شمردن زندگی، نه فقط پرندگان

فاطمه باباخانی

روزنامه‌نگار

از سایه‌ شب تا ارتفاعات روز؛ قصه‌ فاطمه امیری‌کیا و تلاش‌هایش برای نجات عقاب‌ها و جغدها

شمردن زندگی، نه فقط پرندگان

فاطمه امیری‌کیا می‌گوید تجربه مهم‌تر از جنسیت است و زنان در پروژه‌های محیط‌زیستی نقش پررنگ‌تری از آنچه تصور می‌شود، ایفا می‌کنند

۷ اسفند ۱۴۰۳، ۱۷:۴۴

«فاطمه امیری‌کیا‌» و همسرش، «علی موسوی»، ساکن زاهدان بودند، اما پرندگان شکاری آنها را چند سال قبل، یعنی ۱۳۹۹، به گلوگاه مازندران کشاند و در این شهر ماندگار کرد. فاطمه در اولین سال فقط چند ساعت به محل پروژه رفت، اما خیلی زود عضو ثابت تیم مدیریت پروژه شد و بخش بزرگی از کارهای هماهنگی و مالی را به‌عهده گرفت. او سال ۱۴۰۰ فقط شمارنده عقاب‌ها و سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ هماهنگ‌کننده فنی در سایت بود و هم شمارش عقاب‌ها و امور مالی برعهده داشت و گاهی هم در کنار دوستان شناسایی پرندگان شکاری را انجام می‌داد. سال ۱۴۰۳ درحالی‌که پرنده‌نگرها در حال شمارش شکاری‌ها در گلوگاه بودند،‌ فاطمه سروسامان دادن به بخش مالی را بر عهده داشت، برای صفحه پروژه گزارش مالی تهیه می‌کرد و در اختیار عموم قرار می‌‌داد. ثبت سفارش‌های تیشرت با طرح پرندگان،‌ هماهنگی برای چاپ و ... از دیگر کارهای او بود که باعث شد پروژه هم شفافیت مالی داشته باشد و حامیان را راضی نگه دارد. در چند سال کار پروژه شمارش شکاری‌ها در گلوگاه، این پروژه توانسته است به یکی از فعالیت‌های شاخص در حوزه حیات‌وحش بدل شود. در گفت‌وگو با فاطمه امیری‌کیا از او پرسیدم چرا زنان در حوزه حفاظت از پرندگان فعال‌ترند؟ فراتر از پروژه‌ شمارش شکاری‌ها در گلوگاه چه کارهایی انجام می‌دهد؟ و آیا با توجه به داوطلبانه بودن فعالیتش در پروژه گلوگاه زندگی‌ش به لحاظ مالی دچار مشکل نشده است؟

چطور وارد حوزه محیط‌زیست و پروژه شمارش شکاری‌ها در گلوگاه شدید؟

سال ۱۳۹۷ بود که در کنار همسرم، «علی موسوی»، شروع به پرنده‌نگری کردم. بااین‌حال، حوزه کاری من کاملاً متفاوت بود و علاقه‌ای نداشتم به‌شکل جدی پرنده‌نگری را ادامه دهم یا در پروژه‌های مرتبط با پرندگان مشارکت کنم. سال ۱۳۹۹ اولین سالی بود که پروژه شمارش پرندگان شکاری گلوگاه بود، اجرا شد. آن سال تنها چند ساعت به محل پروژه رفتم و برگشتم، اما سال بعد بیش از ۱۰ روز در این پروژه حضور داشتم. مشاهده تلاش بچه‌ها برای انجام یک کار تازه و البته مهم و به‌طورکلی جذابیت امور فنی شناسایی شکاری‌ها و شمارش، باعث شد در سال‌های بعد به‌عنوان عضوی از تیم مدیریت پروژه در کنار دوستان باشم. نهایتاً این همکاری نسبتاً طولانی باعث شد حس حضور در یک خانواده را داشته باشم که دلیل محکمی برای ادامه حضور در این پروژه است.

حوزه کاری شما چیست و آیا فعالیت در این پروژه‌ها خللی در کارتان ایجاد نمی‌کند؟

من معمار داخلی هستم و به‌صورت آزاد کار می‌کنم و چون زمانم دست خودم است، زمان اجرای پروژه می‌توانم وقتم را مدیریت کنم که هم به کارم برسم و هم به پروژه کمک کنم.

در پروژه شمارش شکاری‌ها چه فعالیت‌هایی را انجام می‌دهید؟

در سال‌های ابتدایی بیشتر به امور فنی شمارش شکاری‌ها مشغول بودم. در سال گذشته بیشتر به‌عنوان هماهنگ‌کننده فنی در سایت شمارش و همچنین، مدیریت مالی و در شمارش پاییز امسال، باتوجه‌به مشغله‌های حرفه‌ای خودم، مدیریت مالی و هماهنگی‌های چاپ و تحویل تیشرت‌ها را برعهده داشتم و در روزهایی که در سایت شمارش حضور داشتم، به‌عنوان هماهنگ‌کننده فنی مشغول به فعالیت بودم.

