پارک جنگلی سرخه‌حصار، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ذخیره‌گاه‌های طبیعی شرق تهران، طی ماه‌های اخیر با موجی نگران‌کننده از تخریب‌های انسانی مواجه شده است؛ تخریب‌هایی که بخش قابل‌توجهی از آن ناشی از تردد افراطی و با حجم بالای موتورسیکلت‌های شبه‌آفرود در عمق این پارک جنگلی است. آنچه این وضعیت را نگران‌کننده‌تر می‌کند، نبود نظارت مؤثر و خلأ آشکار مدیریت میدانی در یکی از شناخته‌شده‌ترین مناطق طبیعی پایتخت است.

براساس مشاهدات میدانی فعالان محیط‌زیست و کاربران مسئول طبیعت، موتورسواران بدون هیچ‌گونه کنترل، مجوز یا محدودیت به زیستگاه‌های حساس جانوری و پوشش‌های گیاهی شکننده وارد می‌شوند. پیامد این وضعیت، آسیب مستقیم به حیات‌وحش، ازبین‌رفتن لانه‌های حیوانات و تخریب ساختار خاک جنگل بوده است. حیوانات کوچک‌جثه به‌طور مکرر دچار آسیب شده‌اند و حتی مواردی از تعقیب پستانداران وحشی توسط موتورسواران گزارش شده است؛ رفتاری که نه‌تنها مصداق تخلف، بلکه نشان‌دهنده فقدان حداقل آموزش و آگاهی زیست‌محیطی است.

چرخ‌های این موتورسیکلت‌ها با زیرورو کردن خاک، مسیرهای غیررسمی متعددی در دل جنگل ایجاد کرده‌اند؛ مسیرهایی که به‌مرور به شبکه‌ای از راه‌های تخریبی بدل شده و فرسایش خاک، ازبین‌رفتن پوشش گیاهی و اختلال در چرخه طبیعی اکوسیستم را به‌دنبال داشته است. علاوه‌براین، روشن‌کردن آتش در نقاط مختلف پارک بدون رعایت اصول ایمنی، به رفتاری رایج تبدیل شده و خطر آتش‌سوزی‌های گسترده را افزایش داده است. بنابر مشاهدات میدانی، در مواردی حتی حمل سلاح نیز مشاهده شده است که تهدیدی جدی برای حیات‌وحش، محیطبانان و امنیت عمومی محسوب می‌شود.

این روند تخریبی در شرایطی ادامه دارد که پارک جنگلی سرخه‌حصار هم‌زمان با چالش‌های مزمن مدیریتی و پروژه‌های زیرساختی فشارزا روبه‌رو است؛ از جمله خشک‌شدن و ازبین‌رفتن هزاران اصله درخت سرخه به‌دلیل عدم رسیدگی مناسب، وجود میدان‌های تیر در ضلع جنوب‌غربی، طرح عبور اتوبان از دل این پهنه جنگلی و اجرای مسیر مترو در شمال پارک. مجموعه این عوامل، در کنار فقدان مدیریت یکپارچه، سرخه‌حصار را به زیستگاهی بی‌دفاع در برابر تخریب تدریجی بدل کرده است.

در ماه‌های گذشته، طی فعالیت‌های داوطلبانه پاکسازی مسیرهای دوچرخه‌سواری کوهستان، در مسیری به طول تقریبی دو کیلومتر و عرض دو متر، بیش از ۲۵۰ محل روشن‌کردن آتش برای کباب‌پزی و چندین گونی شیشه‌های شکسته جمع‌آوری شده است؛ آماری که نه‌تنها از عمق تخریب، بلکه از غیبت نهادهای مسئول در پایش مستمر و پیشگیری مؤثر حکایت دارد.

در چنین شرایطی، ساده‌ترین و بدیهی‌ترین اقدام حفاظتی، اعمال ممنوعیت صریح، کنترل ورودی‌ها و حضور مستمر نیروهای نظارتی برای جلوگیری از تردد موتورسیکلت‌ها در پارک جنگلی سرخه‌حصار است. ادامه این بی‌توجهی و واگذاری غیررسمی مدیریت پارک به رفتارهای خودسرانه، نه‌تنها به نابودی تدریجی حیات‌وحش و پوشش گیاهی می‌انجامد، بلکه یکی از آخرین ریه‌های طبیعی شرق تهران را با خطری جدی و شاید غیرقابل جبران مواجه خواهد کرد.

بی‌تردید، نبود مدیریت امروز، بحران فردا را رقم می‌زند؛ بحرانی که هزینه‌های احیای آن به‌مراتب بیش از پیشگیری ساده و به‌موقع خواهد بود.