فرسودگی وسایل نقلیه چالش تخت جمشید

رییس پایگاه تخت جمشید:وسایل نقلیه تخت جمشید مربوط به سال 85 هستند که به نوعی فرسوده حساب می شوند

کمبود تعداد وسایل نقلیه یگان حفاظت تخت جمشید از یکسو و فرسودگی آن از دیگر سو چالش جدیدی است که مجموعه جهانی تخت جمشید این روزها با آن روبه روست این درحالی است که چندی پیش خبر دستگیری حفاران غیرمجاز در مرودشت منتشر شد که نشان از حضور فعال حفاران غیر مجاز در منطقه دارد. برخی از فعالان میراث فرهنگی استان فارس در تماس با خبرنگار ایلنا، از فرسوده بودن وسایل نقلیه یگان حفاظت تخت جمشید خبر داده و گفتند: به دلیل فرسودگی این وسایل نقلیه، گفته می‌شود قرار است ماشین‌ها و سایر وسایل نقلیه این محوطه باستانی از یگان حفاظت گرفته شود. این درحالی است که سال‌هاست این محوطه تاریخی مورد تعرض حفاران غیرمجاز و قاچاقچیان قرار می‌گیرد.

حمید فدایی (رییس پایگاه پژوهشی مجموعه جهانی تخت جمشید) دراین خصوص گفت: یگان حفاظت که بدون ماشین و وسیله نقلیه نمی‌تواند بماند چراکه یکی از ابزار کار حفاظتی آنها همین وسایل نقلیه است. اما صحبتی که دراین خصوص مطرح شد، این است که برخی از این ماشین‌ها و وسایل نقلیه فرسوده هستند و براساس آیین‌نامه‌ها نیاز است تا این وسایل نقلیه جایگزین شوند.

به گفته او، در حال حاضر محوطه تاریخی تخت جمشید، یک ماشین و حدود ۱۰ موتور دارد. این درحالی است که باتوجه به وسعت محدوده باستانی نیاز است تا ۲ ماشین و بیش از ۱۰ موتور محوطه را تحت حفاظت قرار دهند. البته درحال حاضر نیز باتوجه به آنکه این وسایل مربوط به سال ۸۳ تا ۸۵ است و به نوعی فرسوده محسوب می‌شوند، نیاز است تا این وسایل به‌روز و نو شوند.

باتوجه به آنکه محوطه تاریخی تخت جمشید و حرایم آن همواره مورد تعرض قاچاقچیان قرار می‌گیرد، چندی پیش سردار سرتیپ دوم امیر رحمت‌اللهی (فرمانده یگان حفاظت میراث فرهنگی) از دستگیری اعضای باند حفار غیرمجاز و کشف سلاح گرم در مرودشت خبر داد و گفت که در پی اخبار واصله مردمی و به محض اطلاع از زمان حضور حفاران در منطقه، اکیپی از نیروهای حفاظت پس از پیمودن ساعت‌ها مسیر سخت و صعب العبور کوهستانی به محل مورد نظر عزیمت و نسبت به مسدود نمودن مبادی خروجی اقدام کردند.

در نهایت دو نفر از اعضای باند حفار غیرمجاز دستگیر شده و از آنها تعدادی اسلحه شکاری، چاقو، فشنگ و ادوات حفاری کشف و ضبط شد. چنین رخدادهایی نشان می‌دهد که مرودشت و محوطه تاریخی تخت جمشید همچنان مورد هجمه و دستبرد قاچاقچیان اشیای عتیقه است و نیاز است تا یگان حفاظت میراث فرهنگی با ابزار و وسایل به روز و کارآمد پیوسته درصدد صیانت از این میراث جهانی باشد. در همین زمینه فدایی گفت: فرسودگی وسایل نقلیه یگان حفاظت می‌تواند تا حدودی به حفاظت از این میراث جهانی آسیب برساند چراکه وقتی از تخت جمشید و محوطه تاریخی و حرایم آن صحبت به میان می‌آید با محوطه‌ای حدود ۱۰۰ هزار هکتار روبه‌رو می‌شویم که نیازمند حفاظت است. بهتر است اداره کل میراث فرهنگی استان فارس هرچه زودتر در صدد تعویض و جایگزینی وسایل نقلیه نو برآید. البته هرجا که موردی گزارش شده است، یگان حفاظت به منطقه مراجعه و آنرا بررسی کرده است.

رئیس پایگاه پژوهشی مجموعه جهانی تخت جمشید با اشاره به آنکه باید این میراث را با چنگ و دندان حفظ کرد، یادآور شد: همواره توهماتی بین سوداگران میراث فرهنگی وجود دارد و به دنبال کشف گنج هستند. هر اندازه حافظان میراث فرهنگی برای حفاظت آن تلاش کنند، سوداگران نیز تلاششان را بیشتر می‌کنند که تخریب را به دنبال دارد. در این میان گاهی هم با مواردی از این حفاری‌های غیرمجاز در منطقه مرودشت روبه‌رو می‌شویم. البته در تخت جمشید هیچ حفاری غیرمجازی نداریم و حتا یک سنگ هم جابه‌جا نمی‌شود.

ماموریت موفق آقای نفت

زنگنه توانست «اوپک» را متقاعد کند تا ایران از کاهش تولید معاف شود

بالاخره اوپک توانست چراغ سبز ایران برای توافق کاهش روزانه ۸۰۰هزار بشکه‌ای نفت را که از سال ۲۰۱۹ آغاز خواهد شد، به دست آورد.اوپک از گروه تولیدکنندگان غیر اوپک هم خواست با کاهش روزانه ۴۰۰ هزار بشکه‌ای خود به میزان کاهش اوپک افزوده و در این توافق مشارکت کنند.تحت تاثیر این توافق، قیمت نفت در بازارهای جهانی ۴ درصد افزایش یافت. 

برای رسیدن به‌ همین خبر یک پاراگرافی زنگنه وزیر نفت ایران توانست در دو روز مذاکره فشرده علیرغم فشارهای پیدا و پنهان آمریکا اعضای «اوپک» را متقاعد کند که کشورمان از کاهش میزان تولید معاف باشد.

بنا بر آنچه که رضا زندی از محل کذاکرات در صفحه توییترش نوشت زنگنه هم جلوی فشار سعودی برای معافیت نداشن از کاهش تولید ایستاد و هم جلوی فشار روسیه برای پذیرش کاهش تولید حتی از نوع سمبلیک.

رد طرح کاهش بصورت سمبلیک تا جایی برای وزیر نفت ایران مهم بود که در هنگام جلسه با «نوواک» یکی از اعضای هیات همراهش را بین خبرنگاران فرستاد تا کاهش سمبلیک را نیز رد کند.

وزیر نفت همچنین پیش از پایان توافق اوپک به «سی ان بی سی» گفت که کاهش تولید نفت و مشارکت در کاهش تولید جدید، خط قرمز ایران است.او گفت که در ماههای اخیر ایران نفت بیشتری تولید نکرده و وظیفه ایران نیست که این وضعیت را مدیریت کند.

وزیر نفت پیش از آغاز به‌کار رسمی نشست ۱۷۵ اوپک، بار دیگر تاکید کرد که ایران به هیچ توافقی مبنی بر کاهش تولید نفت ملحق نمی‌شود.بیژن زنگنه روز پنجشنبه، ۱۵ آذرماه و پیش از آغاز نشست اوپک، در جمع خبرنگاران گفت: اوپک این بلوغ را دارد که در جهت منافع اکثریت اعضای خود تصمیم‌گیری کند.

مستثنا شدن ایران از توافق کاهش تولید غیرطبیعی نیست

زنگنه پیش از توافق هم در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه آیا ایران به دنبال معافیت است،گفته‌بود طبیعی است. اگر غیر از این باشد و معافیت نداشته باشیم، غیرطبیعی است.

وی با بیان این‌که همه مبادلات مالی ما با ارزهایی غیر دلار است، گفت: با توجه به اینکه ایران در شرایط تحریم قرار داد و از کاهش تولید معاف خواهد بود، بنابراین در زمینه میزان کاهش تولید اظهار نظری نمی‌کنم.

