پس از مدت‌ها دختربچه همسایه به منزل ما آمد و در هیاهوی بازی‌های کودکانه واژه‌هایی همچون کاراکتر، وایرال، فالور، پیج و غیره را به کار برد! درعین‌حال که مات مانده بودم و یکی‌یکی جایگزین این واژگان را برای او به زبان می‌آوردم، ذهنم غرق در علت‌یابی شد تا درنهایت به طنز تلوزیونی رسیدم! من از این برنامه به‌دلیل رعایت نکردن زبان فارسی و تکرار واژه‌های بیگانه توسط مجری و میهمان‌ها پیوسته شاکی بودم! و یکی‌دو بار نیز برای بیان شکایتم با صداوسیما تماس داشتم.

 عموم مردم با واژه‌های مختلف بیگانه، آشنا و آن را ناخواسته در فضای عمومی تزریق و ترویج می‌کنند. البته فضای مجازی به‌شدت تأثیرگذار بوده و است و فقدان و یا ضعف در حساسیت والدین، معلمان، اساتید و نخبگان این نفوذ غریب و مخرب را قوی کرده است. در این میان از صدا‌وسیما انتظار قاعده‌گذاری و الزام‌های سختگیرانه رعایت زبان فارسی برای میهمان‌ها، کارشناسان، فضای تبلیغات و یا تهیه فیلم و مجموعه تلویزیونی انتظار بالایی نیست! صداوسیما رسالت مهمی در حفظ فرهنگ، زبان و ادب فارسی دارد. از ترویج نام‌های تجاری کاملاً بیگانه در تبلیغات صداوسیما گرفته تا برنامه‌های پربیننده طنز و یا میزگردهای مختلف اجتماعی، اقتصادی و یا سیاسی، آلودگی و تکاپوی زبان بیگانه موج می‌زند و در فضای لطیف جامعه نهادینه می‌شود! 

شوربختانه اینکه دامنه آسیب به زبان فارسی در بین واژگانی که معادل فارسی نام‌آشنا، معروف و بسیار زیبا دارند، نیز رسوخ کرده است! فرهنگستان زبان فارسی در عمل بیشتر عقب می‌ماند و پس از تثبیت واژگان بیگانه در بین عموم جامعه، فرایند جایگزینی سخت واژه‌هایی غریب‌تر از بیگانه را مطالبه می‌کند!

ما را چه شده است؟! چرا حساسیت و اقدام مؤثر و مورد قبولی مشاهده نمی‌شود؟ این تغییرات تدریجی نوعی تهاجم و نفوذ نرم است که درنهایت استحاله و یا زوال کامل و جامع فارسی و ازدست‌رفتن هویت ملی را باعث می‌شود! شاید بتوان قوی‌ترین سخنرانی و بیان مؤثر در پاسداشت زبان فارسی را در شب شعرهای سالانه رهبری معظم و پیگیری‌های دلسوزانه ایشان یافت! این معادله مرموز و تحرک گسترده و پیچیده انگلیس خبیث در زوال جغرافیای زبان فارسی بارها توسط رهبری فرزانه گوشزد شد، ولی عمل به برنامه‌ای درازمدت، جامع، هدفمند و دقیق در دولت‌ها همیشه بگیر و نگیر داشته و جریان اصلاح برای پیشگیری از زوال زبان فارسی همچون دیگر بخش‌های مدیریتی مشاهده نمی‌شود و از اساس می‌لنگد!

تعجب‌آور اینکه بدیهی است دستکاری، اصلاح و یا جراحی عمیق در بسیاری از بخش‌های اقتصادی، محیط‌زیستی و یا ساختارهای اداری به‌دلیل مقاومت برخی اندک‌سالاران، مفسدان و یا ملاحظه‌های امنیتی و سیاسی شامل دشواری است، اما سکوت در برابر زوال زبان فارسی و کم‌لطفی نسبت به شعر زبان فارسی و فرهنگ ایرانی-اسلامی از این قاعده جداست و این سکوت مرگبار در برابر انواع هجمه غیرقانونی به زبان فارسی و جهش دیوانه‌وار واژه‌های بیگانه از در و دیوار شهر، دانشگاه، مراکز عمومی، فروشگاه و غیره، نابخشودنی است!

