشخصات تحصیلی کارکنان شهرداری روی سامانه شفافیت، اعلام میزان حقوق و مزایای دریافتی مدیران و کارکنان براساس فیش حقوقی آنان، انتشار جزئیات اطلاعات سفرهای خارجی کارکنان شهرداری، اعلام اسامی دریافت کنندگان طرح ترافیک خبرنگاری، علنی شدن آرای اعضای شورای شهر واگذاری املاک و امکانات شهرداری تهران براساس مصوبه شورای شهر، محدودیت اختیارات شوراهای معماری مناطق، الکترونیک‌سازی بخش‌هایی از فرآیند صدور پروانه، حمایت از گزارشگران فساد(سوت زن‌ها) با در نظر گرفتن پاداش مالی، انتشار پیام‌های شهروندان در سامانه‌های 137 و 1888 و امکان ارائه گزارش اپلیکیشنی، سامانه‌ای شدن اطلاعات طرح تفصیلی و امکان رصد عمومی آن، انتشار پژوهش‌های شهرداری و اطلاعات خام آن را انجام داد.
اما در بحث شفافیت در مدیریت شهری موضوع‌هایی وجود دارد که نیازمند توجه است و مغفول مانده است:
در موضوع بودجه اگرچه انتشار فایل اکسلی ، تبدیل تبصره‌ها به ردیف بودجه، برگزاری دوره آموزشی آشنایی با بودجه‌ریزی در شهرداری برای شورایاران، حضور رابط هیئت رئیسه و دبیر کارگروه برنامه و بودجه شورایاری مناطق در جلسات بررسی بودجه کمیته بودجه و نظارت مالی شورا و الزام شهرداری به دعوت دبیر کارگروه برنامه و بودجه شورایاری منطقه در جلسات تدوین بودجه منطقه گام‌های مثبتی هستند اما شفافیت در بودجه تنها این موارد نیست و بخش‌هایی جزئی از آن را تشکیل می‌دهد. موضوع نخست برنامه‌پذیری بودجه است. چقدر بودجه عملیاتی سازی برنامه سوم توسعه شهرداری است؟ بودجه‌ای که برنامه پذیر نیست، عملا فاقد شفافیت است چون ارتباط منطقی پروژه‌ها با سیاست‌ها در آن قابلیت رصد ندارد و نشان نمی‌دهد که حوزه‌ها و احکام مأموریتی شهرداری با پروژه‌ها چقدر پیشرفت می‌کنند. موضوع دوم، سنجش‌پذیری ردیف‌های بودجه است. چه میزان ردیف‌های بودجه سنجش‌پذیر هستند و قابلیت ارزیابی برای اینکه چگونه هزینه می‌شوند را دارند؟ (به جز مواردی که در قالب پروژه‌های معینی می‌آیند که بسیار محدود هستند و تا پیش از تبدیل تبصره‌ها به ردیف‌ها هم عمدتا در آن قسمت قرار می گرفته‌اند). موضوع سوم، تفاوت بودجه اعلامی با بودجه اعمالی و بحث تخصیص است. چه ساز و کارهای نظارتی و سنجش‌گرانه برای تخصیص‌ها وجود دارد؟(هم به لحاظ صحت تخصیص و هم به لحاظ عدالت در تخصیص‌ها از جمله بحث شعاع دسترسی در سرانه‌های هفتگانه پشتیبان سکونت). بحث چهارم، حساسیت‌های اجتماعی بودجه است. برای مثال چقدر بودجه حساسیت جنسیتی دارد و می‌توان آن را با (GRB (Gender Responsive Budgeting نزدیک دانست؟ شفافیت و سنجش‌پذیری اجتماعی هم یکی از ویژگی‌های مهم در شفافیت بودجه است. موضوع پنجم، شفافیت فرآیندهای بودجه است که بودجه تحت چه سازوکارهایی و با چه شاخص‌هایی تهیه می‌شود. چقدر الزامات بودجه سالانه که توسط شورا مصوب می‌شود قابلیت تبدیل به یک راهنمای سنجش پذیر برای ساز و کار تدوین و شاخص‌های بودجه را دارد؟ در فرآیند تدوین بودجه چه میزان و چگونه مشارکت وجود دارد؟ در روندهای مشارکتی برای مثال الزام حضور دبیر کارگروه برنامه و بودجه شورایاری منطقه در جلسات تدوین بودجه منطقه، شفافیت چگونه اعمال می‌شود؟
موضوع بودجه تنها یکی از ابعاد بحث شفافیت است که ملاحظه می‌شود شامل چه جزئیاتی است. از دیگر حوزه‌ها می‌توان به نقش اطلاعات جغرافیایی و پیوند آنها با داده‌های اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و … شهر اشاره نمود. برای مثال وضعیت فقر چند بعدی تهران، داده‌هایش در سطح بلوکی بررسی شده است اما به اطلاعات جغرافیایی(GIS) متصل نشده است و انتشار نیافته است. در این زمینه مثال‌ها فراوان است و این یکی از حوزه‌هایی است که شفافیت می‌تواند به سیاست‌گذاری اجتماعی شهری یاری رساند.