وزیر نفت با بیان اینکه ایران با کاهش تولید اوپک مشکلی ندارد و این مسئله به تصمیم اکثریت اعضا وابسته است، یادآور شد: ایران تا زمان رفع کامل تحریم‌ها به هیچ توافقی برای کاهش تولید ملحق نمی‌شود.

وی قیمت مناسب برای هر بشکه نفت را ۶۰ تا ۷۰ دلار عنوان کرد و گفت: به نظرم این قیمت برای بیشتر اعضای اوپک قابل‌قبول است، اما این‌که روی چه میزان تولیدی توافق شود، در نشست پشت درهای بسته مشخص می‌شود.

ابراز تاسف از همراهی 

برخی اعضای اوپک با سیاستهای آمریکا

وزیر نفت در بخش دیگری از صحبتهای خود عنوان کرد: ما در گذشته هم از سوی برخی مسئولان آمریکایی تهدید شده‌ایم، اما این نخستین بار است که رئیس‌جمهوری آمریکا دستور می‌دهد که اوپک چطور کار کند؛ این روال جدیدی است و فکر می‌کنم اوپک با این رفتار موافق نیست.زنگنه در پاسخ به سوال دیگری مبنی بر اینکه آیا کشورهای دیگر نیز همانند ایران از دستور دادن کشورهای خارج از اوپک به این سازمان ناخشنود هستند، گفت: بله. همانطور که به خوبی اشاره کردید، آنها سیاستهای خود را تحمیل می‌کنند و به اوپک دستور می‌دهند که چطور عمل کند. اما باید بدانند که اوپک بخشی از وزارت انرژی کشورشان نیست. اوپک یک سازمان مستقل است و برای حداکثر کردن منافع اعضای خود تلاش می‌کند. فکر می‌کنم بیشتر اعضا چنین احساسی دارند، اما متاسفانه برخی از اعضای اوپک با سیاستهای آمریکا همراهی می‌کنند.

قطر اوپک را ترک می‌کند، 

منطقه را نه

زنگنه درباره خروج قطر از اوپک هم اظهار کرد: از خروج قطر از اوپک ناراحت هستم، زیرا از نظر تاریخی قطر یکی از نزدیک‌ترین اعضا و یکی از نزدیک‌ترین دوستان ایران است. من به وزیر انرژی قطر گفتم شما اوپک را ترک می‌کنید، اما منطقه را ترک نمی‌کنید.

وی این را هم گفت که ایران مذاکره‌ای درباره توسعه مشترک میدان‌ها با قطر ندارد، اما باید برای انتقال داده‌ها و مدیریت میدان‌ها با اطلاعات منسجم‌تر با هدف منتفع شدن دو کشور به هم نزدیکتر شویم.

ماموریت موفق آقای نفت

زنگنه توانست «اوپک» را متقاعد کند تا ایران از کاهش تولید معاف شود

بالاخره اوپک توانست چراغ سبز ایران برای توافق کاهش روزانه ۸۰۰هزار بشکه‌ای نفت را که از سال ۲۰۱۹ آغاز خواهد شد، به دست آورد.اوپک از گروه تولیدکنندگان غیر اوپک هم خواست با کاهش روزانه ۴۰۰ هزار بشکه‌ای خود به میزان کاهش اوپک افزوده و در این توافق مشارکت کنند.تحت تاثیر این توافق، قیمت نفت در بازارهای جهانی ۴ درصد افزایش یافت. 

برای رسیدن به‌ همین خبر یک پاراگرافی زنگنه وزیر نفت ایران توانست در دو روز مذاکره فشرده علیرغم فشارهای پیدا و پنهان آمریکا اعضای «اوپک» را متقاعد کند که کشورمان از کاهش میزان تولید معاف باشد.

بنا بر آنچه که رضا زندی از محل کذاکرات در صفحه توییترش نوشت زنگنه هم جلوی فشار سعودی برای معافیت نداشن از کاهش تولید ایستاد و هم جلوی فشار روسیه برای پذیرش کاهش تولید حتی از نوع سمبلیک.

رد طرح کاهش بصورت سمبلیک تا جایی برای وزیر نفت ایران مهم بود که در هنگام جلسه با «نوواک» یکی از اعضای هیات همراهش را بین خبرنگاران فرستاد تا کاهش سمبلیک را نیز رد کند.

وزیر نفت همچنین پیش از پایان توافق اوپک به «سی ان بی سی» گفت که کاهش تولید نفت و مشارکت در کاهش تولید جدید، خط قرمز ایران است.او گفت که در ماههای اخیر ایران نفت بیشتری تولید نکرده و وظیفه ایران نیست که این وضعیت را مدیریت کند.

وزیر نفت پیش از آغاز به‌کار رسمی نشست ۱۷۵ اوپک، بار دیگر تاکید کرد که ایران به هیچ توافقی مبنی بر کاهش تولید نفت ملحق نمی‌شود.بیژن زنگنه روز پنجشنبه، ۱۵ آذرماه و پیش از آغاز نشست اوپک، در جمع خبرنگاران گفت: اوپک این بلوغ را دارد که در جهت منافع اکثریت اعضای خود تصمیم‌گیری کند.

مستثنا شدن ایران از توافق کاهش تولید غیرطبیعی نیست

زنگنه پیش از توافق هم در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه آیا ایران به دنبال معافیت است،گفته‌بود طبیعی است. اگر غیر از این باشد و معافیت نداشته باشیم، غیرطبیعی است.

وی با بیان این‌که همه مبادلات مالی ما با ارزهایی غیر دلار است، گفت: با توجه به اینکه ایران در شرایط تحریم قرار داد و از کاهش تولید معاف خواهد بود، بنابراین در زمینه میزان کاهش تولید اظهار نظری نمی‌کنم.

وزیر نفت با بیان اینکه ایران با کاهش تولید اوپک مشکلی ندارد و این مسئله به تصمیم اکثریت اعضا وابسته است، یادآور شد: ایران تا زمان رفع کامل تحریم‌ها به هیچ توافقی برای کاهش تولید ملحق نمی‌شود.

وی قیمت مناسب برای هر بشکه نفت را ۶۰ تا ۷۰ دلار عنوان کرد و گفت: به نظرم این قیمت برای بیشتر اعضای اوپک قابل‌قبول است، اما این‌که روی چه میزان تولیدی توافق شود، در نشست پشت درهای بسته مشخص می‌شود.

ابراز تاسف از همراهی 

برخی اعضای اوپک با سیاستهای آمریکا

وزیر نفت در بخش دیگری از صحبتهای خود عنوان کرد: ما در گذشته هم از سوی برخی مسئولان آمریکایی تهدید شده‌ایم، اما این نخستین بار است که رئیس‌جمهوری آمریکا دستور می‌دهد که اوپک چطور کار کند؛ این روال جدیدی است و فکر می‌کنم اوپک با این رفتار موافق نیست.زنگنه در پاسخ به سوال دیگری مبنی بر اینکه آیا کشورهای دیگر نیز همانند ایران از دستور دادن کشورهای خارج از اوپک به این سازمان ناخشنود هستند، گفت: بله. همانطور که به خوبی اشاره کردید، آنها سیاستهای خود را تحمیل می‌کنند و به اوپک دستور می‌دهند که چطور عمل کند. اما باید بدانند که اوپک بخشی از وزارت انرژی کشورشان نیست. اوپک یک سازمان مستقل است و برای حداکثر کردن منافع اعضای خود تلاش می‌کند. فکر می‌کنم بیشتر اعضا چنین احساسی دارند، اما متاسفانه برخی از اعضای اوپک با سیاستهای آمریکا همراهی می‌کنند.

قطر اوپک را ترک می‌کند، 

منطقه را نه

زنگنه درباره خروج قطر از اوپک هم اظهار کرد: از خروج قطر از اوپک ناراحت هستم، زیرا از نظر تاریخی قطر یکی از نزدیک‌ترین اعضا و یکی از نزدیک‌ترین دوستان ایران است. من به وزیر انرژی قطر گفتم شما اوپک را ترک می‌کنید، اما منطقه را ترک نمی‌کنید.

