راحیل حسینیان
روزنامه نگار
راحیل حسینیان
۱۶ خرداد ۱۴۰۳
هنری به قدمت همزیستی انسان و طبیعت
ذوق مردمانی که کنار جنگل و درخت زندگی میکردند، سبب شد تا با چوب درختان وسایل مورد نیاز خود را بسازند. هنر را هم که چاشنی آن کردند، لاکتراشی به وجود آمد که سابقهاش به ۱۱ هزار سال پیش میرسد. هنر لاکتراشی، یک کار ابتکاری و با ذوق و سلیقه است. مردمان اهل شمال کشور با شناختی که از انواع درختان جنگلی داشتند، برای ساخت مصنوعات چوبی از ریشه و چوب درختان بهره گرفتند؛ مصنوعاتی که در برابر گرما و سرما هم مقاوم بود.
راحیل حسینیان
۹ خرداد ۱۴۰۳
«پاپیهماشه»، هنر ۷۰۰ساله
«پاپیهماشه» هنری ایرانی با نام فرانسوی است که این روزها در شیب تند فراموشی قرار گرفته و اسمش هم برای جوانترها ناآشناست. قدمت این هنر به دوران تیموری و اوجش به عهد صفوی میرسد؛ همان روزهایی که اوج و شکوفایی هنرهای دستی ایرانی بود. حالا برای پیدا کردن ردی از هنرمندان پیشکسوت باید چراغ بهدست گرفت و کوچهبهکوچه را زیرپا گذاشت. هنرمندان پاپیهماشه نیز سالهاست عطای این هنر را به لقایش بخشیدهاند.
راحیل حسینیان
۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۳
مهروموم رنگها روی ابریشم
پارچههای رنگارنگ ابریشمی که بیشتر بهعنوان روسری زنان عشایر استفاده میشد، جای خود را به پارچههای صنعتی داده است که دیگر رنگوبویی از طبیعت ندارد. برای کمرنگ شدن هنر باتیک یا چاپ کلاغهای باز هم پای صنعت و تکنولوژی نساجی در میان است که با سرعت چشمگیر خود پارچهبافی یا چاپ طرح و رنگ روی پارچه را از میان به در کرده. هنر باتیک هم این روزها حال خوشی ندارد و به سرنوشت محتوم خود گردن نهاده است.
راحیل حسینیان
۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۳
«مفرش» جعبهای از طرح و رنگ
عشایر خوش ذوق و سلیقه در طول تاریخ برای تأمین مایحتاج خود ایدههای هنری هم داشتند. مثلاً وقتی یک جعبهٔ مستطیلشکل که برای نگهداری یا جابهجایی وسایل استفاده میشود به عشایر میرسد، رنگ و شکل دیگری میگیرد و از یک جعبهٔ بیروح به یک اثر هنری تبدیل میشود و اسمش میشود «مفرشبافی» که حالا بیشتر به صنایعدستی فراموششده شبیه است.
راحیل حسینیان
۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۳
جای خالی «گرهچینی» چوب
سیر نشدن از تماشای درها و پنجرههای مساجد قدیمی مثل مسجد نصیرالملک شیراز یا زیبایی خیرهکنندهٔ منبرهای چوبی به لطف هنر گرهچینی چوب است؛ آنجا که شکلهای هندسی با آهنگی یکنواخت و نظمی حسابشده کنار هم چیده میشود. گرهچینی چوب که با کنار هم قرار گرفتن قطعات کوچک چوب ایجاد میشود، هنری است که این روزها حال خوشی ندارد و چنان در سراشیبی فراموشی است که کمتر هنرمندی سراغی از آن میگیرد.
راحیل حسینیان
۵ اردیبهشت ۱۴۰۳
روزگار سپریشدهٔ مخمل
دهخدا دربارهٔ پارچهبافی مخملبافی میگوید: «کمخا پارچه منقشی را گویند که به الوان مختلف بافته باشند و مخفف کمخواب است.» خواب داشتن مخصوص پارچهٔ مخمل است که پرزهای آن به یک طرف خواب دارند. در متون تاریخی و جغرافیایی از نوعی پارچه بهنام «کمخا» یاد شده که همان مخمل است. مخملبافی که حالا از راه و رسم آن کمتر نشانی یافته میشود.
راحیل حسینیان
۲۹ فروردین ۱۴۰۳
نمنمدوزی با مهرههای رنگارنگ
یکی از هنرهای بومی سرزمین ما سوزندوزی است که بیشتر آن را با سوزندوزی بلوچ میشناسیم. اما سوزندوزی فقط به سوزندوزی بلوچی محدود نمیشود و شهرهای دیگر مانند اصفهان، کردستان، سمنان، بندرعباس و هنرمندان ترکمن و سایر استانها نیز آن را دنبال میکنند. این هنر وقتی به استان قزوین میرسد، سبک خودش را دارد و اسمش میشود «نمنمدوزی»؛ هنری که از دوران اوجش فاصله گرفته و برای احیا نیاز به آموزش دارد.
راحیل حسینیان
۱۵ فروردین ۱۴۰۳
ملیله دیگر نمیدرخشد
فرقی نمیکند که فلز سرد و سخت دستشان بدهی یا الیاف نرم ابریشمین. هنرمندان صنایعدستی بهخوبی میدانستند که چطور باید به اشیای بیجان روح ببخشند. آن را زیبا کنند و در زندگی روزمره استفاده کنند. نمونهاش همین صنعت ملیلهسازی است که بهگواه تاریخ در کشور ما قدمت دارد. هنری که از قافلهٔ سراشیبی هنرهای صنایعدستی جا نمانده و هر چند ثبت ملی شده، اما رمقی برای ادامهدادن ندارد چه برسد به اینکه مانند گذشته جلوهگری کند.