کوروش دیباج
روزنامهنگار
کوروش دیباج
۵ اسفند ۱۴۰۴
خانههای تاریخی قربانی تعلل یا تعارض منافع؟
در چند قدمی مسجدجامع عتیق اصفهان، جایی که تاریخ ایران لایهلایه بر آجر و گچ و کاشی نشسته است. مجموعهای از خانههای تاریخی نفسهای آخر را میکشند. خانههایی که با نام «مجموعه خانههای ابواسحاقیه» ثبت ملی شدهاند، اما ثبتشدنشان نهتنها سپر حفاظتی مؤثری برایشان نساخته، بلکه بهگفته فعالان میراثفرهنگی، در عمل تغییری در وضعیت بحرانی آنها ایجاد نکرده است.
اطلاعرسانی، کوروش دیباج
۲۴ بهمن ۱۴۰۴
ایران صاحب نخستین تمپارک آموزشی مدیریت پسماند شد افتتاح «گردونه» در شهرضا
در روزگاری که مدیریت پسماند در ایران هنوز بیش از آنکه از مسیر فرهنگسازی عبور کند، گرفتار هزینههای سنگین جمعآوری و دفن است، شهرستان شهرضا میزبان یک اتفاق متفاوت شد؛ افتتاح نخستین پارک آموزشی و گردشگری مدیریت پسماند کشور با عنوان «گردونه»، پروژهای که برای نخستین بار در کشور و توسط شرکت مدیریت پسماند شهرستانهای مبارکه، شهرضا، دهاقان و سمیرم در شهرضا آغاز به کار کرد.
کوروش دیباج
۲۰ بهمن ۱۴۰۴
عملیات پنهان در قلب شبستان
مسجد کازرونی عباسآباد اصفهان، یکی از بناهای مذهبی-تاریخی این شهر، این روزها به کانونی از نگرانیهای میراثی تبدیل شده است؛ بنایی که پس از سالها بیتوجهی و در میانه اعتراض نمازگزاران و فعالان میراثفرهنگی، سرانجام در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. اما درست در همان مقطع، نشانههایی از مداخلات فیزیکی، تخریبهای پنهان و پروژههایی مبهم در حریم آن مشاهده شد؛ مداخلاتی که نهتنها شفافسازی روشنی درباره آنها صورت نگرفته، بلکه با پوشاندن کامل بدنه جنوبی مسجد و محدود کردن دسترسی عمومی، بر دامنه ابهامها افزوده است.
کوروش دیباج
۱۱ بهمن ۱۴۰۴
هشدار پیش از فاجعه
مسجدجامع عتیق اصفهان، کهنترین سند زنده معماری اسلامی در ایران و یکی از شاخصترین آثار ثبتشده در فهرست میراث جهانی یونسکو، این روزها با بحرانی چندوجهی روبهروست؛ بحرانی که دیگر صرفاً در حد «نمزدگی موضعی» یا «نشتی محدود تأسیسات» باقی نمانده و بهگفته کارشناسان، به مرحله هشدار جدی رسیده است. شکستگیهای مکرر لولههای آب و فاضلاب در حریم و جوار مسجد، افزایش محسوس رطوبت در بدنه و پی بنا و همزمانی این رخدادها با عبور خط ۲ متروی اصفهان از نزدیکی این مجموعه تاریخی، مجموعهای از نگرانیهای فنی، حقوقی و مدیریتی را ایجاد کرده که نمیتوان آن را با توضیحات مقطعی یا اقدامات کوتاهمدت فروکاست.
کوروش دیباج
۹ دی ۱۴۰۴
گردشگری ایران از بحران اقلیم عبور میکند؟
با افزایش فشار بر محیطزیست و منابعطبیعی، گردشگری نیز بهعنوان یکی از بخشهای مهم اقتصادی و فرهنگی کشور، بیشترین آسیب را متحمل میشود. رشد بدون مدیریت گردشگری و احداث تأسیسات بدون رویکرد پایدار، نهتنها منابع ارزشمند طبیعی را تحتتأثیر میدهد، بلکه ظرفیت گردشگری ایران را برای جذب سرمایه و توسعه اقتصادی محدود میکند. در این شرایط، توجه به گردشگری سبز و سرمایهگذاری پایدار به یک ضرورت اجتنابناپذیر تبدیل شده است تا هم جاذبههای طبیعی حفظ شوند و هم این صنعت حیاتی بتواند در آینده بدون خسارتهای زیستمحیطی و اقتصادی ادامه حیات دهد. این گزارش به بررسی ضرورت توسعه گردشگری سبز در ایران و راهکارهای عملی برای مقابله با بحرانهای اقلیمی، حفاظت از منابعطبیعی و بهینهسازی مصرف منابع در صنعت گردشگری خواهد پرداخت و مسیر پیش روی کشور برای تحقق توسعه پایدار در این بخش را نشان میدهد.
کوروش دیباج
۵ دی ۱۴۰۴
تاریخ اصفهان در میانه راه رها نمیشود
بازدید میدانی «محمدابراهیم زارعی»، رئیس پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، از گذر تاریخی کمرزرین در اصفهان، بار دیگر یکی از جدیترین پرسشهای میراثفرهنگی شهری در ایران را مطرح کرد: با محوطههای باستانی که ناگهان از دل پروژههای عمرانی سر برمیآورند، چه باید کرد؟ آیا شهر معاصر تاب پذیرش گذشته خود را دارد یا همچنان راه سادهتر، پوشاندن، توقف و عبور است؟
کوروش دیباج
۲۶ آذر ۱۴۰۴
احیای پرخطر در قلب میراث جهانی
تأیید نهایی طرح احیای بخشی از طبقه دوم میدان نقشجهان اصفهان، اگرچه از سوی متولیان رسمی میراثفرهنگی و صندوق توسعه صنایعدستی، فرش دستباف و احیا و بهرهبرداری از اماکن تاریخی و فرهنگی بهعنوان گامی در مسیر صیانت و بهرهبرداری فرهنگی معرفی میشود، اما همزمان موجی از نگرانی، هشدار و پرسشهای بیپاسخ را در میان کنشگران و کارشناسان میراثفرهنگی برانگیخته است؛ نگرانیهایی که ریشه در تجربههای پیشین، حساسیت بیبدیل این میدان ثبت جهانی و پیامدهای بلندمدت هرگونه مداخله در ساختار کالبدی و معنایی آن دارد.
کوروش دیباج
۱۱ آذر ۱۴۰۴
خطر محو شدن شواهد تاریخی «کمرزرین»
در شرایطی که هر لحظه امکان آغاز بارندگیهای پاییزی در اصفهان وجود دارد، محوطه فاز دوم کاوشهای کمرزرین در وضعیتی قرار گرفته که میتوان آن را «مرز باران و نابودی» توصیف کرد. لایههای خشتی و اندودهای چندصدساله این محوطه که تازه از دل خاک بیرون آمدهاند، اکنون بدون هیچ پوشش حفاظتی در برابر نخستین بارش قرار گرفتهاند؛ بارشی که حتی اگر خفیف باشد، میتواند بخشهایی از معماری کشفشده را بشوید، لایههای تاریخی را مخدوش و دادههایی را که پس از قرنها آشکار شدهاند، برای همیشه از دسترس پژوهشگران خارج کند. این درحالیاست که روند طولانی و پیچیده اداری هنوز اجازه نداده پوشش موقت، که نخستین و ضروریترین اقدام حفاظتی است، بر فراز محوطه نصب شود.