وی این را هم گفت که ایران مذاکره‌ای درباره توسعه مشترک میدان‌ها با قطر ندارد، اما باید برای انتقال داده‌ها و مدیریت میدان‌ها با اطلاعات منسجم‌تر با هدف منتفع شدن دو کشور به هم نزدیکتر شویم.

زن و نون

یاسر سیستانی نژاد

طنزیماتچی

رییس جمهور در سفر به سمنان در جمع همشهریان خود از عبارت «زن و نون» استفاده کرد.

تغار؛ بعد از شنیدن واژه زن و نون از زبان رییس جمهور تلوتلو خورد. کشک از دهانه اش سرازیر شد. فریاد زد:

-اگر رییس جمهور به این دو وعده خود عمل کنه سال 1400 هم بهش رأی میدم.صدایش به گوش طنزیماتچی رسید.

-کدوم وعده؟ تغار!

-همین که گفته موانع ازدواج جوانان رو رفع و مشکلات اقتصادی رو حل می کنه.

-کجا این حرفو زده؟

-سمنان!

-عجب! چه طور من نشنیدم

-شاید دقت نکردین جناب طنزیماتچی! ایشون بسیار صریح و موجز فرمودن «زن و نون»!

طنزیماتچی؛ عینکش را روی چشم گذاشت و به تغار زل زد تا مطمئن شود که شوخی نمی کند.

-تغار!

-بله قربان!

-چی فکر کردی با خودت؟

-فکر کردم امروز و فردا من و تغارناز به هم می رسیم و بعد از ازدواج هم ارزونی میاد. اون وقت هم زن دارم و هم نون و در کنار تغارناز سال های سال به خوبی و خوشی زندگی می کنیم. مثل کارتون های دوران بچگی شما.

-عجب! دیگه چه فکر کردی؟

-فعلاً همین دو تا وعده عملی بشه کافیه!

طنزیماتچی؛ لُپ هایش را باد کرد و به در و دیوار تغارنیوز فوت فرستاد.

-همینه، همینه که تغارنیوز در حسرت یک مخاطب می سوزه، همینه!

-چی شده قربان؟ چرا ناراحتین؟

-ناراحت نباشم. عدم دقت تو در اخبار باعث تحلیل های من درآوردی و آبرو بر شده، اون وقت میگی چرا ناراحتم؟

-من دقت کردم. رییس جمهور گفت زن و نون. به همین واضحی!

-سال 1400 هم میخوای بهش رأی بدی دیگه؟

-بله، قربان!

-یعنی ایشون رییس جمهور سه دوره ای بشن؟

-چه عیبی داره؟ بهشون فرصت می دیم که همه مردم رو زن و نون بدن!

طنزیماتچی سرخ شد. رگ های گردنش بالا زد. فریاد کشید:

-دیوانه بیسواد! «زن و نون» در گویش سرخه ای که زادگاه رییس جمهور هم هست یعنی «می دونم و نمیگم» فهمیدی؟ بدبخت خوش خیال؟ نه از زن خبری هست نه از نون!

تغار که کاخ آرزوهایش را بر سر خود و تغارناز آوار شده می دید، در خود فرو رفت و ساعت های طولانی بیرون نیامد.

پیش به سوی رفع آلودگی خاک

شعار امسال روز جهانی خاک: هرکس نقش خود را در رفع آلودگی خاک ایفا کند

در حالی که بسیاری از تغییرات و آلودگی‌های ایجاد شده در زمین توسط انسان قابل مشاهده است، آلودگی خاک تقریبا نامرئی اما بسیار خطرناک است. در واقع آلودگی خاک یک تهدید پنهانی و خزنده در زیر پای ماست. به همین دلیل روز جهانی خاک در سال ۲۰۱۸ توقف آلودگی خاک انتخاب شده و هدف آن افزایش آگاهی مردم و دولت‌ها در مورد اثرات سوء ناشی از آلودگی خاک است.

همه ساله پنجم دسامبر مصادف با روز جهانی خاک گزامی داشته می‌شود. 

خبری که در آستانه این روز از سوی علی مراد اکبری معاون وزیر جهاد کشاورزی اعلام شد این بود که  در حال حاضر، لایحه حفاظت از خاک در مجلس شورای اسلامی تصویب شده و به زودی نهایی و تقدیم دولت می شود.

به گفته رییس کمیسیون کشاورزی مجلس،  ایران رتبه اول فرسایش خاک در جهان را دارا  و شدت تخریب و فرسایش خاک در ایران 5 برابر متوسط جهانی است که اگر در جهت کنترل و مدیریت فرسایش خاک اقدامات عملی مناسبی صورت نگیرد آسیب های جدی به زیرساخت های کشور مانند سدها وارد می شود. بر همین اساس است که از ده سال پیش لایحه حفاظت از خاک کلید خورد.

به گفته بازرگان رییس پیشین مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور، جابجاکردن لایه سطحی خاک، اضافه کردن سنگ ریزه، شور کردن خاک از طریق آبیاری با آب بی‌کیفیت که به نوعی با مباحث مدیریت خاک مرتبط است و هر اقدام دیگری که باعث شور شدن یا کلوخه شدن خاک بشود از مصادیق تخریب به‌شمار خواهد رفت. در لایحه حفاظت از خاک این موارد بررسی و همچنین موضوع قاچاق خاک مطرح شده و برای حفاظت از آن راه‌کارهایی اندیشیده شده است.

رتبه نخست جهانی ایران 

در فرسایش خاک

عیسی کلانتری در مراسم پایانی دومین جشنواره و نمایشگاه ملی فناوری‌های آب، خاک و محیط زیست گفته است: متاسفانه ایران حتی فرسایش خاکی بیشتر از کشور‌های آفریقایی دارد به گونه‌ای که سالانه یک و سه دهم کیلوگرم در مترمربع فرسایش داریم. خاکی که چند دهه برای تولید آن زمان نیاز است متاسفانه در کمتر از دو سال با فرسایش از دست می‌دهیم.

دراین زمینه  همچنین علی مریدی مدیرکل دفتر آب و خاک سازمان حفاظت محیط زیست با بیان اینکه فرسایش بادی و آبی در کشور در حال افزایش است، گفته است : اگر فرسایش خاک در کشور کنترل نشود نه تنها به زیرساخت‌هایی مانند سدها آسیب جدی وارد می‌شود بلکه کشور را به یک بیابان تبدیل می‌کنیم. 

به گفته مریدی، یکی از مهمترین بحران‌های زیست محیطی ما در کشور بحران خاک است، هدر رفت خاک به دو صورت انجام می‌شود یکی فرسایش آبی و دیگری فرسایش بادی. در فرسایش آبی که در اثر بارش‌های شدید و ناپایداری که در خاک ایجاد شده، خاک شسته و به رودخانه‌ها وارد و به پایین‌دست منتقل می‌شود که بیشتر آن نیز در پشت سدها انباشته می‌شود و گاهی اوقات نیز وارد تالاب‌ها می‌شود بنابراین ما هم خاک را از دست می‌دهیم و هم اینکه دچار خسارت‌های ناشی از انباشت این خاک‌ها در تالاب‌ها و سدها می‌شویم.

نوع دیگر فرسایش بادی است که آن را به عنوان ریزگردها می‌شناسیم فقر پوشش گیاهی و یا کمبود رطوبت باعث بلند شدن خاک شده و بخش عمده‌ای از آن را در استان خوزستان شاهد هستیم که باعث می‌شود چندین روز زندگی مختل شود.

خاک بی تاب شده

خاک، پیکره ای طبیعی و پویا است که بر اثر فرایندها و عوامل خاکساز تشکیل شده و در برگیرنده مواد معدنی و آلی است که پوسته خارجی زمین را می پوشاند و گیاهان قادر به روییدن در آن هستند و پوشش های آبرفتی و سنگی سطح زمین را نیز در بر می‌گیرد. 

خاک به عنوان منبع طبیعی، سرمایه ملی و بستر حیات، نقش اساسی در استقرار و رشد جوامع بشری و نیز سایر مخلوقات دارد و در واقع بخشی از زنجیره غذایی انسان و سایر حیوانات از خاک است به همین دلیل هرگونه آلودگی و تخریب در خاک می ‌تواند در طی زنجیره غذایی، به سطوح بالاتر انتقال یافته و در نهایت در انسان تمرکز یابد. 

