نگاهی به ضررهای زیست‌محیطی جام باشگاه‌ها

جام‌جهانی پرسود، اما پرآسیب





جام‌جهانی پرسود، اما پرآسیب

۲۷ تیر ۱۴۰۴، ۱۹:۳۲

اولین دوره مسابقات جام‌جهانی باشگاه‌ها(Club World Cup 2025) با حضور ۳۲ تیم باشگاهی به میزبانی ایالات متحده آمریکا در حالی به پایان رسید که این رویداد انتقادات بسیاری را در حوزه‌های زیست‌محیطی در پی داشت. این رقابت‌ها که به‌عنوان یک رویداد آزمایشی برای جام‌جهانی ۲۰۲۶ نیز به‌شمار می‌آمد، با وجود دستاوردهای تجاری قابل‌توجه، با چالش‌های جدی محیط‌‌زیستی به‌ویژه در زمینه گرما و تأثیرات اقلیمی روبه‌رو شد و نگرانی‌های بسیاری را ایجاد کرده است. در طول برگزاری مسابقات جام‌جهانی باشگاه‌ها، شهرهای میزبان این رویداد نظیر شارلوت، نیواورلینز و سیاتل با گرمای شدیدی مواجه شدند و در برخی از مقاطع دمای هوا به بیش از ۳۶ درجه سانتی‌گراد رسید و رطوبت بالای این شهرها سبب شد وضعیت ورزشکاران و هواداران در معرض آسیب قرار گیرد. ‌در طول سی سال گذشته، میانگین دمای هوا در ایالات متحده آمریکا بیش از یک درجه سانتی‌گراد افزایش یافته و این کشور ۹ سال از ۱۰ سال گرم تاریخ خود را تجربه کرده است. سال گذشته نیز در جریان رقابت‌های کوپاآمریکا در ایالات متحده «رونالد آراخو»، مدافع تیم ملی اروگوئه، در جریان یکی از مسابقات دچار سرگیجه و افت فشار خون ناشی از کم‌آبی بدن به‌دلیل گرمای هوا در میامی شد. ازحال‌رفتن یک کمک‌داور در جریان رقابت‌های سال گذشته نیز سبب شد شرایط ایالات متحده آمریکا برای میزبانی از رویدادهای پیش رو چالش‌برانگیز شود. همین اتفاقات «آلیستر جانستون»، مدافع تیم ملی کانادا، را بر آن داشت که بگوید: «شرایط میزبانی آمریکا از مسابقات حتی برای هواداران نیز امن نیست.» امسال نیز به‌دلیل شرایط دمایی و گرمای طاقت‌فرسا «مارکوس یورنته»، بازیکن تیم فوتبال اتلتیکو مادرید،‌ گفت: «غیرممکن است! هوا به‌طرز وحشتناکی گرم بود و انگشتان پایم درد می‌کردند، بااین‌حال شرایط برای همه یکسان بود.» «انزو مارسکا»، سرمربی تیم چلسی، نیز در جریان رقابت‌های جام‌جهانی باشگاه‌ها گفت: «من همیشه تلاش می‌کنم از بهانه‌جویی دوری کنم و صادق باشم. بحث بهانه نیست، بلکه واقعیت است. وقتی هوا گرم است، باید بپذیرید هوا گرم است!»

گرمای هوا در ایالات متحده آمریکا و برگزاری مسابقات در طول روز سبب شد اقدامات زیادی برای خنک‌کردن ورزشگاه‌ها صورت پذیرد و این اتفاق در استفاده از سوخت‌های فسیلی و آسیب به محیط‌زیست تأثیرگذار بوده است. برای مثال استفاده از واحدهای بزرگ تهویه (HVAC) در برخی استادیوم‌ها نیاز به استفاده از برق زیادی دارد. مصرف تهویه در فضای باز به‌شکل قابل‌توجهی پرمصرف‌تر از تهویه داخلی است و احتمالاً سوخت آن توسط انرژی فسیلی تأمین شده است. اگر مصرف انرژی برای روشنایی و تهویه حدود ۵ تا ۱۰ مگاوات در استادیوم باشد، این عدد معادل مصرف برق پنج هزار خانه در آمریکا است و این مصرف بالا منجر به افزایش قابل‌توجه انتشار گازهای گلخانه‌ای می‌شود.