خیلی خوشبینانه مدیران ارشد و حتی مقام اول اجرایی کشور در پشت سخنگاه (تریبون) استفاده از زبان بیگانه را تمرین می‌کنند! همایش‌ها مملو از تابلوهای تبلیغاتی با عناوین بزرگ لاتینی و ترجمه فارسی به زیر کشیده شده و آن‌هم با نگارشی ریزریز! قتل خاموش زبان فارسی با نام‌گذاری خودرو، شرکت، مغازه، تالار سخنرانی و غیره؛ «من از بیگانگان هرگز ننالم که با من هر چه کرد آن آشنا کرد»!

غافل نشویم که زبان فارسی تاریخ‌ دارد و روح بلندی به‌اندازه ایران. فراموش نکنیم هجمه به زبان فارسی نرم و تدریجی است و تحت‌تأثیر تهاجم دشمنان و تزلزل معیشت، اقتصاد، سیاست و تلاطم جنگ آسیب‌پذیر است! بهبود آن تابع زمان است! و ابزار پیشگیرانه و مؤثر و همگانی را می‌طلبد. 

انتظار نمی‌رود ما فریاد بزنیم ایران خط قرمز من است، ولی بالا تا پایین گفتارمان پر باشد از واژه‌های بیگانه! به‌راستی نمی‌توان سلبریتی باشی و فارسی‌گو؟! پزشک باشی و مروج زبان فارسی؟! روحانی باشی و مبلغ دین با دریچه واژه‌های فارسی؟! دانشجو باشی و رساله دکترا یا ارشدت مملو از واژگان فارسی؟! در گذشته افراد بنا به نوع سخنرانی و محیط و مخاطب واژگان سخنرانی را تنظیم می‌کردند و حال مخاطب و زبان فارسی را رعایت می‌کردند.

چه دلیلی دارد در صداوسیما، میهمان از به‌کارگیری واژگان بیگانه ابایی نداشته باشد؟! 

چرا یک کارگردان و یا مدیر برنامه کاربرد واژگان فارسی به‌جاب واژه‌های بیگانه را تمرین نمی‌کند؟! و برای به‌کارگیری این همه واژه بیگانه از مردم عذرخواهی نمی‌کند؟! 

چرا هزاران واژه بیگانه توسط رئیس‌جمهور، وکیل، وزیر، مهندس، کارشناس بهداشت و یا سینماچی مانند نقل و نبات دست به دست می‌شود؟! 

از سوی دیگر، برنامه طراحی ساده و هدفمند کتاب‌های فارسی پایه‌های ابتدایی و متوسط به‌گونه‌ای جذاب و مؤثر و متناسب با تهاجم کنونی مشاهده نمی‌شود! طراحی گفت‌وگوهای شاد و جذاب با واژه‌های فارسی و تولید محتوای تئاتر کودکانه دانش‌آموزی در ترویج جایگزین‌های فارسی هیچ جایگاهی ندارد! 

سوءمدیریت و خاموشی و سکوت مرگبار در جریان حذف زبان فارسی در ایران‌زمین و تبدیل و تحویل اقیانوسی از معارف و ادبیات ارزشمند به دریای خشک و عاری از حیات واژگان و ادب فارسی به آیندگان به‌هیچ‌وجه پذیرفتنی نیست! 

رعایت زبان فارسی و گفت‌وگو با واژگان فارسی هیچ حساسیت و یا واکنش منفی را در بین انواع نگرش‌ها و اندیشه‌های جامعه ایرانی تزریق نمی‌کند و بعید می‌دانم همه ایران با این چالش «پاسداشت زبان فارسی و نه به زبان بیگانه» همراه نباشند! پس چرا این مهم به‌گونه‌ای مطلوب ترویج نمی‌شود؟ مقصر کیست؟ کارگزار این جریان فرهنگی پرطرفدار ولی پرآسیب کیست؟ نخبگان و خواص جامعه کجا هستند؟

امید است همه مردم در مرحله نخست به این موضوع حساسیت ویژه نشان دهند و خواص و جامعه نخبگانی با کار ترویجی، تغییر رفتار و تولید گفتمان و محتواهای ارزشمند به توقف جریان تخریب زبان فارسی و پیشگیری از آسیب‌های کوتاه و درازمدت، مستقیم و غیرمستقیم، متنوع و زنجیروار کمک کنند.