خاک از منابع تجدید پذیر به شمار می رود اما براساس منابع مختلف تشکیل هر سانتیمتر خاک در شرایط مختلف آب و هوایی از 100 تا 10000 سال طول می کشد، دراین میان فرسایش عامل اصلی تخریب آن است که این تاثیر در کشورهای مختلف با در نظر گرفتن شرایط آن متفاوت است.

بر اساس آمار فرسایش آبی خاک در کشور سالانه به طور متوسط حدود 6 تن در هکتار است، اما مساله مهم این آمار نیست بلکه معیاری است که با آن سنجیده می شود مانند ‹ فرسایش قابل تحمل› که اگر وضعیت خاک کشور را با آن بسنجیم مشخص می شود که در شرایط بحرانی قرار داریم. 

البته این وضعیت فقط مختص ایران نیست چون با توسعه جوامع انسانی و افزایش جمعیت نیاز به مواد غذایی و ساخت و ساز بیش از پیش احساس شد و این مساله موجب تخریب خاک و آسیب رساندن به اجزای مختلف آن شده است؛بر این اساس پنجم دسامبر( 15 آذر) از سوی سازمان ملل به عنوان روز جهانی خاک معرفی شده است. 

بزرگداشت این روز از طرف جامعه جهانی بیانگر لزوم توجه هرچه بیشتر به این سرمایه عظیم خدادادی است که به علت افزایش نیازهای روزافزون جمعیت جهان تحت فشار مضاعف قرار گرفته است. 

آنطور که ایرنا می‌نویسد شعار امسال روز جهانی خاک « هر کسی باید نقش خودش را در رفع آلودگی خاک ایفا کند» تعیین شده که حسین اسدی عضو انجمن علوم خاک ایران در این باره گفته: ما این شعار را به مفهوم « پیش به سوی رفع آلودگی خاک » ترجمه کردیم.

راهکارهای کاهش تخریب خاک

اسدی استاد دانشگاه تهران در این باره می‌گوید: «باید به سمت کشاورزی حفاظتی پیش برویم و در برنامه های آبیاری باید تجدید نظر کنیم. بودجه زیادی برای رفع مشکل کمبود آب هزینه می شود اما نه تنها مشکل برطرف نمی شود بلکه برای خاک هم معضل درست می کنیم؛به نظر می رسد بخشی از بودجه آب را باید برای خاک بگذاریم اما همچنان با هدف بهره وری از آب هزینه شود. در کشاورزی باید برنامه های حفاظت مدون داشته باشیم که امیدواریم دفتر خاک که قرار است در عرصه های کشاورزی فعال باشد بتواند مجموعه برنامه هایی را پیش ببرد که اولا از شدت تخریب بکاهد و بعد بتوانیم به سمت احیا خاک پیش رویم.»

حناچی؛ پوپولیست یا عملگرا؟ مساله این است

شهردار تهران سه‌شنبه هفته قبل با مترو و این هفته با دوچرخه به شهرداری رفت

شهردار تهران در دومین سه‌شنبه بدون خودروی خود با دوچرخه به محل کار خود رفت. این موضوع سبب واکنش‌های زیادی شد. 

عده‌ای با این اقدام حناچی شهردار تهران، به او حمله کرده و کارش را یک اقدام پوپولیستی عنوان کردند. در میان این افراد  غلامحسین کرباسچی دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی قرار دارد. او در صفحه رسمی اینستاگرام خود با انتشار پستی در این خصوص نوشت: « ای کاش آقای حناچی به جای دوچرخه صبح زود بدون ترافیک با ماشین می‌رفت در دفتر کارش و پیگیری  تلاش می‌کرد که زودتر صدها واگن معطل مانده مترو به خطوط مترو ملحق شوند که صدها هزار مسافرمترو راحت‌تر و سریع‌تر برسند و ده‌ها هزار اتوموبیل کمتر بیرون بیایند.»

حمایت از حناچی

کرباسچی در حالی به این اقدام حناچی انتقاد و اعتراض کرده و کارش را یک اقدام پوپولیستی عنوان کرده که در دیگر سوی ماجرا بسیاری از این حرکت حناچی دفاع کرده‌اند.

تعدادی از کاربران توییتر در دفاع از این اقدام، مطلب نوشتند.کابری به نام علی اکرمی در توییتر نوشت: « شهرداران تمام شهرهای بزرگ دنیا دوچرخه سواری می‌کنند اما اونجاها غلامحسین کرباسچی و صادق خرازی ندارند که بهشون گیر بدهد.» 

همچنین محمد درویش عضو هیات علمی موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور در کانال تلگرامی خود به نشر مطلب حسین آخانی فعال محیط زیست در این خصوص پرداخت.

«حناچی عزیز، دیدن عکس سر کار رفتن شما با دوچرخه اشک شوق بر چشمانم جاری کرد. بدون شک می‌توانم بگویم امروز قشنگترین روز زندگی من و بسیاری از فعالان محیط زیستی است که سالها برای آسمانی آبی تلاش می‌کنند. امروز روز پیروزی امید بود. 

وقتی هفته گذشته سر کار رفتن شما را با وسیله نقلیه عمومی ستایش کردم، دوستانی بر من خرده گرفتند که این یک شواف است. ولی امروز درست کاری را کردید که دهه‌ها منتظرش بودیم. امروز نه تنها شما، که همه ما در سومین سالگرد پویش سه شنبه های بدون تردید پیروز واقعی بودیم. این کار شما خستگی یک سال و نیم بلاتکلیفی در مدیریت شهر تهران و ساعت‌ها انتظار در صف رای دادن را از تنمان بیرون کرد. شما نشان دادید که لایق بهشتید. 

راه حل آلودگی تهران همانی است که امروز شهردار تهران انجام داد: خداحافظی با خودروهای شخصی و انتخاب پیاده روی، دوچرخه سواری و استفاده از حمل و نقل عمومی. همه می‌دانند که حمل و نقل عمومی شهر بسیار پر نقص است. یکی از دانشجویانم برایم تعریف می‌کرد که هفته گذشته به دلیل ازدحام در مترو، پایش در بین قطار و ایستگاه گیر کرده بود و چیزی نمانده بود که جانش با خطر جدی مواجه شود. این را کسی درک می‌کند که خود سوار مترو شود. روزهایی که من با دوچرخه و یا پیاده به دانشگاه می‌روم به خوبی می‌فهمم کجای مسیر باید اصلاح شود. وقتی با اتوبوس سر کار می‌روم خوب درک می کنم اشکال اتوبوس‌های گیشا-انقلاب چیست. راه درک مشکلات شهر، همراه شدن با شهروندان است.

 چقدر زیباست که بزودی شهردار محترم بخشنامه کند که کلیه شهرداران مناطق 22 گانه و معاونان و مدیران موظفند هفته‌ای یک بار (نه فقط سه شنبه‌ها) با حمل و نقل عمومی و دوچرخه سر کار بروند. شهرداران و مدیرانی که زیر بار نمی‌روند بهتر است استعفا دهند. بخصوص منتظریم 21 نفر عضو شورای شهر و 30 نماینده تهران نیز با پیروی از شهردار با انتخاب دوچرخه، مترو و اتوبوس به پویشی بپیوندند که تنها راه نجات ما از آلودگی و ترافیک است. آنها با این کار خود، به ما نشان می‌دهند که اگر به دلایل مختلف نمی‌توانند کار زیادی برای ما انجام دهند، حداقل با همراه شدن با ما، در دردهای ما شریکند.»

مرمت غیراصولی پاسگاه جزیره هرمز متوقف شد

معاون میراث‌فرهنگی، اداره‌کل میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری هرمزگان گفت: «با شکایت این اداره‌کل به مراجع قضایی و دستور دادگاه، مرمت غیراصولی پاسگاه قدیمی جزیره هرمز متوقف شد.»عباس نوروزی معاون میراث فرهنگی این اداره کل، با اعلام این خبر اظهار داشت: «شخصی که این مکان تاریخی را با قرار داد از دریابانی تحویل گرفته باید صدمه‌های وارده را جبران کند.»

