بایگانی مطالب نشریه

دفتر کار وزیر به موزه «بی سیم» می رود

دفتر کار وزیر به موزه «بی سیم» می رود

روابط عمومی وزارت ارتباطات: عمارت بدون هیچ تغییر ماهوی دفتر کار وزیر می‌شود

«به واسطه‌ی علاقه‌ی وزیر ارتباطات به حفظ بناهای تاریخی، برای حفظ و احترام به عمارت کلاه‌فرنگی بی‌سیم، تصمیم گرفته شد تا این بنای تاریخی به دفتر کار این وزیر جوان کابینه تبدیل شود و حتی آثار قرار گرفته داخل آن نیز در همان فضا بمانند.»

 نخستین زمزمه‌ها این طور منتشر شدند «وزیر ارتباطات – محمدجواد آذری جهرمی – قصد دارد در داخل ساختمان «عمارت کلاه‌فرنگی بی‌سیم» نخستین ساختمان رسمی تشکیلات بی‌سیم و رادیو در داخل وزارتخانه ساکن شود، بنابراین وسایل ین موزه را جابه‌جا می‌کنند» سید جمال هادیان طبایی زواره، مدیر کل روابط عمومی وزارت ارتباطات، به ایسنا می‌گوید:‌ با توجه به علاقه‌ی وزیر ارتباطات به حفظ و حراست از بناهای تاریخی و حتی این ساختمان، همه تلاش خود را برای حراست از این بنای تاریخی که به خصوص در تاریخچه این وزارتخانه نیز نقش دارد، می‌کند.

او با اشاره به این‌که به اعتقاد آقای وزیر، اگر کاربری برای آثار تاریخی تعریف شود،‌ آن آثار حتما حفظ می‌شوند، ادامه می‌دهد: بنابراین برای حفظ و احترام به این اثر ویژه نیز تصمیم گرفته شد تا این بنای تاریخی به دفتر کار وی تبدیل شود.

طبایی با تاکید بر بررسی‌های در دست انجام برای این تغییر و تحولات می‌گوید: در بررسی‌ها، حفظِ هویت این بنای تاریخی توسط  کارشناسان میراث فرهنگی و کارشناسان طراحی داخلی مطالعه می‌شود؛ تا این اقدام بدون هیچ آسیبی به بنا اجرایی شود. این اقدام یک ابتکار خلاقانه از سوی شخص وزیر ارتباطات با هدف احترام گذاشتن به بناهای تاریخی است.

به گفته‌ی وی، بنای یادشده دقیقا منطبق با نظر طراح‌های میراث‌ فرهنگی آماده می‌شود، هر چند در گام نخست باید تعمیرات جزئی روی تاسیسات لوله‌های آب، برق و آبدارخانه و دیگر موارد نظیر این انجام شود. هادیان با تاکید بر این‌که هیچ تغییر ماهوی در این بنای تاریخی ایجاد نمی‌شود، اضافه می‌کند: اگر کارها خوب پیش بروند، وزیر ارتباطات از این مکان به عنوان دفتر کار خود استفاده می‌کند.

او همچنین درباره آثار تاریخی قرار گرفته در این فضا که پیش از این به عنوان موزه استفاده می‌شد نیز می‌گوید: هیچ کدام از آثاری که در این بنا بود به جای دیگری منتقل نمی‌شود، همه‌ی آن‌ها در همان فضا می‌مانند.

به گفته‌ی وی در این فضا ۶ ژنراتور، دستگاه بی‌سیم و تعدای تابلوی نقاشی و یک‌سری فایل‌های تصویری وجود دارد که هیچ‌کدام از این فضاها خارج نمی‌شوند، حتی میز و صندلی‌های دفتر نیز قاجاری و متناسب با محیط استفاده می‌شوند، قرار نیست هیچ چیز حتی سبک آن هم تغییری پیدا کند.محسن شیخ‌الاسلامی ، معاون میراث‌فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی استان تهران، نیز درباره نوع کاربری که می‌تواند متناسب با عمارت‌کلاه‌فرهنگی بی‌سیم باشد، به ایسنا می‌گوید: اگر که به بنا آسیبی وارد نشود و مرمت شود، این نوع کاربری مخالف با ضوابط میراث فرهنگی نیست.

