ضرورتی در حفاظت از تنوعزیستی
حفظ پیوستگی زیستگاهها
۱۶ شهریور ۱۴۰۴، ۱۹:۳۱
پیوستگی زیستگاهها به نحوه و میزان اتصال لکههای مجزای زیستگاه و توانایی جابهجایی آزادانه حیاتوحش بر روی خشکی یا درون آب از مکانی به مکان دیگر گفته میشود. منظور از لکه مقدار زیستگاه موردنیاز برای یک گونه یا جمعیتی از یک گونه است. پیوستگی عامل کلیدی در نشاندادن اثرات اکولوژیکی تغییرات محیطی است و بر پراکنش، تنوع ژنتیکی و سلامت جمعیتهای جانوری و گیاهی تأثیر میگذارد و فرصت یافتن غذا، محل زادآوری و قلمرو جدید را به گونهها میدهد. پیوستگی زیستگاه سبب حفظ جریان فرایندهای طبیعی و حیات بر روی زمین، ارائه خدمات و عملکرد اکوسیستمها شامل گردهافشانی، تولید مواد غذایی، گردشگری، فراهمکردن هوای تمیز، کنترل فرسایش خاک، کنترل طبیعی آفات و بیماریها، تأمین آب، تفریح، ذخیره کربن، ذخیره آب، تولید داروهای طبیعی، تأمین سلامت جسمی و روحی انسان، دانش و یادگیری، فراهمآوردن فضایی برای حیاتوحش، حفظ تنوعزیستی بهواسطه جریان مواد و انرژی (چرخه مواد و انرژی) در سراسر سیمای سرزمین میشود. اهمیت چرخه مواد و انرژی در حفظ تنوعزیستی منجر به پدیدآمدن مفهوم پیوستگی سیمای سرزمین و مطالعات گسترده مستمر و روبهرشد در این زمینه شده است. پیوستگی عملکردی زیستگاه (جابهجایی گونهها بین لکههای زیستگاهی) در مناطق حفاظتشده بستر مناسبی را برای فرایندهای اکولوژیکی مانند جریان و تبادل ژن، مهاجرت، سکونت مجدد گونهها در مناطق با گونههای در معرض خطر انقراض، سازگاری افراد و جمعیتها با تغییراقلیم را فراهم میکند. بهبود پیوستگی عملکردی در مناطق حفاظتشده تا حد بسیار زیادی به ارتباط آن با سایر مناطق بستگی دارد.
انزوای عملکردی و ساختاری (روابط فضایی پیوستگی و لکههای در مجاورت یکدیگر) مناطق باارزش حفاظتی بالا ظرفیت زیستگاه را برای حفظ فرایندهای اکولوژیکی بهشدت محدود میکند. عوامل تهدیدکننده پیوستگی زیستگاهها شامل توسعه، زیرساختها، فعالیتهای کشاورزی، تغییراقلیم، انرژی، شیلات و ماهیگیری، تخریب جنگل و جنگلزدایی هستند. فعالیتهای انسانی سبب اختلال در پیوستگی اکولوژیکی میشود. اغلب زیستگاهها به روشهای متنوعی تخریب و تجزیه میشوند که برای موجودات زنده ساکن در آنها آسیبرسان است. تقابل بین فعالیت انسان و موجودات ساکن در زیستگاههای طبیعی سبب نزاع بین آنها برای دستیابی بیشتر به فضا و منابع میشود. در زیستگاه خشکی جادهکشی، استقرار حصارها و گسترش شهرها مانع دسترسی حیاتوحش به منابع میشوند. جادهها و راهآهن بزرگترین منبع مرگومیر حیاتوحش ناشی از فعالیتهای انسان هستند که مانع پیوستگی اکولوژیکی زیستگاه میشوند. احداث سدها در رودخانهها مانع از شنا کردن ماهیها در جهت خلاف جریان آب برای تولیدمثل و یافتن غذا میشود. اغلب زادههای ماهیان مسافتهای طولانی را بین محل تولد و مناطق تغذیه طی میکنند.
این زیستگاهها توسط جریانهای اقیانوسی بههم متصل میشوند؛ اما با دخالت و فعالیت انسان مانند ماهیگیری بیشازحد یا توسعه زیرساختها مختل میشوند و زادههای ماهیان برای رسیدن به مقصد خود با مشکل مواجه میشوند. تغییراقلیم ناشی از فعالیت انسان است و بقا حیاتوحش را تهدید میکند. رویدادهای آبوهوایی شدید و مکرر، افزایش دمای آب اقیانوسها و کمبود منابع تهدیدات ناشی از تغییراقلیم هستند که بر پیوستگی زیستگاههای حیاتوحش اثر میگذارند. بهعنوانمثال خشکشدن منابع آب، کاهش طعمه، افزایش دمای هوا منجر به جابهجایی حیاتوحش از زیستگاههای فعلی خود به زیستگاههای مطلوب میشود. عدم وجود پیوستگی زیستگاهها مانع از حرکت حیاتوحش میشود و بهناچار گونههای برتر با شرایط فعلی سازگار میشوند و گونههای ضعیفتر با گذشت زمان به ورطه انقراض کشیده میشوند. تمرکز مطالعات بر پیوستگی زیستگاهها و کریدورهای احتمالی پراکنش گونهها است که در اولویتبندی مناطق حفاظتشده نقش اساسی دارند. اولین قدم در حفاظت بهتر از زیستگاهها و پشتیبانی از پیوستگی اکولوژیکی دانستن محل تردد حیاتوحش است. صندوق جهانی حیاتوحش در سراسر جهان بسته به نوع سیمای سرزمین استراتژیهای مختلفی را در راستای مدیریت، حفاظت از گونهها و پیوستگی مجدد زیستگاهها اجرا میکند. این نهاد در زیستگاههای خشکی و آبی با احداث کریدورها به حیاتوحش امکان جابهجایی آزادانه از مکانی به مکان دیگر را میدهد.