وی ادامه داد: «اداره کل میراث فرهنگی هرمزگان منتظر زمان اعلام اولین نشست دادگاه برای احقاق حقوق عمومی تضییع شده در فرآیند مرمت غیراصولی است.»

او افزود: «این دومین مرتبه‌ای است که این فرد اقدام به مرمت غیر اصولی پاسگاه قدیم جزیره هرمز می کند که در مرتبه اول بخش حقوقی این اداره کل با فرد یاد شده به تفاهم رسید و کار متوقف شد.»نوروزی ادامه داد: «این فرد بدون اطلاع اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و رعایت اصول مرمتی، کار خود را آغاز کرد که اکنون با شکایت قضایی این اداره کل از ادامه کار وی جلوگیری شده است.» پاسگاه قدیم جزیره هرمز با شماره ۱۱۴۷۲ در 24 اسفند ۱۳۸۳ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

سامانه‌ای برای سامانه‌ها

یادداشت  مهمان

غلامرضا فدایی

این روزها در سایه اعتراض‌های مردمی و اعتراف دولتیان به اشتباه‌کاری و عذرخواهی از مردم، به نظر می‌رسد وضعیت پاسخ‌گویی کمی بهتر شده است.اما اشکال کار در این است که هر وقت ایرادی مطرح می‌شود مسئولان و مدیران ضمن تأسف از گذشته، می‌گویند ما داریم سامانه‌ای را راه می‌اندازیم و یا سامانه‌ها راه افتاده است و دارد کار می‌کند. و سؤال این است که اگر داردکار می‌کند پس نتیجه‌اش کو؟ و چرا این همه اظهارتأسف و بی‌نتیجه بودن کارها. به نظر می رسد یکی از بزرگ‌ترین اشکال ها روح تفکر جزیره‌ای است که بر نظام فکری ما حاکم بوده و هم اکنون هم بر نظام سامانه‌ای حاکم است. زیرا تدارک سامانه تابعی است از همان روحیه و وسیله‌ای است برای حفظ اقتدار و لاپوشانی و عدم شفافیت.

اگر سامانه‌ها به کار افتاده و یا دارد می‌افتد، سلیقه‌ای است و همان کاری را انجام می‌دهد که وقتی سامانه نبود! الان هم هر کس کار خودش را انجام می‌دهد، هر کس اطلاعات گزینشی خود را با هر شکل و شمایلی که خودش می‌خواهد وارد سیستم می کند، هر کس خودش از کار خودش سر در می‌آورد که البته اگر در آورد! و نتیجه این می‌شود که در عین حالی که سامانه تهیه می‌شود، هر یک مستقل با برنامه‌ریزی خاص و با محدودنگری و غافل از این‌که سازمان‌های مجاور و یا مرتبط با آن چگونه عمل می‌کنند و نتیجه این‌که این سامانه‌ها هیچ‌یک به هم ربطی ندارند و یا به سختی با هم مرتبط می‌شوند. مثلا در حوزه اقتصاد گمرگ سامانه خودش را دارد، وزارت صمت برای خودش کار می‌کند، وزارت اقتصاد و دارایی سامانه‌ای دیگر دارد، بانک مرکزی و دیگر بانک‌ها کار خودشان را می‌کند، اتاق‌های بازرگانی و تجارت ویژگی سامانه‌هاشان به گونه‌ای دیگر است و همین‌طور انبارها و تعزیرات و بقیه، تشریفاتی به نام سامانه دارند و در نهایت همه سامانه دارند اما ای‌کاش نداشتند. و اگر بخواهند با هم ربط پیدا کنند، باز روز از نو و روزی از نو.

ارزش سامانه به محتوای آن و به دسترس‌پذیری به موقع و دقیق آن است و گرنه تجهیزاتی است که وبال گردن هم هست. شرکت‌های رایانه‌ای هم سعی می‌کنند این وابستگی را هم‌چنان محفوظ نگهدارند و یا بیشتر کنند. درواقع شرکت‌های کامپیوتری پول خودشان را می‌گیرند و استفاده خودشان را می‌برند و هنرشان هم در همین است! و اگر استارت‌آپ هم هست، این استارت‌آپ‌ها گاه موجب توقف هم می‌شوند! وقتی برنامه‌نویسان می‌روند و مدیر را توجیه می‌کنند چه بسا مدیر سر در نمی‌آورد و ممکن است بگوید همین خوب است. و یا کارشناس فنی علاوه بر کارشناسی به منافعی هم فکر می‌کند. کم‌تر مدیری است که وقتی با برنامه‌نویسان مواجه می‌شود بگوید طوری برنامه بنویس که نه تنها شرکت و مؤسسه من بتواند از آن استفاده کند بلکه سازمان‌های مرتبط با من هم بتوانند استفاده کند. و اگر چنین شود یعنی هماهنگی‌های قبلی مؤسسات و شرکت‌ها با هم تا در مشترکات با سهولت با هم کارکنند.آیا سامانه ای برای نظارت بر سامانه‌ها لازم است؟ اگر هست نه مثل دستگاه‌های موازی نظارتی که باز واحدی دیگر باید بر این سازمان‌های نظارتی نظارت کند و همین‌طور بگرد تا بگردیم.(هلّم جرّا) در داخل یک سازمان هم گاهی واحدهای تابعه و معاونت‌های مرتبط از سامانه‌های متفاوت استفاده می‌کنند و هماهنگی بین آنها نیست و برای تبدیل نرم‌افزارها باید وقت گذاشت. این نتیجه این است که ما با هم تفاهم نداریم و سلیقه ای عمل می‌کنیم و زبان کاری مان یکی نیست و نمی‌خواهیم دیگری از کارمان سر در بیاورد. و بهره‌اش سرگردانی مردم و اتلاف وقت و هزینه برای خود و آنها و حکمرانی برای آقای رئیس.

مشکلات را بیش از هر کس مردم لمس می‌کنند. از خانه با سایت‌ها نمی‌توانند کار کنند و تلفن هم که تلفن گویا شده و مشتری به نتیجه دلخواهش نمی‌رسد پس باید دوباره راهی اداره و ادارات شد. در حالی که اصل بر این است که همه دستگاه‌ها و سازمان‌ها به هم ربط دارند و اصل در سادگی و سرعت در دسترسی است. ایزی اکسس (easy access) و یا دسترسی آسان در دنیا دارد روز به روز گسترش می‌یابد. یعنی سازمان‌هایی که در ارتباط مستقیم و یا غیرمستقیم با هم هستند با هم هم‌خوانی دارند و به سهولت می‌توانند با هم مرتبط (لینک) شوند. و اگر دستگاه‌های ناظر بخواهند نظارت کنند تسهیلاتی برایشان فراهم است. اما در این جا این چنین است؟ آیا هرگز دغدغه این بوده است که من که چنین سامانه‌ای دارم سازمان‌های دیگری که با من مرتبط‌اند هم می‌توانند از نرم‌افزار من استفاده کنند و خیلی سؤالات دیگر. به نظر می‌رسد شورای عالی مجازی و یا نهادی دیگر، باید به چنین امر مهمِ نظارتی بپردازد و دقیقا رصد کند که این سامانه‌ها چه می‌کنند و چقدر با هم قابل اتصال (لینک)اند. آیا باز بر آن‌ها تفکر جزیره‌ای حاکم است؟ دانش‌آموختگان علم اطلاعات و دانش‌شناسی هم در زمینه نمایه‌سازی می‌توانند کمک کار و هماهنگ کننده باشند./خبرآنلاین 

امروز بودجه سال 98  به مجلس ارسال می‌شود

رییس سازمان برنامه و بودجه گفت: صبح (15 آذر) بودجه را به مجلس ارسال خواهیم کرد، هرچند نمایندگان محترم برای سرکشی به حوزه‌های انتخابیه تا ده روز آینده تعطیل خواهند بود و مجلس جلسه علنی ندارد، اما دولت طبق آیین نامه داخلی با تلاش فراوان و حتی جلسات فوق‌العاده چه در دولت و چه در سازمان برنامه و بودجه لایحه را در 14 جلد ارسال می کنیم محمد باقر نوبخت با حضور در جمع خبرنگاران در حاشیه جلسه هیات دولت اظهار کرد: در بودجه سال 98 قیمت پایه ارز 5800 تومان نیست، آنچه که برای نرخ تسعیر در نظر گرفته شد با ارز 4200 تومان است. اگر ارز دیگری باقی بماند که چون عمده ارزی که سهم دولت است در همین حدود است، بقیه را بانک مرکزی برای تنظیم بازار نیما بخواهد مداخله کند، با همان نرخ ارز نیما خواهد بود؛ البته مقدار این تفاوت چند میلیارد دلار بیش‌تر نیست.وی ادامه داد: آنچه که بخش قابل توجه ارز سال آینده است، 14 میلیارد دلار برای کالاهای اساسی، دارو و نهادهای کشاورزی با ارز 4200 تومان است. پیش بینی می شود آن بخشی که از طریق نیما عمل می شود و بخش عمده ارز که با نرخ 4200 تومان است، اگر نرخ موثر را در نظر بگیریم می‌تواند در حد 5600 الی 5800 باشد. این‌ها پیش بینی هایی است که در بودجه عمل نمی شود اما برای محاسبات‌مان در نظر گرفته می شود.