او با اشاره به مرمتی که چند سال گذشته با نظارت میراث فرهنگی در این بنای تاریخی انجام شد، ادامه می‌دهد: در ان زمان قرار بود این فضا به موزه تبدیل شود، البته کاربری تشریفات هم زیاد بی‌ربط به فضا نیست، حتی گفتند مذاکراتی انجام شده تا ساختمان جلویی بنا که قدری مانع دید است، در صحبت با شهرداری به طور کامل حذف شود، خوشبختانه تا این مرحله همکاری را از سوی وزارتخانه شاهد بوده‌ایم.او با تاکید به میزان همکاری وزارت ارتباطات با میراث فرهنگی برای حفاظت از بناهای تاریخی تاکید می‌کند: دادن کاربری دفتر تشریفات یا دفتر کار وزیر به این بنای تاریخی زیاد هم بی‌ربط به بنا نیست، این که بخواهند وسایل را در همان مکان نگه‌دارند، بسیار هم خوب است.وی ادامه می‌دهد: هر چند کاربری موزه برای این بنا بهتر خواهد بود و مردم نیز می‌توانند آن دستگاه‌های قدیمی را ببینند اما با توجه به قرارگیری این ساختمان در داخل وزارتخانه قطعا رفت و آمد مردم و گردشگران قدری کار را مشکل می‌کند، بنابراین از دید میراث فرهنگی برای حفظ این بنا و آن دستگاه‌ها به عنوان نخستین ابزارآلات رادیویی، مورد تائید میراث فرهنگی است.در سال ۱۳۱۶ شمسی وزارت پست و تلگراف و تلفن زمینه ایجاد مرکز رادیو را در کشور فراهم کرد. زمانی کوتاه، تعدادی پست‌های فرستنده موج کوتاه و متوسط آمریکایی، انگلیسی و آلمانی از طریق شرکت‌های انگلیسی و آلمانی به‌منظور تلگراف و اقدامات مخابرات بی‌سیم خریداری و نصب شدند و کمی بعدتر ساختمان بنای مورد نیاز رادیو هم توسط یک شرکت پیمانکار آلمانی در اراضی قصر قاجار، یعنی کنار بنای کلاه فرنگی ساخته و آماده شد.

معدن‌کاوی و گردشگری دشمنان کوهستان

معدن‌کاوی و گردشگری دشمنان کوهستان

محمد درویش فعال محیط زیست: معدن‌کاوی به روش سنتی، هجوم گردشگران و تغییرات اقلیمی کوهها را تهدید می‌کنند

از سال 2003 مجمع عمومی سازمان ملل متحد روز 11 دسامبر (20 آذر) را به عنوان روز جهانی کوهستان انتخاب کرده است. بیش از بیست درصد سطح کره زمین با کوهها پوشیده شده است. هر چند تغییرات آب و هوایی و عوامل اقتصادی باعث مهاجرت ساکنان کوهستانها شده است اما مناطق کوهستانی همچنان محل سکونت 13 درصد جمعیت جهان هستند. کوهستانها 60 تا 80 درصد آب تازه جهان را فراهم می‌کنند.کوهستان‌ها نقش کلیدی در فراهم کردن انرژی های تجدیدپذیر جهان دارند. همچنین کوهها میزبان 25 درصد از تنوع زیستی جهان و 28 درصد از جنگل های زمین هستند. ایران با میانگین ارتفاع 1000 متر از سطح دریا یکی از مرتفع‌ترین کشورهای جهان است. بیش از 50 درصد سطح کشور را کوهها فرا گرفته و دیگر نقاط نیز شدیدا تحت تاثیر کوهستان‌های اطراف خود قرار دارند. 28 درصد از جنگل‌های جهان و بیش از ۸۰ درصد از جنگل‌های ایران در نواحی کوهستانی و مرتفع قرار دارند. بخش اعظم جنگل‌هاى خزرى در نواحى مرتفع و تقریباً تمامى جنگل‌هاى زاگرس، کوهستانى هستند و از آب و خاک حفاظت می‌کنند. فرش سبز کوهستان، لایه محافظ خاک در مناطق کوهستانی است. در صورت تخریب این لایه محافظ، خاک در شیب‌های کوهستانی در معرض فرسایش شدید آبی و خاکی قرار می‌گیرد.

