شاید شنیدن خبر درآمدزایی شهرداری‌ها از طریق جرایم فضای سبز در کلانشهر تهران که با جریمه درخت‌کشی توسط صاحبان املاک، باغات و مغازه‌دارها صورت می‌گیرد، قابل توجه باشد. امسال خبری در رسانه‌ها منتشر شد که براساس آن، شهرداری تهران از ابتدای دوره ششم شورای شهر تا بهمن‌ماه ۱۴۰۲ از طریق دریافت جرایم قطع درختان در مناطق ۲۲گانه تهران، حدود هزار و ۶۰۳ میلیارد تومان درآمد کسب کرده است. طبعاً تا آبان سال ۱۴۰۳ این مبلغ بیش از این مقدار خواهد بود؛ هرچند تاکنون آمار جدیدی از درآمدهای درخت‌کشی در شهرداری و شورای شهر تهران در رسانه‎ها و فضاهای عمومی منتشر نشده است! نکته مهم اینکه با وجود ممنوعیت قطع درختان در حوزه جغرافیایی شهر تهران، روند سخت و دشوار کسب مجوز قطع درختان با پرداخت جریمه مالی از طریق صدور مجوز کمیسیون ماده ۷ شهرداری، تا حدودی درست بود. هرچند بیشترین ادله مطرح‌شده شهروندان و مالکان تهرانی، برای قطع درختان در کمیسیون ماده ۷ شهرداری تهران، عبارتند از قرارگرفتن درخت جلوی پارکینگ، ممانعت دید درختان از منظر مغازه و تابلوهای تبلیغاتی، تغییر کاربری باغات، آفت‌زدگی و خشکی درختان، احتمال سقوط درختان و ممانعت از اجرای پروژه‌های عمرانی و قس‌علی‌هذا بوده است.

البته آنچه تاکنون در این میان مکتوم مانده، تأثیر اجرای پروژه‌های عمرانی شهرداری در معابر، ساخت‌وسازهای سنگفرش خیابان‌ها و محدودیت دسترسی ریشه درختان در آبرسانی بوده است. تاکنون طرح‌های عمرانی مختلفی در زمینه بازسازی منظر معابر عمومی در دوره تصدی شهرداری قالیباف، نجفی، حناچی و زاکانی صورت گرفته که نتایج عملیات عمرانی آنها، منجر به آفت‌زدگی و خشک شدن برخی از درختان در حاشیه پیاده‌راه خیابان ولیعصر بوده است. تلاش‌های دیرهنگام برای نجات ریشه‌های درختان کهنسال چنار این خیابان بعد از سیمان‌ریزی و مسدود کردن نهرها و قنات‌ها، در طول این سال‌ها با پیگیری کارشناسان محیط‌زیست، نتیجه مثبتی در پی نداشته است. همچنین، باوجود خسارت وارده به فضای سبز و کاهش سرانه، هیچ‌یک از مدیران شهرداری و پیمانکاران از سوی مدیران شورای شهر و نهادهای نظارتی مورد بازخواست قرار نگرفتند. تصاویر درختان سربریده و خشک چنار در سطح مناطق مختلف تهران، گویای آزمون و خطای مدیران شهری در دوره‌های قبلی شورا و شهرداری بوده است. اخیراً نیز در برخی معابر اقدامی صورت گرفته که هرچند هدفش بازسازی معابر و سنگفرش کردن مناطق است، اما خواسته یا ناخواسته، برخی درختان را در تنگنای محدودیت جذب آب ریشه‌ها و فرو رفتن شیرابه سیمانی قرار داده است. پیش‌ازاین، یک جدول در پیاده‌راه‌ها، معابر را از فضای سبز محیطی جدا می‌کرد، اما تصاویر اخیر نشان می‌دهد هریک از درختان جوان و سالخورده با جدولی از سازه‌های سیمانی محصور شده‌اند و طبعاً آبیاری این درختان به‌صورت قطره‌ای یا غرقابی می‌تواند با مخلوط شیرابه سیمانی، ریشه‌های چند ده‌ساله آنها را مورد تهدید قرار دهد. متأسفانه نه نهادهای نظارتی به این تهدیدهای زیست‌محیطی در شهر تهران توجه می‌کنند و نه صف‌بندی موافقان و مخالفان شهردار فعلی تهران در شورای شهر به این نوع رفتارهای خلاف قانون محیط‌زیستی توجهی دارند. چندی قبل رسانه‌ها از هواداران محیط‌زیست در پایتخت مکزیک تصاویری را نشان دادند که با بیل و کلنگ به جان جدول و سازه‌های سیمانی پایتخت مکزیک افتاده بودند تا درختان کهنسال را از جنگل سیمان، آجر و جدول‌ها نجات دهند. احتمال می‌رود ممات این درختان کهنسال چنار، بیش از حیات آنها برای شهرداری تهران درآمدزایی داشته باشد.

به‌هرحال، باتوجه‌به خشک شدن برخی از چاه‌های عمیق شهرداری در مناطق مختلف تهران، به جای آبیاری فضای سبز و کاهش حقابه عرفی آنها از سهم آب سدهای اطراف تهران، شاید خشک کردن و فروش چوب درختان با حمایت کمیسیون ماده ۷ شهرداری، درآمد خوبی برای کلانشهر تهران در پی داشته باشد. بدیهی است پس از خشک شدن درختان چنار به‌طور نمونه در مناطق مختلف تهران و از جمله خیابان‌های فلسطین و ولیعصر، پیمانکاران چوب با اره‌ها به جان آنها افتاده‌اند تا بلکه برای هر دو طرف ماجرا نانی فراهم کنند. اینها را نوشتم تا حکایت بازسازی معبر بلوار استادمعین را تا حدودی برای مدیران شهرداری و دل‌سوختگان محیط‌زیست گوشزد کنم؛ چه‌بسا همزمان با آن در دیگر مناطق شهرداری تهران نیز از این قسم درخت‌کشی‌ها به سبک شهرداری تهران، ناخواسته رواج دارد. از نهادهای مدنی هوادار محیط‌زیست تهران نمی‌خواهم با بیل و کلنگ به جان معابر و حصار سنگ، سیمان و آجر دور درختان چنار پایتخت ایران بیفتند، بلکه امیدوارم با روشنگری و هشدار به متولیان نظارتی در شورای شهر، سازمان حفاظت محیط‌زیست و وزارت کشور، مانع از اجرای برنامه‌های آفت‌زدگی و خشک شدن درختان چنار به‌عنوان ریه‌های شهر تهران شوند. بگذریم که با وجود هشدارهای دور و نزدیک درباره آفت‌زدگی درختان پارک چیتگر و ورود دادستانی تهران و نهادهای نظارتی به این مقوله، درنهایت معلوم نشد قاتل درختان پارک چیتگر سوسک پوست‌خوار بوده یا چوب‌فروشی شهرداری؟ در خاتمه امیدواریم شهرداری تهران در بازسازی معابر و خیابان‌های پایتخت توجه خاصی به حمایت از فضای سبز داشته باشد تا خدای‌ناکرده درختان چنار و سایر گونه‌های گیاهی قربانی نابلدی مدیران بومی مناطق کلانشهر تهران نشود….