مدیریت چندگانه بلای جان آثار تاریخی

کارشناس میراث فرهنگی مازندران: مالکان بناهای تاریخی بدون هماهنگی با میراث فرهنگی دست به تغییرات می‌زنند

 چندگانگی مدیریت و تصمیم گیری برای حفظ و نگهداری بناهای تاریخی ثبتی باعث شده تا نه تنها حفاظت و نگهداری این بناها بدرستی و در چارچوب حرفه ای و کارشناسی محقق نشود، بلکه این آثار به سمت تخریب و ویرانی پیش بروند. در زمان حاضر بر اساس آمار اداره کل میراث فرهنگی مازندران از 2 هزار و 500 بنای تاریخی شناسایی شده این استان 750 بنا در فهرست آثار ملی قرار دارند که برای مرمت و حفاظت از آنها سرفصل بودجه و اعتبار اختصاص می یابد . 

تعداد زیادی از بنای تاریخی ثبتی مازندران که شامل خانه های قدیمی ، سقاخانه ها ، تکیه ها ، ساختمان های اداری و اماکن فرهنگی هستند، در تملک مردم و یا ادارات دولتی و غیر دولتی قرار دارند و مشکل از همین جا شروع می شود، چرا که این بناها به خاطر داشتن مالک مشخص در اختیار آنان قرار دارد ولی وظیفه حفاظت و نگهداری از آنها بویژه زمانی که پای پاسخگویی به افکار عمومی به میان می آید، با میراث فرهنگی است.

اگر چه طبق قانون و بر روی کاغذ مالک حق ندارد در این بناها اقدامی انجام دهد که هویت تاریخی و فرهنگی آن را مخدوش کند و هرگونه تعمیر و ترمیم باید با نظر کارشناسان میراث فرهنگی باشد، ولی تنها در سال های اخیر موارد زیادی در مازندان مشاهده شده که مالک حتی بدون اطلاع میراث فرهنگی بنا را تخریب کرده که بارزترین مورد آن خانه خلیلیان شهرستان بابل در سال های اخیر بوده است.

آتش سوزی مسجد جامع ساری که تابستان امسال رخ داد، نمونه ای دیگر از تداخل مدیریتی در بناهای تاریخی مازندران را به نمایش گذاشت.

مسجد جامع یکی از قدیمی ترین مساجد کشور و ثبت شده در فهرست آثار ملی است ولی زمانی که توپ مسئولیت آتش سوزی میان دستگاههای مختلف پاسکاری می شد، مشخص شد که چندگانگی مدیریت در کنار اختلاف سلیقه مجال نگهداری و حفاظت اصولی برای این بنا باقی نگذاشت تا این که یک جرقه خارج شده از سیم های فرسوده برق، کار آن را ساخت.

یک کارشناس میراث فرهنگی مازندران در این باره به خبرنگار ایرنا گفت: بناهای قدیمی بخشی از فرهنگ و هویت یک جامعه به شمار می روند و حفظ و نگهداری آنها هم وظیفه ملی است و این که مدیریت بخشی از این بناهای قدیمی در اختیار ادارات و اشخاص قرار دارد همواره یکی از دغدغه های دست اندرکاران حوزه میراث فرهنگی به شمار می رود . 

مهدی ایزدی افزود: یکی از مشکلات این است که مالکان با وجود صراحت داشتن قانون بدون هماهنگی با میراث فرهنگی و اخذ نظر کارشناسان میراث دست به تغییراتی در این بناها می زنند که نتیجه آن مانند آنچه که برای مسجد جامع ساری رخ داد، خسران برای کل جامعه است. معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری مازندران تعداد بناها و اماکن تاریخی شناسایی شده در استان را 2 هزار و 500 اثر اعلام کرد و گفت : این آثار شامل تپه ها ، محوطه ها ، کاروانسراها ، خانه ها و آب انبارها است . 

عبدالمطلب شریفی افزود : از این تعداد بیش از 700 بنا در فهرست آثار ملی ثبت شده اند و اعتبار و بودجه ملی برای ترمیم و نگهداری آنها تخصیص می یابد . 

وی ادامه داد : مالکیت عمده این بناهای ثبتی در اختیار افراد و ادارات است و میراث فرهنگی از نظر چهارچوب و ضوابط در بحث نگهداری آنها نظارت دارد . 

معاون میراث فرهنگی مازندران گفت : وقوع حوادث و اتفاقاتی برای بناهای تاریخی استان ناشی از نادیده گرفتن چهارچوب ها و ضوابط میراثی است که بر بدنه این آثار خراش ایجاد کرده است که نمونه اخیر آن آتش سوزی مسجد جامع ساری بود .

وی در این باره که در خصوص تخلفات اینچینی با افراد و ادارات مالک این بناها برخورد می شود ؟ افزود : میراث فرهنگی در خصوص این مسائل چشم پوشی و اغماض نمی کند و تاکنون در این خصوص برخوردهای لازم صورت گرفت که حتی منجر به خلع ید صاحبان این بناها نیز شده است . 

امید کشاورزی به هیدروپونیک

در کشور هلند از هر هکتار گلخانه هیدروپونیک، هزار تن گوجه فرنگی برداشت می‌‌شود، در حالی که در گلخانه‌های خاکی ما در جیرفت این عدد به 200 تن کاهش می‌یابد

ایرناپلاس| کشاورزی سنتی با بهره‌وری اندک، خون منابع آبی را می‌مکد. این در حالی است که با تغییر اقلیم، اکنون در روزگار کم‌آبی به سر‌ می‌بریم. آیا کشت هیدروپونیک می‌تواند راه‌کار حفظ کشاورزی در این وضعیت باشد؟

هیدروپونیک که به آن «آب‌کشت» هم گفته می‌شود، درواقع گونه‌ای از کشت گیاهان است که در آن با حذف خاک، پرورش گیاه در آب انجام شده و املاح و مواد مغذی نیز به‌صورت کنترل شده به گیاه داده می‌شود.

در این نوع کشت لازم است فردی که از تخصص و دانش کافی برخوردار است، نیازهای غذایی گیاه را اندازه‌گیری کرده و عناصر مختلف را به میزان مورد نیاز گیاه به آن برساند. همین ویژگی باعث می‌شود نتوان با رویکرد سنتی که گاهی در کشت خاکی شاهد آن هستیم، در حوزه هیدروپونیک وارد شد و فعالیت کرد.

افزون بر این، در یک گلخانه هیدروپونیک عواملی همچون حرارت، نور، رطوبت و حتی محلول‌دهی به گیاه از یک برنامه زمان‌بندی شده مشخص تبعیت می‌کند. این باعث می‌شود تجهیزات مختلفی برای انجام کشاورزی به‌صورت هیدروپونیک مورد نیاز باشد که همین مسئله سرمایه مورد نیاز برای کار را به‌شکل قابل‌توجهی افزایش می‌دهد.

بارزترین خصیصه کشاورزی به شیوه هیدروپونیک کاهش چشم‌گیر مصرف آب است. این مسئله برای کشور ما که در حوزه منابع آبی شرایط نامطلوبی دارد، از اهمیت زیادی برخوردار است.