کوهستان‌ ایران را از سایر کشورها متمایز می‌کند

محمد درویش فعال محیط زیست، کوهستان‌ها را یکی از مهم ترین اکوسیستم‌های ایران دانسته و به پیام‌ما می‌گوید:« آنچه ایران را با وجود قرار گرفتن در کمربند خشک جهان (در محدوده عرض جغرافیایی 25 تا 45 درجه نیم کره شمالی زمین) از سایر کشورها مانند عربستان متمایز می‌سازد، وجود کوهستان‌های برف‌گیر به عنوان منابع غنی آب شیرین است. در این میان وجود 93 رودخانه دائمی باعث پدید آمدن تمدن 5000 ساله ایران است. 

هفتاد درصد از مجموع بارش سالانه‌ کشور در نواحى کوهستانى صورت مى‌گیرد. اگر رشته‌کوه‌هاى زاگرس و البرز در فلات ایران نبودند، این سرزمین سرتاسر خشک و بیابانى بود. آب شیرین، چوب، انرژى، مرتع، گیاهان و جانوران گوناگون از مهم‌ترین محصولات و منابع کوه‌ها هستند. 

محمد درویش عوامل تهدید کوهستان‌های ایران را معدن‌کاوی، تغییرات اقلیمی و هجوم بیش از حد گردشگران به این مناطق دانست. وی گفت:«معدن کاوی از  فرآیندهای اکتشافی تا احداث جاده و استفاده از روش های قدیمی همچون انفجار باعث از بین رفتن پوشش گیاهی منطقه، بهم زدن بافت خاک و در برخی مناطق مانند کوه شاه باز در شاهرود منجر به تغییر مسیر جریان آب و آلودگی آن می‌شود.»

معدن‌کاوی بلای جان کوهستان

رضا کاظمی کوهنورد و فعال محیط زیست کرمانی نیز در گفت‌وگو با پیام‌ما معدن کاوی را مهم‌ترین تهدید کوهستان‌ها در ایران می‌داند. وی معدن کاوی در کوهستان های استان کرمان را تهدیدی برای منابع آب شیرین استان و پوشش گیاهی این مناطق می‌داند. در حالی که بسیاری از این معادن دارای ذخیره کم و خلوص پایین همراه با برداشت غیر اصولی در حجم بالا هستند که از جمله می‌توان به برداشت از معادن در کوه هزار، کوه شاه و رشته کوه بهر آسمان در سالهای اخیر اشاره کرد. بر طبق گزارشی که اخیرا توسط وزارت نیرو منتشر شده معدن کاوی در رشته کوه بهر آسمان موجب تغییرات کیفی در آب سد هلیل رود شده است. در سالهای اخیر هجوم بیش از حد گردشگر و کوهنورد به مناطق کوهستانی علاوه بر انباشت زباله در ارتفاعات موجب حرکت و فرار حیات وحش از جمله پرندگان شده است. 

تغییرات اقلیمی نیز از عوامل دیگری است که کوهستان‌ها را تهدید می‌کند. گرمای بیش از حد هوا علاوه بر اینکه باعث از بین رفتن برخی گونه های گیاهی و جانوری بر اثر دمای هوا و کمبود منابع آب می گردد،پیامدهایی هم چون شکست آبشار یخی دماوند در ارتفاع 5100 متری در سال جاری را به دنبال داشت که موجب جاری شدن سیل در آمل گشت. آنچه مسلم است اینکه حدود 90درصد آب شرب جهان از کوهستان‌ها سرچشمه می‌گیرد که بخشی از آن، از طریق چشمه‌ها، قنوات و حفر چاه برداشت می‌شود و بخشی نیز از طریق رودخانه‌ها و نهرها به دشت‌ها سرازیر شده یا در پشت سدها ذخیره می‌شوند. حمله انسان به بهانه‌هایی همچون معدون‌کاوی و یا گردشگری به دامن کوهستان نتایجی جز نابودی محیط زیست به همراه نخواهد داشت.