در پروژه شمارش شکاری‌ها حضور زنان پررنگ به‌نظر می‌رسد. آیا واقعاً این‌طور است و زنان مشارکت بیشتری نسبت به مردان دارند؟ و اگر این‌طور است، چرا؟

حجم بسیار بالایی از امور اجرایی پروژه شامل هماهنگی‌های تأمین بودجه، شبکه‌های اجتماعی، ثبت‌نام و حضور داوطلبین و امور مالی توسط خانم‌های تیم انجام می‌شود و در مورد امور فنی این سهم هرچند متفاوت، اما همچنان قابل‌توجه است

بله، زنان ۷۰ تا ۸۰ درصد افراد تیم اجرایی پروژه را تشکیل می‌دهند. باتوجه‌به ذات داوطلبانه بودن این فعالیت، میزان سهم مشارکت افراد در این پروژه بسته به شرایط زمانی افراد، توانایی‌ها و نقشی که برعهده می‌گیرند، متفاوت است. می‌توان گفت حجم بسیار بالایی از امور اجرایی پروژه شامل هماهنگی‌های تأمین بودجه، شبکه‌های اجتماعی، ثبت‌نام و حضور داوطلبین و امور مالی توسط خانم‌های تیم انجام می‌شود و در مورد امور فنی این سهم هرچند متفاوت، اما همچنان قابل‌توجه است.

پروژه شمارش شکاری‌ها چند ماه طول می‌‌کشد و شما تمام‌مدت درگیر آن هستید؟ به‌نظر شما با این سطح کار تفاوتی بین زنان و مردان وجود دارد؟ اغلب این باور وجود دارد که زنان توانایی کمتری برای کارهای دشوار میدانی نسبت به مردان دارند.

حقیقت این است که در پروژه‌های محیط‌زیستی صرفاً امور فنی شمارش نیست که سخت و دشوار است. امور اجرایی و مدیریتی شمارش، مخصوصاً در یک پروژه نوپا می‌تواند چندبرابر امور فنی سخت باشد. بااین‌حال، این امور با کیفیت بسیار خوبی و عمدتاً توسط خانم‌ها انجام می‌شود. در مورد توانایی زنان در انجام امور فنی شمارش، مثل شناسایی و تعیین سن شکاری‌ها، شخصاً تفاوتی با توانایی مردان مشاهده نکردم و اگر تفاوتی اندکی هم باشد، صرفاً مربوط به تجربه افراد است و نه توانایی‌های جسمی و ذهنی آنها.

فراتر از پروژه گلوگاه چه فعالیت‌هایی در حوزه حیات‌وحش انجام می‌دهید؟

فراتر از پروژه گلوگاه، به‌صورت کوتاه‌مدت در برخی پروژه‌ها، از جمله شمارش زمستانه پرندگان کنارآبزی و پروژه‌ای در مورد حفاظت از پلنگ ایرانی، نیز شرکت داشته‌ام

فراتر از پروژه گلوگاه، به‌صورت کوتاه‌مدت در برخی پروژه‌ها از جمله شمارش زمستانه پرندگان کنارآبزی و پروژه‌ای در مورد حفاظت از پلنگ ایرانی، نیز شرکت داشته‌ام. اما چند نفر از دوستان پروژه بسیار جوان و نوپایی برای حفاظت از جغد انبار شروع کرده‌اند که من هم به‌عنوان داوطلب و به‌صورت محدود در آن مشارکت دارم.

در پروژه حفاظت از جغد انبار چه می‌کنید؟ و پروژه حفاظت پلنگ در کجا بود و شما چه می‌کردید؟

در پروژه حفاظت از جغد انبار در پایش‌های شبانه و روزانه برای جغد شرکت می‌کنم. همچنین، در جمع‌آوری پلت و آثار جغدها و نصب لانه برای جغدها همکاری کرده‌ام.

آیا در طول اجرای پروژه به مواردی برخورد کرده‌اید که فکر کنید شیوه برخورد با شما به‌واسطه جنسیت بوده، یعنی مثلاً دست‌کم گرفته شده‌اید یا دیده نشده‌اید؟

شخصاً چنین تجربه‌ای در پروژه گلوگاه نداشته‌ام که احتمالاً مهمترین دلیل آن، اجرای کاملاً داوطلبانه و مستقل این فعالیت است. اما تجربه شخصی من نشان می‌دهد معمولاً در فعالیت‌هایی که پای سازمان‌های دولتی در میان باشد، تبعیض و نگاه جنسیتی هم بیشتر نمایان است.

به اشتراک بگذارید:

برچسب ها:

پرندگان شکاری، حیات‌وحش، شبکه‌های اجتماعی، محیط‌زیست