کشاورزی سنتی، آب‌ها

 را می‌بلعد

آمار مختلفی از میزان مصرف آب در بخش کشاورزی منتشر می‌شود که بین 70 تا بیش از 90 درصد کل مصرف آب کشور متغیر است. همین نسبت برای کشوری همچون ایران که در منطقه‌ای کم‌آب و کم‌بارش واقع شده، نشان از اهمیت کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی دارد؛ مسأله‌ای که هیدروپونیک می‌تواند یکی از راه‌کارهای حل آن باشد.

از قضا اقلامی که قابلیت کشت به‌صورت هیدروپونیک را دارند، از نظر میزان مصرف آب پرمصرف به‌شمار می‌روند. گونه‌های مختلف صیفی‌جات و سبزیجات ازجمله اقلامی هستند که به این شکل کشت می‌شود.

اسماعیل مددخواه، متخصص حوزه کشاورزی که دکترای فیزیولوژی و اصلاح سبزی دارد، می‌گوید: کشت هیدروپونیک را در هر نقطه‌ای حتی کویر نیز می‌توان انجام داد. این کشت برای جایی مناسب است که خاک آن دارای مشکل است. یکی از مشکلاتی هم که در ایران داریم، مربوط به خاک است که اصطلاحاً شور بوده و همچنین کربنات آن بالا است.

مددخواه اظهار می‌کند: در کشت هیدروپونیک از بسترهایی مانند کوکوپیت و پشم‌شیشه استفاده می‌شود. ‌این محیط‌ها خنثی بوده و امکان مانور دادن در تغذیه گیاه را به کشاورز می‌دهند. مثلاً کشاورز می‌تواند پتاسیم را افزایش دهد و… که این کار را در مورد کشت خاکی نمی‌توان انجام داد.

هدر رفت اندک آب

مددخواه در این رابطه اضافه می‌کند: این آب در سیستمی بسته قرار دارد و حتی بین چهار تا پنج ماه نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. کشاورز فقط باید مطمئن باشند آلودگی وارد آب نشده باشد. آلودگی‌ها را با استفاده از گاز اوزون از بین می‌برند، اما املاحی که وارد آب شده، همچنان در آن باقی می‌‌ماند.

وی در ادامه می‌گوید: کشت هیدروپونیک حدود 70 درصد بهره‌وری آب را افزایش می‌دهد. همچنین در مصرف کود نیز صرفه‌جویی زیادی می‌شود. قیمت کود گران است و در سیستم کشت بسته، مجدداً از آن استفاده می‌شود. این کار باعث می‌شود کود شیمیایی کمتری وارد محیط ‌شود. در این سیستم، آلودگی‌های قارچی وجود ندارد، زیرا بستر کشت کاملاً استریل است و به ‌این صورت مصرف قارچ‌کش کاهش می‌یابد.

این متخصص کشاورزی با برشمردن یکی دیگر از مزیت‌های کشت هیدروپونیک، اظهار می‌کند: بذرهایی که مورد استفاده قرار می‌گیرد، خیلی گران است. برای نمونه یک بذر گوجه‌فرنگی بین 1000 تا 1500 تومان فروخته می‌شود. در حالی که اگر این بذر در خاک کشت شود، امکان از بین رفتن آن وجود دارد. در مقیاس گسترده که کشاورزان می‌خواهند 50 هزار بذر بکارند، حداقل 50 میلیون تومان هزینه بذر آن‌هاست. آن‌ها اطمینان دارند که در بستر هیدروپونیک آلودگی وجود ندارد و بذر آن‌‌ها تبدیل به گیاهچه می‌شود.

افزایش پنج برابری محصول

مددخواه هزینه تمام شده محصول کشت شده به روش هیدروپونیک را نسبت به کشت خاکی کمتر دانسته و می‌گوید: در کشور هلند در یک گلخانه مجهز، از هر هکتار نزدیک به هزار تن گوجه فرنگی برداشت می‌کنند. این در حالی است که در گلخانه‌های خاکی ما که نمونه آن در جیرفت قرار دارد، این عدد به 150 تا 200 تن کاهش می‌یابد. این افزایش برداشت باعث جبران هزینه‌ها می‌شود. هیدروپونیک حداقل بین چهار تا پنج برابر تولید محصول را افزایش دهد.

این متخصص حوزه کشاورزی اظهار داشت: گاهی در محیط گلخانه، گیاهان را به‌صورت عمودی رشد می‌دهند، تراکم گیاه در سطحی یکسان بین سه تا پنج برابر مزرعه‌ای است که در آن گیاه به‌صورت خاکی کشت شده است.

تخصص، شرط لازم کشت هیدروپونیک

محمد شریفی، کشاورز جوانی است که گلخانه‌ای را به‌صورت هیدروپونیک در شهر کرج مدیریت کرده و مشغول تولید کاهوی فرانسوی است. شریفی می‌گوید: درباره دشواری‌های کشت هیدروپونیک نیز می‌گوید: در کشت هیدروپونیک، آلودگی خیلی سریع‌تر منتقل می‌شود، اما اگر شرایط فراهم باشد و ابزارها استریل باشد، چنین مشکلی ایجاد نمی‌شود. همچنین اگر فرمول غذایی به‌درستی تنظیم نشود، به محصول کشاورزی آسیب می‌رساند. اگر عنصری کم یا زیاد باشد، گیاه دچار مسمومیت یا کمبود یک ماده غذایی خاص می‌شود. کنترل این شرایط دشوار است و نیاز به تخصص دارد.

نیاز به سرمایه‌گذاری بالا

این کشاورز درباره هزینه تمام‌شده کالا نسبت به کشت خاکی بیان می‌کند: هزینه اولیه و سرمایه‌گذاری برای کشت هیدروپونیک نسبت به کشت خاکی تقریباً سه برابر است، زیرا نیاز به آماده‌سازی بسترها دارد. اما از آنجایی که سرعت رشد گیاه و باروری آن بیش‌تر می‌شود، بعد از یکی دو سال این هزینه نیز جبران می‌شود. در عین حال تولید محصول نسبت به شرایط مشابه در کشت خاکی بین سه تا چهار برابر خواهد بود. البته قیمت محصول هنگامی که به دست مشتری می‌رسد، تفاوت زیادی با محصولی که به‌صورت خاکی کشت شده، ندارد.

شریفی درباره اقلامی که ‌می‌توان آن‌ها را به‌شکل هیدروپونیک کاشت، می‌گوید: تمام‌صیفی‌جات اعم از خیار، گوجه، بادمجان، کاهو و… همچنین انواع مختلف سبزیجات را می‌توان به این صورت کشت کرد. حتی شاهد بوده‌ام طالبی و هندوانه نیز به‌صورت هیدروپونیک کشت شده، اما فعالیت‌های انجام شده در سطح آزمایشی بوده است.

وی با اشاره به آب‌بر بودن محصولات یاد شده، می‌گوید: اکنون ایران به این نوع کشت احتیاج دارد. اگر سبزیجات و صیفی‌جات به‌صورت هیدروپونیک کشت شوند، تأثیر زیادی در کاهش مصرف آب بخش کشاورزی دارد.

امید کشاورزی به هیدروپونیک

در کشور هلند از هر هکتار گلخانه هیدروپونیک، هزار تن گوجه فرنگی برداشت می‌‌شود، در حالی که در گلخانه‌های خاکی ما در جیرفت این عدد به 200 تن کاهش می‌یابد

ایرناپلاس| کشاورزی سنتی با بهره‌وری اندک، خون منابع آبی را می‌مکد. این در حالی است که با تغییر اقلیم، اکنون در روزگار کم‌آبی به سر‌ می‌بریم. آیا کشت هیدروپونیک می‌تواند راه‌کار حفظ کشاورزی در این وضعیت باشد؟

هیدروپونیک که به آن «آب‌کشت» هم گفته می‌شود، درواقع گونه‌ای از کشت گیاهان است که در آن با حذف خاک، پرورش گیاه در آب انجام شده و املاح و مواد مغذی نیز به‌صورت کنترل شده به گیاه داده می‌شود.

در این نوع کشت لازم است فردی که از تخصص و دانش کافی برخوردار است، نیازهای غذایی گیاه را اندازه‌گیری کرده و عناصر مختلف را به میزان مورد نیاز گیاه به آن برساند. همین ویژگی باعث می‌شود نتوان با رویکرد سنتی که گاهی در کشت خاکی شاهد آن هستیم، در حوزه هیدروپونیک وارد شد و فعالیت کرد.

افزون بر این، در یک گلخانه هیدروپونیک عواملی همچون حرارت، نور، رطوبت و حتی محلول‌دهی به گیاه از یک برنامه زمان‌بندی شده مشخص تبعیت می‌کند. این باعث می‌شود تجهیزات مختلفی برای انجام کشاورزی به‌صورت هیدروپونیک مورد نیاز باشد که همین مسئله سرمایه مورد نیاز برای کار را به‌شکل قابل‌توجهی افزایش می‌دهد.

بارزترین خصیصه کشاورزی به شیوه هیدروپونیک کاهش چشم‌گیر مصرف آب است. این مسئله برای کشور ما که در حوزه منابع آبی شرایط نامطلوبی دارد، از اهمیت زیادی برخوردار است.

کشاورزی سنتی، آب‌ها

 را می‌بلعد

آمار مختلفی از میزان مصرف آب در بخش کشاورزی منتشر می‌شود که بین 70 تا بیش از 90 درصد کل مصرف آب کشور متغیر است. همین نسبت برای کشوری همچون ایران که در منطقه‌ای کم‌آب و کم‌بارش واقع شده، نشان از اهمیت کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی دارد؛ مسأله‌ای که هیدروپونیک می‌تواند یکی از راه‌کارهای حل آن باشد.

از قضا اقلامی که قابلیت کشت به‌صورت هیدروپونیک را دارند، از نظر میزان مصرف آب پرمصرف به‌شمار می‌روند. گونه‌های مختلف صیفی‌جات و سبزیجات ازجمله اقلامی هستند که به این شکل کشت می‌شود.

اسماعیل مددخواه، متخصص حوزه کشاورزی که دکترای فیزیولوژی و اصلاح سبزی دارد، می‌گوید: کشت هیدروپونیک را در هر نقطه‌ای حتی کویر نیز می‌توان انجام داد. این کشت برای جایی مناسب است که خاک آن دارای مشکل است. یکی از مشکلاتی هم که در ایران داریم، مربوط به خاک است که اصطلاحاً شور بوده و همچنین کربنات آن بالا است.

مددخواه اظهار می‌کند: در کشت هیدروپونیک از بسترهایی مانند کوکوپیت و پشم‌شیشه استفاده می‌شود. ‌این محیط‌ها خنثی بوده و امکان مانور دادن در تغذیه گیاه را به کشاورز می‌دهند. مثلاً کشاورز می‌تواند پتاسیم را افزایش دهد و… که این کار را در مورد کشت خاکی نمی‌توان انجام داد.

هدر رفت اندک آب

مددخواه در این رابطه اضافه می‌کند: این آب در سیستمی بسته قرار دارد و حتی بین چهار تا پنج ماه نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. کشاورز فقط باید مطمئن باشند آلودگی وارد آب نشده باشد. آلودگی‌ها را با استفاده از گاز اوزون از بین می‌برند، اما املاحی که وارد آب شده، همچنان در آن باقی می‌‌ماند.

وی در ادامه می‌گوید: کشت هیدروپونیک حدود 70 درصد بهره‌وری آب را افزایش می‌دهد. همچنین در مصرف کود نیز صرفه‌جویی زیادی می‌شود. قیمت کود گران است و در سیستم کشت بسته، مجدداً از آن استفاده می‌شود. این کار باعث می‌شود کود شیمیایی کمتری وارد محیط ‌شود. در این سیستم، آلودگی‌های قارچی وجود ندارد، زیرا بستر کشت کاملاً استریل است و به ‌این صورت مصرف قارچ‌کش کاهش می‌یابد.

این متخصص کشاورزی با برشمردن یکی دیگر از مزیت‌های کشت هیدروپونیک، اظهار می‌کند: بذرهایی که مورد استفاده قرار می‌گیرد، خیلی گران است. برای نمونه یک بذر گوجه‌فرنگی بین 1000 تا 1500 تومان فروخته می‌شود. در حالی که اگر این بذر در خاک کشت شود، امکان از بین رفتن آن وجود دارد. در مقیاس گسترده که کشاورزان می‌خواهند 50 هزار بذر بکارند، حداقل 50 میلیون تومان هزینه بذر آن‌هاست. آن‌ها اطمینان دارند که در بستر هیدروپونیک آلودگی وجود ندارد و بذر آن‌‌ها تبدیل به گیاهچه می‌شود.

افزایش پنج برابری محصول

مددخواه هزینه تمام شده محصول کشت شده به روش هیدروپونیک را نسبت به کشت خاکی کمتر دانسته و می‌گوید: در کشور هلند در یک گلخانه مجهز، از هر هکتار نزدیک به هزار تن گوجه فرنگی برداشت می‌کنند. این در حالی است که در گلخانه‌های خاکی ما که نمونه آن در جیرفت قرار دارد، این عدد به 150 تا 200 تن کاهش می‌یابد. این افزایش برداشت باعث جبران هزینه‌ها می‌شود. هیدروپونیک حداقل بین چهار تا پنج برابر تولید محصول را افزایش دهد.

این متخصص حوزه کشاورزی اظهار داشت: گاهی در محیط گلخانه، گیاهان را به‌صورت عمودی رشد می‌دهند، تراکم گیاه در سطحی یکسان بین سه تا پنج برابر مزرعه‌ای است که در آن گیاه به‌صورت خاکی کشت شده است.

تخصص، شرط لازم کشت هیدروپونیک

محمد شریفی، کشاورز جوانی است که گلخانه‌ای را به‌صورت هیدروپونیک در شهر کرج مدیریت کرده و مشغول تولید کاهوی فرانسوی است. شریفی می‌گوید: درباره دشواری‌های کشت هیدروپونیک نیز می‌گوید: در کشت هیدروپونیک، آلودگی خیلی سریع‌تر منتقل می‌شود، اما اگر شرایط فراهم باشد و ابزارها استریل باشد، چنین مشکلی ایجاد نمی‌شود. همچنین اگر فرمول غذایی به‌درستی تنظیم نشود، به محصول کشاورزی آسیب می‌رساند. اگر عنصری کم یا زیاد باشد، گیاه دچار مسمومیت یا کمبود یک ماده غذایی خاص می‌شود. کنترل این شرایط دشوار است و نیاز به تخصص دارد.

نیاز به سرمایه‌گذاری بالا

این کشاورز درباره هزینه تمام‌شده کالا نسبت به کشت خاکی بیان می‌کند: هزینه اولیه و سرمایه‌گذاری برای کشت هیدروپونیک نسبت به کشت خاکی تقریباً سه برابر است، زیرا نیاز به آماده‌سازی بسترها دارد. اما از آنجایی که سرعت رشد گیاه و باروری آن بیش‌تر می‌شود، بعد از یکی دو سال این هزینه نیز جبران می‌شود. در عین حال تولید محصول نسبت به شرایط مشابه در کشت خاکی بین سه تا چهار برابر خواهد بود. البته قیمت محصول هنگامی که به دست مشتری می‌رسد، تفاوت زیادی با محصولی که به‌صورت خاکی کشت شده، ندارد.

شریفی درباره اقلامی که ‌می‌توان آن‌ها را به‌شکل هیدروپونیک کاشت، می‌گوید: تمام‌صیفی‌جات اعم از خیار، گوجه، بادمجان، کاهو و… همچنین انواع مختلف سبزیجات را می‌توان به این صورت کشت کرد. حتی شاهد بوده‌ام طالبی و هندوانه نیز به‌صورت هیدروپونیک کشت شده، اما فعالیت‌های انجام شده در سطح آزمایشی بوده است.

وی با اشاره به آب‌بر بودن محصولات یاد شده، می‌گوید: اکنون ایران به این نوع کشت احتیاج دارد. اگر سبزیجات و صیفی‌جات به‌صورت هیدروپونیک کشت شوند، تأثیر زیادی در کاهش مصرف آب بخش کشاورزی دارد.