 

معدن‌کاوی و گردشگری دشمنان کوهستان

معدن‌کاوی و گردشگری دشمنان کوهستان

محمد درویش فعال محیط زیست: معدن‌کاوی به روش سنتی، هجوم گردشگران و تغییرات اقلیمی کوهها را تهدید می‌کنند

از سال 2003 مجمع عمومی سازمان ملل متحد روز 11 دسامبر (20 آذر) را به عنوان روز جهانی کوهستان انتخاب کرده است. بیش از بیست درصد سطح کره زمین با کوهها پوشیده شده است. هر چند تغییرات آب و هوایی و عوامل اقتصادی باعث مهاجرت ساکنان کوهستانها شده است اما مناطق کوهستانی همچنان محل سکونت 13 درصد جمعیت جهان هستند. کوهستانها 60 تا 80 درصد آب تازه جهان را فراهم می‌کنند.کوهستان‌ها نقش کلیدی در فراهم کردن انرژی های تجدیدپذیر جهان دارند. همچنین کوهها میزبان 25 درصد از تنوع زیستی جهان و 28 درصد از جنگل های زمین هستند. ایران با میانگین ارتفاع 1000 متر از سطح دریا یکی از مرتفع‌ترین کشورهای جهان است. بیش از 50 درصد سطح کشور را کوهها فرا گرفته و دیگر نقاط نیز شدیدا تحت تاثیر کوهستان‌های اطراف خود قرار دارند. 28 درصد از جنگل‌های جهان و بیش از ۸۰ درصد از جنگل‌های ایران در نواحی کوهستانی و مرتفع قرار دارند. بخش اعظم جنگل‌هاى خزرى در نواحى مرتفع و تقریباً تمامى جنگل‌هاى زاگرس، کوهستانى هستند و از آب و خاک حفاظت می‌کنند. فرش سبز کوهستان، لایه محافظ خاک در مناطق کوهستانی است. در صورت تخریب این لایه محافظ، خاک در شیب‌های کوهستانی در معرض فرسایش شدید آبی و خاکی قرار می‌گیرد.

کوهستان‌ ایران را از سایر کشورها متمایز می‌کند

محمد درویش فعال محیط زیست، کوهستان‌ها را یکی از مهم ترین اکوسیستم‌های ایران دانسته و به پیام‌ما می‌گوید:« آنچه ایران را با وجود قرار گرفتن در کمربند خشک جهان (در محدوده عرض جغرافیایی 25 تا 45 درجه نیم کره شمالی زمین) از سایر کشورها مانند عربستان متمایز می‌سازد، وجود کوهستان‌های برف‌گیر به عنوان منابع غنی آب شیرین است. در این میان وجود 93 رودخانه دائمی باعث پدید آمدن تمدن 5000 ساله ایران است. 

هفتاد درصد از مجموع بارش سالانه‌ کشور در نواحى کوهستانى صورت مى‌گیرد. اگر رشته‌کوه‌هاى زاگرس و البرز در فلات ایران نبودند، این سرزمین سرتاسر خشک و بیابانى بود. آب شیرین، چوب، انرژى، مرتع، گیاهان و جانوران گوناگون از مهم‌ترین محصولات و منابع کوه‌ها هستند. 

محمد درویش عوامل تهدید کوهستان‌های ایران را معدن‌کاوی، تغییرات اقلیمی و هجوم بیش از حد گردشگران به این مناطق دانست. وی گفت:«معدن کاوی از  فرآیندهای اکتشافی تا احداث جاده و استفاده از روش های قدیمی همچون انفجار باعث از بین رفتن پوشش گیاهی منطقه، بهم زدن بافت خاک و در برخی مناطق مانند کوه شاه باز در شاهرود منجر به تغییر مسیر جریان آب و آلودگی آن می‌شود.»

معدن‌کاوی بلای جان کوهستان

رضا کاظمی کوهنورد و فعال محیط زیست کرمانی نیز در گفت‌وگو با پیام‌ما معدن کاوی را مهم‌ترین تهدید کوهستان‌ها در ایران می‌داند. وی معدن کاوی در کوهستان های استان کرمان را تهدیدی برای منابع آب شیرین استان و پوشش گیاهی این مناطق می‌داند. در حالی که بسیاری از این معادن دارای ذخیره کم و خلوص پایین همراه با برداشت غیر اصولی در حجم بالا هستند که از جمله می‌توان به برداشت از معادن در کوه هزار، کوه شاه و رشته کوه بهر آسمان در سالهای اخیر اشاره کرد. بر طبق گزارشی که اخیرا توسط وزارت نیرو منتشر شده معدن کاوی در رشته کوه بهر آسمان موجب تغییرات کیفی در آب سد هلیل رود شده است. در سالهای اخیر هجوم بیش از حد گردشگر و کوهنورد به مناطق کوهستانی علاوه بر انباشت زباله در ارتفاعات موجب حرکت و فرار حیات وحش از جمله پرندگان شده است. 

