صدف سرداری
روزنامهنگار
صدف سرداری
۲۸ بهمن ۱۴۰۴
سوگ سرو
چهلم آخرین روز خداحافظی با عزیز ازدسترفته است. روزی که میپذیری معجزهای برای بازگشت آنکه زیر خاک خفته وجود ندارد و «فقدان»، واژهای میشود که بر تن زندگی نشسته است. چهلم، پایان رؤیای بازگشت است. اما سوگ برای آنان که سروهای فروافتاده شدند، معنای دیگری دارد. این سوگ امتداد پیدا میکند و راهی برای جاری شدن در زمان میجوید. تاریخ ما پر است از سوگواریهای جمعی. سوگواریهایی که در بزنگاههای تاریخی معناهای متفاوتی پیدا میکند. «مریم سامعی»، معاون علمی دانشنامه فرهنگ مردم ایران، از سیر تاریخی برگزاری آیین «چهلم» و ریشههای آن در ایران میگوید.
صدف سرداری
۲۴ بهمن ۱۴۰۴
بچهها سیاسی نیستند
انگار به بحرانهای زودهنگام داریم عادت میکنیم. حتی به آنها که هنوز اتفاق نیفتادهاند. انگار ذهن جمعی ما خستهتر از آن شده که هر بار از نو شوکه شود. یک ماه از زخمی که بر جانمان نشست، گذشته است و پیشبینیهای متفاوتی برای آینده ایران یکی پس از دیگری در برابر هم قد میکشند. اما در حاشیه همه اینها کودکان و نوجوانانی ایستادهاند که هیچ نسبتی با جهان ناامن و زندگی غیر قابل پیشبینی این روزها ندارند. هر نوع بحرانی بهطور مستقیم بر کیفیت زندگی روزمره آنها اثر میگذارد. افزایش بیاعتمادی، تعطیلی کلاسهای درس و اختلال در آموزش، محدودشدن روابط اجتماعی و قرارگرفتن خواه یا ناخواه در معرض اخبار نگرانکننده میتواند احساس امنیت را در آنها تضعیف کند. در این روزها که سایه جنگ و اخبار خشونتآمیز روان همه ما را نشانه گرفته، مهم است بدانیم چطور از کودکان و نوجوانان مراقبت کنیم و پناه امنتری برایشان بسازیم. در رویداد «زندگی در سایه جنگ» که روز جمعه (۲۴ بهمن) در مؤسسه رعد برگزار شد، روانشناسان و فعالان حوزه کودک از مرزهای صحبت با کودکان و مراحل همراهی و پذیرندگی احساسات آنها صحبت کردند.
صدف سرداری
۱۹ بهمن ۱۴۰۴
هنر علیه ترس
موشکی که در آسمان جای خورشید را گرفته، یک دیو یا اژدها و رنگها بهجای لغات روی کاغذ مینشینند تا پل ارتباطی میان کودکان و بزرگسالان باشد. در بحرانهای اجتماعی که کمتر خبری از زندگی روزمره است و کودکان بیشتر در معرض اخبار و احوالات نامناسب بزرگسالان قرار میگیرند، فعالیتهای هنری راهی هستند تا کودک بتواند احساسات خود را نشان دهد. هنردرمانی ساختارمند، ابزاری برای کودک است تا خاطرات دشوار را پردازش و با استرس مقابله کند. به همین دلیل لازم است والدین یا مراقبان کودک، به هنر اعم از موسیقی، تجسمی، نمایشی و ادبیات بهعنوان شکلی از برقراری ارتباط با آنان نگاه کنند. در این گزارش، مربیان هنر کودکان از اهمیت این موضوع و تجربههای خود در فعالیت با این گروه در بحرانهای اجتماعی میگویند.
صدف سرداری
۱۷ بهمن ۱۴۰۴
اختلال در حق ارتباط
در روزهایی که قطع اینترنت جهانی ایران، انسداد پیامکها و اختلال در تماسهای تلفنی به چالشی بزرگ برای شهروندان تبدیل شده بود، برخی از روزنامهنگاران و فعالان فضای مجازی با نوع دیگری از قطع ارتباط مواجه بودند؛ مسدودشدن سیمکارتها. اقدامی که پیشتر هم سابقه داشت و سال گذشته خبرساز شده بود. حالا آنچه روایتهای مسدودسازی سیمکارتها را در ماه اخیر به هم پیوند میدهد، قطع ارتباط بدون اطلاع قبلی، نبود توضیح شفاف درباره دلایل، و اختلالی است که نهتنها ارتباطات شخصی بلکه فعالیتهای شغلی و حتی امور ابتدایی زندگی را تحتتأثیر قرار میدهد؛ وضعیتی که از نگاه یک وکیل دادگستری میتواند با اصول قانونی مرتبط با حقوق اساسی شهروندان در تعارض باشد و تکرار این اقدام، پرسشهایی جدی درباره مبنای قانونی چنین تصمیمهایی و اثر آن بر حق دسترسی به ارتباطات ایجاد کرده است.