اما در کنار گرمای طاقت‌فرسای هوا در شهرهای میزبان رقابت‌های جام‌جهانی باشگاه‌ها، بررسی‌های صورت‌گرفته نشان داد این رویداد در دیگر بخش‌ها هم آنچنان دوستدار محیط‌زیست نبوده است. طبق بررسی‌های انجام‌شده از سوی Carbon Market Watch، حضور ۳۲ تیم در این مسابقات و پروازها‌ی متعدد صورت‌گرفته از سوی تیم‌های شرکت‌کننده درنهایت منجر به ۵۶۴ هزار و ۸۷۷ کیلومتر طی مسیر شده که این اتفاق سبب تولید حجم بسیار زیادی کربن شده است. گزارشی از Queen’s University Belfast نیز می‌گوید انتشار گازهای گلخانه‌ای ناشی از مسابقات جام‌جهانی باشگاه‌ها تقریباً دو برابر میانگین چهار تورنمنت فوتبالی قبلی است. برگزاری مسابقات جام‌جهانی ۲۰۲۶ به میزبانی ایالات متحده آمریکا، آن‌هم با حضور ۴۸ تیم سبب شده است نگرانی‌های بسیاری در زمینه آلودگی‌های محیط‌زیست به‌وجود آید. تخمین زده می‌شود با توجه به افزایش سفرهای هوایی در جام‌جهانی ۲۰۲۶، حداقل ۹ میلیون تن دی‌اکسید‌کربن تولید خواهد شد که رقم نگران‌کننده‌ای است.

دست‌اندرکاران برگزاری رقابت‌های جام‌جهانی باشگاه‌ها مدعی‌اند که اقدامات متمرکز بر کاهش پسماندها، استفاده از تدارکات پایدار مانند ظروف قابل‌بازیافت، کمپین‌های آگاهی‌بخشی برای کاهش اثرات محیطی و حمایت از منابع انسانی و حیات‌وحش را اجرا کرده‌اند. بااین‌حال، بررسی‌های صورت‌گرفته نشان می‌دهد واقعیت‌های میدانی با ادعاهای مطرح‌شده فاصله زیادی دارد. فدراسیون‌ بین‌المللی فوتبال (FIFA) در برنامه‌های درازمدت خود اهدافی را برای کاهش ۵۰ درصدی انتشار گازهای گلخانه‌ای در رویدادهای فوتبالی تا سال ۲۰۳۰ و رسیدن به «صفر خالص» در میزان کربن تولیدشده در رویدادهای زیر نظر خود را تا سال ۲۰۴۰ مشخص کرده که در چارچوب توافق «ورزش برای اقدام علیه تغییراقلیم» قرار دارد.

منتقدان این برنامه‌ها از جمله Carbon Market Watch معتقدند این تلاش‌ها تنها اندکی بیش از تبلیغات پیش رفته‌اند و ساختار تورنمنت، سفرهای زیاد و حمایت مالی از سوخت‌های فسیلی که با تبلیغات اسپانسرهای نفتی آمیخته شده بود، به مقدار چشم‌گیری آسیب‌های زیست‌محیطی را افزایش داده‌اند. در میان اسپانسرهای مسابقات جام‌جهانی باشگاه‌ها نام آرامکو (شرکت نفت عربستان‌سعودی) دیده می‌شد و همین امر هم پرسش‌های زیادی را در زمینه تعهد فیفا به حوزه پایداری مطرح‌ کرد؛ اینکه یکی از بزرگترین شرکت‌های نفتی جهان که تولید‌کننده سوخت‌های فسیلی است، چرا باید در میان اسپانسرهای مسابقات جام‌جهانی باشگاه‌ها حضور داشته باشد؟ مؤسسه‌ New Weather Institute در گزارشی نوشته است: «همکاری فیفا و آرامکو سبب می‌شود فرآورده‌های نفتی این شرکت مانند بنزین، گازوئیل یا دیگر محصولات پتروشیمی با برند فیفا مرتبط شود. این تبلیغات گسترده روی مخاطبان فوتبال در سراسر جهان اثر می‌گذارد و تقاضا برای سوخت‌های فسیلی را افزایش می‌دهد. به‌زبان ساده‌تر، همکاری ورزشی می‌تواند میلیون‌ها نفر را به استفاده یا آشنایی بیشتر با محصولات نفتی حاصل از آرامکو سوق دهد و احتمالاً در مسابقات جام‌جهانی ۲۰۲۶ این قرارداد اسپانسری به‌تنهایی حدود ۳۰ میلیون تن دی‌اکسیدکربن اضافه تولید کند.»

از نظر فعالان محیط‌‌زیست در جام‌جهانی ۲۰۲۲ به میزبانی قطر نیز ادعاهایی مانند «کربن صفر» به کمک جبران‌سازی، پروژه‌ای گمراه‌کننده بوده، حتی مشکوک به آنچه greenwashing (اقدامات نمایشی برای سبزشویی) می‌خوانند، بوده است.

درنهایت مسابقات جام‌جهانی باشگاه‌ها به میزبانی ایالات متحده آمریکا دستاوردهای مالی خوبی را برای میزبان این رویداد و فدراسیون بین‌المللی فوتبال رقم زد، اما آنچه در این میان مانند مورد آسیب قرار گرفت، محیط‌زیست بود.

به اشتراک بگذارید:





نظر کاربران

نظری برای این پست ثبت نشده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *