چگونه می‌توان رقابت در کودکان را به‌سمت الگوهای سالم کار گروهی سوق داد؟

دوراهی رقابت و همکاری در آموزش کودکان

اسدالله مرادی، عضو هیئت‌علمی دانشگاه فرهنگیان: بودجه اختصاص‌یافته به امر آموزش در ایران سرانه ۳۰۰ دلار است که در مقایسه با سرانه جهانی ۱۰ هزار دلاری قابل‌تأمل است؛ به‌گونه‌ای‌که ایران در سه تا چهار دهه اخیر در مقایسه با جهان نعل واژگون زده است





دوراهی رقابت و همکاری در آموزش کودکان

۲ آذر ۱۴۰۳، ۲۰:۲۳

نشست علمی دوراهی رقابت و همکاری که با حضور «اسدالله مرادی»، عضو هیئت‌علمی دانشگاه فرهنگیان، در مؤسسه دارالاکرام (حامی آموزش کودکان و نوجوانان در معرض خطر ترک تحصیل) برگزار شد، به واکاوی این مسئله پرداخت که چگونه می‌توان تمایل به رقابت را به‌سمت الگوهای سالم همکاری و کار گروهی سوق داد و نیز درصدد معرفی تجربه‌های موفق جهانی در ایجاد تعادل میان رقابت و همکاری در مدارس برآمد.

مرادی با معرفی همکاری و رقابت به‌عنوان دو پارادایم متفاوت، تأکید کرد متولیان آموزش باید تکلیف خود را با این موضوع روشن کنند. او وجود اختلاف‌نظر در علوم انسانی و نبود وفاق بر سر گزاره‌ها را علت نرسیدن به یک مکانیزم معرفتی قطعی در این زمینه دانست و افزود: در امور مربوط به تربیت پس از ۳۰۰ سال هنوز بشر در بخش الفبا و تئوری‌پردازی‌ است و مکاتب تربیتی با هم وفاق ندارند.
این استاد دانشگاه با مروری بر تاریخچه‌ جهان پیشامدرن که در آن همکاری‌ به‌دلیل زندگی جمعی غالب بوده است، گفت: در جهان جدید تمام امور به‌صورت رقابتی پیش می‌رود؛ رقابتی که از نظر الگویی و پارادایمی هم متفاوت است.

 

آیا رقابت سالم وجود دارد؟
او درباره‌ اهمیت وجود رقابت در جهان مدرن گفت: اگر رقابت را از ورزش، اقتصاد و کمپانی‌ها بگیریم این جهان فرومی‌ریزد، اما پرسش این است که آیا رقابت از صفات رذیله‌ انسان است؟ آیا رقابت حاکم بر نظام آموزشی برای کودک مفید است؟ او در پاسخ به این پرسش گفت: در دانشگاه دانشجو انتخاب می‌کند که رقابت کند، اما یک کودک هفت‌ساله که بدون انتخاب خود و در یک فضای رسمی و اجباری وارد مدرسه می‌شود، چطور؟
مرادی با اشاره به این اینکه بیش از ۹۰ درصد معلمان با رقابت سازنده و سالم موافق‌اند، این مسئله را طرح کرد که باتوجه‌به اینکه قرار گرفتن در موضع رقابت، اخلاقی زیستن را دشوار می‌کند، آیا رقابت سالم وجود دارد؟

او هشدار داد: با وجود اینکه جهان فعلی به‌دنبال صنعتی کردن و رقابتی کردن هر امری است، اما در مورد مدرسه لااقل باید این بازاندیشی صورت بگیرد؛ چراکه وقتی یک معلم با نمره و امتیازدهی کودکی را بر کودکی دیگر برتری می‌دهد، آیا این به این معنا نیست که آن کودک دیگر را به پایین رانده است؟ پرسش این است که در الگو و پارادایم رقابتی که موجب نورچشمی شدن یک کودک و در جایگاه برتری قرار گرفتن او می‌شود، چه اتفاقی برای میلیون‌ها کودک دیگر می‌افتد؟ معلم بدون اینکه متوجه باشد، کودکی را برکشیده و کودکی دیگر را به پایین رانده است و اینگونه پشت سر میدان رقابتی که حکومت و نظام آموزشی راه انداخته ایستاده است.

مرادی تأکید کرد معلمان باید به این خودآگاهی و امر وجدانی برسند که رقابت موجود کودک را دچار آوار می‌کند و کودک نمی‌تواند آواربرداری کند. درنتیجه تکرار یک امر نابهنجار یعنی رتبه‌بندی‌های موجود در نظام آموزشی، آن را تبدیل به هنجار می‌کند؛ به‌گونه‌ای‌که حساسیت جامعه نسبت به رقابت موجود در مدارس از بین رفته و حتی گفت‌ وگو بر سر این مسئله‌ غیراخلاقی هم سخت است؛ چون در دنیای امروز همه رقابت را پذیرفته‌اند و کودک هم نمی‌تواند در مقابل والدین و نظام آموزش بایستد و از احساس خود بگوید، هرچند که در همین سیستم رقابت موفقیت‌هایی هم به‌دست بیاورد.
این استاد دانشگاه با بیان این پرسش که آیا در گران‌پایه‌ترین مدارس تهران حال بچه‌ها خوب است؟ با اشاره به اینکه در رقابت موجود ملاحظات هوشی، اقتصادی، خانوادگی و اجتماعی در نظر گرفته نمی‌شود؛ درحالی‌که وقتی درباره یک کودک صحبت می‌کنیم، باید زندگی ۷۰ساله‌ی او را در نظر بگیریم؛ نه اینکه بیرحمانه و بدون در نظر گرفتن خود کودک، او را وارد بازی رقابت کنیم.

مداخله‌ بزرگسالان رقابت را تبدیل به امری آسیب‌زا کرده است
مرادی در ادامه با مقصر دانستن عوامل غیرانسانی بسیاری در دامن زدن به جریان رقابتی حاکم بر نظام آموزشی گفت: چون این سیستم بسیار درآمدزاست؛ درباره‌ آن صحبت نمی‌شود. اما پرسش این است حیات طیبه‌ای که جمهوری اسلامی نظام آموزشی را به آن تشبیه می‌کند، چه نسبتی با رقابت موجود دارد؟
این استاد دانشگاه در تعریف خوشبختی انسان گفت: خوشبختی این است که انسان در حوزه و موضوعی کار کند که علاقه دارد؛ استعداد دارد و سنخیت روانی هم دارد و دل و ذهن و دست او در یک رشته باشند.
مرادی با تقبیح آدرس‌های غلطی که در کشور به‌وفور وجود دارد و ثروتمندان نیز بر آن دامن می‌زنند، رسانه‌ ملی را مسئول دانست و گفت: رسانه‌ ملی نه‌تنها روشنگری نمی‌کند بلکه خودش با تبلیغاتی که موجب به گردش درآمدن میلیاردها تومان می‌شود، به این سونامی دامن نیز می‌زند و درنتیجه کوه یخ بی‌عدالتی آموزشی بزرگتر هم می‌شود.

این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه بشر در تلاش برای دستیابی به اصول تربیتی است، با اظهار خوش‌بینی نسبت به آینده‌ امر تربیت، این امر را در ایران نگران‌کننده توصیف کرد و افزود: بودجه اختصاص‌یافته به امر آموزش در ایران سرانه ۳۰۰ دلار است که در مقایسه با سرانه جهانی ۱۰ هزار دلاری قابل‌تأمل است؛ به‌گونه‌ای‌که ایران در سه تا چهار دهه اخیر در مقایسه با جهان نعل واژگون زده است.
او در پایان با تأیید حسِ طبیعیِ رقابت‌ در کودکان و انسان افزود: موضوع ریشه‌کن ساختن امر غریزی رقابت نیست بلکه موضوع حذف الگوهای رقابتی از فضای آموزش کودکان است؛ چراکه این مداخله بزرگسالان است که رقابت را تبدیل به امری آسیب‌زا می‌کند. مرادی بر اهمیت کانالیزه کردن رقابت و ایجاد محیط امن آموزشی برای کودکان تأکید کرد و افزود: بر مبنای همکاری باشد و نه رقابت؛ چراکه کودکان نسبت به آسیب‌های ناشی از فضای رقابتی بی‌پناه‌‍‌‌‌اند و این فضا نیاز به بازاندیشی از سوی وجدان عمومی جامعه دارد

به اشتراک بگذارید:





نظر کاربران

نظری برای این پست ثبت نشده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بیشترین نظر کاربران

شکاف دستمزدها در دانشگاه

شکاف دستمزدها در دانشگاه