صدف سرداری
۱۱ بهمن ۱۴۰۴
روزگار آشفته فرهنگ و هنر
صفهای طولانی جشنواره فجر در خاطرتان هست؛ آن هیجان دیدن فیلمها و خرید بلیت و نقدهای مفصلی که دربارهشان نوشته و گفته میشد؟ چه کسی است که آن روزها را از یاد ببرد و حتی مقایسهای تصادفی از روزگار اکنون هنر با آن سالها در ذهنش نگذرد. شرایط اجتماعی و سیاسی ایران باعث شد جشنوارهها یکییکی از سوی هنرمندان تحریم شوند و آنچه باقی ماند فیلمهای کمرمق بود و نشستهای خبری کمرمقتر و سینماهای خلوت. پس از سال ۱۴۰۱ هنرمندان زیادی ممنوعالکار شدند و ممنوعالکار باقی ماندند. حوادث امسال در همزمانی با جشنواره تئاتر و فیلم فجر به این منجر شد که بسیاری از شرکت و حضور در این جشنوارهها کنارهگیری کنند تا شاهد همراهی کمرنگ دوباره هنرمندان با جشنواره فجر باشیم. اما این موضوع تنها بخش تاریک این روزهای فرهنگ و هنر نیست و نهادهای صنفی این حوزه از بازداشت و دستگیری بسیاری از هنرمندان موسیقی و سینما خبر دادهاند؛ هرچند که آمارها هنوز شفاف و دقیق نیست.
صدف سرداری
۸ بهمن ۱۴۰۴
حقوق کودکان بازداشتی چه میشود؟
از کودکان و نوجوانان دستگیر و بازداشتشده در حوادث اخیر چه میدانیم؟ هنوز آمار دقیقی از افراد زیر ۱۸ سال بازداشتی از سوی هیچ نهادی منتشر نشده، کمااینکه درباره بزرگسالان هم هنوز آمار و عدد مشخصی اعلام نکردهاند. فقط روز سهشنبه (۷ بهمن) مدیرکل مراقبت در برابر آسیبهای اجتماعی آموزشوپرورش اعلام کرده بود «بسیاری از نوجوانان دستگیرشده در حوادث اخیر بازماندگان از تحصیل بودند» و روز چهارشنبه (۸ بهمن) دبیر مرجع ملی کنوانسیون حقوق کودک درباره رسیدگی به پرونده افراد زیر ۱۸ سال که در این حوادث بازداشت شدهاند، گفت: «عدد و آمار مشخصی ندارم که نشان دهد فردی زیر ۱۸ سال بازداشت شده باشد.» او همچنین در بخش دیگری از صحبتهای خود در گفتوگو با «ایلنا» عنوان کرده: «اجازه نمیدهیم برای افراد زیر ۱۸ سال در محاکم و دادگاهها از عنوان مجرمانه استفاده شود» و «اگر جایی در معارض با قانون شناخته شوند، به مراکز اصلاح و تربیت منتقل میشوند». اما نکته مهم و متفاوت میان دو گروه کودکان و بزرگسالان این است که بارها فعالان حقوق کودک درباره تبعات دستگیری کودکان هشدار دادهاند و گفتهاند باید با آنان با مدارا برخورد شود؛ چراکه روان آنها پس از دستگیری و بازداشت بهسختی قابلبازیابی است. در گفتوگو با «منصور مقاره عابد»، فعال حقوق کودک و وکیل دادگستری، صحبتهای دبیر مرجع ملی حقوق کودک را بررسی کردهایم.
صدف سرداری
۳ بهمن ۱۴۰۴
تهرانِ بیتماشاگر
چراغهای سالنهای تئاتر هنوز روشناند، اما خیابانها خاموشتر از همیشه. نوفللوشاتو، خیابانی که تا همین چند وقت پیش، عصرها با صدای همهمه تماشاگران تئاتر، بوی قهوه کافهها و صفهای کوتاهِ گیشهها زنده بودند، حالا سکوتی را که ناآشنا نیست، به دوش میکشند. سکوتی که بعد از جنگ دوازدهروزه هم این خیابان را که مرکز فرهنگی پایتخت است، پر کرده بود. در پیادهروها فقط رهگذران معدودی عبور میکنند و خیابانها نیمهخالی از عابران پیاده است. در این یک ماه اخیر و بهدنبال ناآرامیهای اجتماعی، مراکز فرهنگی پایتخت بهشکلی خاموش شدهاند؛ مثل هربار دیگر که اولین ترکشهایش فعالیتهای فرهنگی را نشانه میگیرد. گویی فرهنگ هم، مثل شهر، وارد دورهای از نفسهای کوتاه و احتیاطآمیز شده است.
صدف سرداری
۳۰ دی ۱۴۰۴
صدایی که از جامعه کم شد
دو هفته از قطع دسترسی به شبکه جهانی اینترنت میگذرد و باوجود این شرایط، بسیاری از روزنامهنگاران در داخل ایران در این روزها تلاش کردهاند روایتگران صادق شرایط فعلی کشور باشند. اما درست در همان روزی که رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی از تلاشهای رسانهها «در انعکاس حوادث و واقعیات» تشکر کرد، روزنامه سراسری «هممیهن» توقیف شد تا صداهای مرجع داخلی محدودتر از گذشته شود. اما چنین اقداماتی چطور موجب فشار مضاعف بر روزنامهنگاران میشود و مرجعیت رسانههای داخلی را به خارج از ایران منتقل میکنند؟ تحریریه این روزنامه و سردبیران سایر رسانهها از خطر افزایش این فشارها و مشکلات آتی برای روزنامهنگاری ایران میگویند.