صندوق جهانی حیاتوحش در تلاش است تا کریدورها را بهگونهای حفظ کند تا از چگونگی و نحوه اثر تغییرات محیطی بر حیاتوحش مطلع شود و گونهها و زیستگاهها را قادر سازد تا با تغییر شرایط سازگار شوند. ازآنجاکه هیچ نهادی بهطور مستقل امکان دستیابی به پیوستگی زیستگاهها را ندارد؛ بنابراین صندوق جهانی حیاتوحش با همکاری مرکز حفاظت از سیمای سرزمین گسترده و گروه متخصص حفاظت از پیوستگی کمیسیون جهانی مناطق حفاظتشده اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت (IUCN WCPA) ابتکار جدیدی را با عنوان ارتباط حیاتوحش ایجاد کرده است. هدف ارتباط حیاتوحش حفاظت، مدیریت، احیای پیوستگی زیستگاه، امکان حرکت حیاتوحش در مقیاس بزرگ و حفظ عملکرد و خدمات اکوسیستم در سیمای سرزمین است. ابتکار ارتباط حیاتوحش چندپارچه شدن زیستگاهها را کاهش میدهد، سبب بهبود برنامهریزی و مدیریت کاربری اراضی میشود، جابهجایی حیاتوحش را تسهیل میکند، کریدورها و شبکههای اکولوژیکی را ایجاد میکند و رفاه جوامع محلی را ارتقا میبخشد. در جمعبندی کلی پیوستگی اکولوژیکی کلید و فاکتور مهمی محسوب میشود؛ حیاتوحش در زمانی حفاظت میشود که امکان جابهجایی و حرکت آزادانه و ایمن به سایر زیستگاهها و جمعیتهای مجاور را داشته باشد؛ بستر مناسب برای جریان فرایندهای طبیعی فراهم شود؛ بنابراین، جای تعجب نیست که پیوستگی زیستگاه یک اولویت در سراسر جهان است.
برچسب ها:
نظر کاربران
نظری برای این پست ثبت نشده است.
مطالب مرتبط
ر
روایت زندگی در جوار دود مشعلها
«گچساران» و ثروتی که هر شب میسوزد
۶۰ سال پس از «سازمان جلب سیّاحان» و تحولی که در گردشگری ایجاد کرد
ایران؛ دروازه جهان
«برادران امیدوار» نمونه عالی همراهی قلم با قدم
پرندگان؛ پیامآوران صلح و زندگی
در ظاهر پرآب و در واقعیت خشک
آی آدمها که بر ساحل نشسته شاد و خندانید!
«پیام ما» در گفتوگو با عضو هیئت علمی گروه باستانشناسی دانشگاه جیرفت شهرکسازی در عرصه تاریخی این منطقه را بررسی کرد
شهرکسازی در عرصه شهر قدیم جیرفت
در میزگرد تابآوری زیستمحیطی مؤسسه «رحمان» مطرح شد
تابآوری شعاری
سنجابهای قاچاق بازار تهران به زاگرس برگشتند
زایش دوباره گوزن زرد ایرانی در ایلام
وب گردی
- «سهم ما از قدردانی»؛ حمایت ویژه هتلهای دُنسه از قهرمانان امداد
- درخواست ایجاد مسیر دوچرخهسواری ۱۰۰ کیلومتری در قم
- چند روز بعد از سمپاشی ساس از بین میرود؟ (راهنمای کامل سمپاشی ساس + قوی ترین سم ساس)
- باغ پرندگان تهران کجاست؟ معرفی، ساعت کاری و آدرس
- مقایسه قیمت ورق شیروانی، سیاه، استیل و گالوانیزه در یک نگاه
- درخواست برقراری دورکاری و تعطیلی پنجشنبه برای کادر غیرعملیاتی (پشتیبانی) درمان سازمان تأمین اجتماعی
- طریقه ی ساخت دستگاه واکس زن برقی
- خرید لوازم یدکی لودر فابریک
- حضور فعال شرکت کرچنر سولار گروپ ایرانیان در نمایشگاه بینالمللی انرژیهای تجدیدپذیر
- جدیدترین تغییرات قیمت ارزهای دیجیتال و تحلیل رفتار بازار جهانی بیشتر
بیشترین نظر کاربران
زندگی در تعلیق
پربازدیدها
1
رقص سوگوارانه؛ کنشی مقاومتی
2
رقص عزا
3
مبارزه با جستوجوی گنج
4
هوای آلوده با موتورهای منسوخشده و آلاینده خودروهای داخلی
5
گنجِ گمشده زیر چرخ لودرها




دیدگاهتان را بنویسید