تغییرات اقلیمی نیز از عوامل دیگری است که کوهستان‌ها را تهدید می‌کند. گرمای بیش از حد هوا علاوه بر اینکه باعث از بین رفتن برخی گونه های گیاهی و جانوری بر اثر دمای هوا و کمبود منابع آب می گردد،پیامدهایی هم چون شکست آبشار یخی دماوند در ارتفاع 5100 متری در سال جاری را به دنبال داشت که موجب جاری شدن سیل در آمل گشت. آنچه مسلم است اینکه حدود 90درصد آب شرب جهان از کوهستان‌ها سرچشمه می‌گیرد که بخشی از آن، از طریق چشمه‌ها، قنوات و حفر چاه برداشت می‌شود و بخشی نیز از طریق رودخانه‌ها و نهرها به دشت‌ها سرازیر شده یا در پشت سدها ذخیره می‌شوند. حمله انسان به بهانه‌هایی همچون معدون‌کاوی و یا گردشگری به دامن کوهستان نتایجی جز نابودی محیط زیست به همراه نخواهد داشت.

 

همدستی سرما و آلودگی هوا

همدستی سرما و آلودگی هوا

با شروع فصل سرما، آلودگی هوا و وارونگی دما ایجاد می‌شود

 

همه ساله با شروع فصل سرما و روشن شدن وسایل گرمازا، آلودگی هوا را در شهرها احساس می‌کنیم.این موضوع به این معنی نیست که ما در فصول گرم سال آلودگی نداریم، بلکه سرمای هوا باعث می‌شود که ما آلودگی را بیشتر احساس کنیم.

گزارش های سال های اخیر نشان می دهد، آلودگی هوای زمستانی که معمولا از دی آغاز می‌شد، در سال های گذشته به اواسط آذر کشیده شده و به این شکل، وارونگی دما تعداد روزهای ناسالم را در کل سال بالاتر برده است.

بطور طبیعی آلودگی هوا هنگامی که هوا ساکن است و آلاینده‌ها در یک جا محدود شده‌اند، وخیم‌تر می‌شود. برخی شرایط خاص جوی می‌توانند منجر به آلودگی حاد هوا شوند. شرایطی که آن را وارونگی گرمایی می‌نامیم، مسوول به وجود آمدن این حالت است. در بخش پایین جو، درجه حرارت همراه با افزایش ارتفاع، کاهش می‌یابد. گرچه نور مستقیم خورشید در ارتفاعات شدیدتر است، با این حال قله کوه‌ها سرد است. در حالت وارونگی گرمایی، یک جبهه هوای نسبتاً گرم، در بالای سطح زمین وجود دارد. یعنی اگر از سطح زمین بالا برویم، درجه حرارت تا مدتی کاهش می‌یابد و سپس در لایه گرمتر وارونگی الگوی عادی، افزایش پیدا می‌کند و در لایه‌های بالاتر، مجدداً از میزان آن کاسته می‌شود. وارونگی هوا ممکن است به چند شکل پدید آید. هوای گرمی که برفراز منطقه‌ای در ارتفاع بالا حرکت می‌کند، از فراز هوای سرد نزدیک سطح زمین ممکن است منجر به وارونگی گرمایی شود.

اکثر آلاینده‌های هوا همچون دود اگزوز خودروها، گاز و دود صنایع و غیره، هنگامی که رها می‌شوند، گرمتر از هوای اطراف خود هستند و چون هوای گرم به اندازه هوای سرد متراکم نیست، گازهای آلوده گرم بالا می‌روند و در لایه‌های سرد بالاتر پخش می‌شوند. وقتی وارونگی گرمایی رخ می‌دهد، یک لایه هوای گرم روی یک لایه هوای سرد قرار می‌گیرد. گازهای آلوده گرم فقط تا زمانی که به لایه هوای گرم برسند، بالا می‌روند. در آن نقطه، آلاینده‌های مزبور غلظت کمتری از هوای بالا ندارند، از این رو صعود آنها متوقف می‌شود. در یک محیط بسته نزدیک سطح زمین حبس می‌شوند و غلظت آنها در هوای نزدیک سطح زمین مرتباً افزایش می‌یابد. گاهی مرز میان هوای سرد و گرم آنقدر مشخص است که می‌توان آن را به صورت یک سطح صفحه‌ای شکل بالای منطقه آلوده دید.

چندی پیش مسعود تجریشی معاون محیط زیست انسانی سازمان محیط زیست در بیست‌وهشتمین جلسه کارگروه ملی آلودگی هوا که با حضور نمایندگان دستگاه‌های مختلف از جمله وزارت کشور، وزارت صنعت، وزارت نفت و وزارت بهداشت برگزار شد می‌گوید و اضافه می کند: «در کارگروه ملی آلودگی هوا به دنبال این هستیم که مردم به طور شفاف بدانند چه مصوباتی در حوزه کاهش آلودگی هوا وجود دارد، چه اقداماتی برای اجرای این مصوبات انجام شده و کدام نهادها و دستگاه‌ها به وظایف خود عمل نکرده‌اند. برای همین هم وب‌سایت کارگروه ملی آلودگی هوا راه‌اندازی شده است تا گزارش روند اجرای مصوبات آلودگی هوا در اختیار مردم قرار گیرد. »

بعد از اینکه تجریشی از اخلال برخی سازمانها در اجرای مصوبات کاهش آلودگی هوا گلایه می‌کند، از وزارت صنعت نام برده و می‌گوید:« در جریان قانون هوای پاک سعی کردیم وزارت صنعت را موظف کنیم بعد از گذشت یک سال از عمر خودروها به طور رندوم آنها را بررسی کند اما این وزارتخانه به دلیل مسائل مالی و اجرایی زیر بار این موضوع نرفت و بنابراین قرار شده سازمان محیط زیست از سال آینده ردیف بودجه‌ای را برای این موضوع تقاضا کند تا بتوانیم بعد از ورود خودرو به چرخه مصرف آنها را کنترل کنیم. حتما در نتیجه این پایش‌ها به یافته‌های جدیدی می‌رسیم که می‌توانیم فشارها را به خودروساز افزایش دهیم. » به اعتقاد تجریشی اینکه بعضی از دستگاه‌ها همچون وزارت صنعت در این میان کم کاری می کنند به دلیل عدم نظارت و عدم اعمال قانون است، او در خصوص شانه خالی کردن برخی دستگاه‌ها در اجرای مصوبات کاهش آلودگی هوا می گوید:« ساختار اجرایی دولت بر این است که در کارهای سخت معمولا کسی حاضر نیست به تنهایی زیر بار سختی‌ها برود و رایج است که بار مالی به عنوان اولین بهانه از سوی دستگاه‌ها مطرح شود در حالی که اینها مسائلی است که از عدم نظارت و عدم اعمال قانون ناشی می‌شود.

چه باید کنیم؟

‏با آمدن روزهای سرد و آلوده حال برای حفظ سلامتی چه باید کرد؟

۱) هنگام بروز پدیده آلودگی هوا، فضای داخل خانه هم به‌اندازه هوای بیرون خانه دچار آلودگی می‌شود که برای جلوگیری از این کار بهتر است هر روز میزان حرارت وسیله گرما‌زا را در کمترین حد خود قرار دهیم تا هوای خانه عوض شود.

۲) استفاده از ماسک در هنگام آلودگی هوا توصیه می‌شود، اما این ماسک باید از جنس فیبر باشد، نه ماسک پارچه‌ای و نه ماسک دندان پزشکی، و بعد از هر بار مصرف باید تعویض شود.

۳) در آلـودگی هوا، کودکان بیشتر از افراد دیگر آسیب می‌بینند.پس باید امکانات لازم را برای حفظ سلامتی آنها مهیا کنیم.

۴) تغذیه مناسب برای کاهش مضرات آلودگی هوا مهم است.

به همین منظور مصرف شیر و ماست کم‌چرب، میوه‌ها و سبزیجات تازه برای دفع مسمومیت از بدن، به ویژه مسمومیت ناشی از سرب توصیه می‌شود.

هنگام بروز پدیده آلودگی هوا، از خوردن فست فودها (غذاهای آماده) ومواد غذایی حاوی مواد نگه دارنده مثل چیپس و انواع کنسرو خودداری کنید.

۵) ذرات ریز ناشی از آلودگی هوا روی سطح پوست می‌نشینند. بنابراین هنگام شستشوی دست و صورت از آب خالی استفاده نکنید، زیرا ترکیب این ذرات با آب، ماده اسیدی ضعیفی را ایجاد می‌کند که به مرور باعث پیری زودرس پوست می‌شود.