بایگانی مطالب نشریه
برای تمام سناریوهای آمریکا آمادگی داریم
سعید خطیبزاده اظهارکرد: «پرونده کیفری سقوط هواپیمای اوکراینی در دست پیگیری است و فکر میکنیم در روزهای آتی در این زمینه اطلاعرسانی بیشتری شود.»
به گزارش ایسنا، سعید خطیبزاده، سخنگوی وزارت خارجه صبح دیروز دوشنبه در نشست هفتگی خود با خبرنگاران که در ساختمان وزارت خارجه با حضور خبرنگاران داخلی و خارجی برگزار شده بود در پاسخ به سوالی در ارتباط با آخرین روند پیگیری موضوع سقوط هواپیمای اوکراینی گفت: «تصمیمی که هیات دولت در ارتباط با پرداخت دیه گرفت ناظر بر پرداخت یکسان این دیه به همه قربانیان این هواپیما است.» او همچنین گفت: «فکر میکنم در روزهای آتی اطلاعرسانی بیشتری در مورد این پرونده انجام شود.»
خطیبزاده در پاسخ به سوال خبرنگاری مبنی بر اینکه با توجه به مسائل منطقه تحرکات آمریکا و نوع موضعگیریهای مقامات عراقی به نظر میرسد که ما در آینده شاهد نوع تغییر روابط ایران و عراق باشیم و عراق مجبور شود که بین ایران و آمریکا یک کدام را انتخاب کند، اظهار کرد: «اساس سیاست خارجی ایران در منطقه مبتنی بر حسن همسایگی و حسن همجواری است… و کسی نمیتواند با اقدامات ساختگی و مهندسی شده این روابط را دچار مشکل کند.»
برای تمام سناریوها آمادگی داریم
سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان در ادامه این نشست در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه ناو آمریکایی حاضر در منطقه، منطقه را ترک کرد ولی اخیرا آمریکاییها بیانیه دادهاند که بار دیگر این ناو بازخواهند گشت و نظر ایران در این ارتباط چیست، اظهار کرد: «اینکه این ناوها بروند و بیایند تصمیم خودشان است ولی آن چیزی که برای ما روشن است این است که ما برای تمام سناریوها آمادگی داریم چه سناریوهای نمایشی و رسانهای آمریکا، چه سناریوهای مخفی.
ما پیامهای لازم را به آمریکا دادهایم. به کشورهای همسایه نیز دادهایم. ما در مورد سناریو آمریکاییها پیشبینی نمیکنیم ولی در مورد پاسخ خود مطمئن هستیم.»
او ادامه داد: «امیدواریم که مقامات حاضر در کاخ سفید در روزهای پایانی حضورشان تنش آفرینی نکنند و اقداماتی را انجام ندهند که تا سالها آمریکاییها درگیر آن شوند و مجبور به پاسخگویی و جبران آن باشند.»
نظرات ما در ارتباط با FATF کاملا روشن است
سخنگوی وزارت خارجه همچنین در پاسخ به سوال دیگری در ارتباط با موضوع FATF و آیا اینکه وزارت خارجه این امید را دارد که این بار FATF در مجمع تشخیص مصلحت نظام به نتیجه نهایی رسیده و تصویب شود، گفت: «نظرات ما در ارتباط با FATF کاملا روشن است و آن را بارها اعلام کردهایم. بهترین اتفاق این است که ما نقش موثری در تدوین استانداردها و رژیمهای حقوقی که در زمینه پولشویی و مسائل مربوط به آن مطرح است، حضور داشته باشیم.»
او گفت: «مقامات بانک مرکزی باید توضیح بدهند که عدم پیوستن ایران به FATF چه مسائل و مشکلاتی را برای انجام تبادلات بانکی ایجاد کرده است.» او ادامه داد: «متأسفانه ما از لیست خاکستری به لیست سیاه رفته ایم ولی وزارت خارجه به رغم تمامی سختیها آمادگی دارد که تمام تلاش خود را برای اصلاح این فرایند انجام دهد.»
سخنگوی وزارت خارجه همچنین در پاسخ به سوالی در مورد اظهارات اخیر آقای صالحی رئیس سازمان انرژی اتمی مبنی بر آمادگی این سازمان برای غنیسازی ۲۰ درصد و واکنش آژانس به این موضوع گفت: «صحبت ایشان ناظر بر قانونی است که در مجلس تصویب شده است. آییننامه اجرایی این قانون ابلاغ شده است و همه دستگاهها از جمله سازمان انرژی اتمی مکلف به اجرای آن هستند.»
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به سوال دیگری در ارتباط با اظهارات مشاور امنیت ملی بایدن در مورد اینکه باید ایران در ارتباط با موشکهای بالستیک خود نیز مذاکره و گفتوگو کند، اظهار کرد: «ما در خصوص توان دفاعی جمهوری اسلامی ایران نه هیچ وقت مذاکره کردهایم، نه مذاکره میشود و نه مذاکرهای انجام خواهد شد.»
امکان بازسازی روابط با عربستان وجود دارد
خطیبزاده در بخش دیگری از سخنانش در مورد عربستان گفت: «روزی که عربستان به این نتیجه برسد که میتواند در مسیر مستقیم با ما و منطقه صحبت کند و به آغوش منطقه برگردد و دست از خرید امنیت از بیرون از منطقه بردارد قطعا روزهای بهتری برای منطقه رقم میخورد… سالهای قبل روابط خوبی بین دو کشور وجود داشته است و این امکان وجود دارد که روابط را بازسازی کنیم به شرط آنکه حکام آل سعود از مسیر غلطی که در پیش گرفتهاند بازگردند.»
| پیام ما |رئیس قوهقضاییه نسبت به آلودگی شهرهای بزرگ در سراسر ایران که در چند روز گذشته، نفس کشیدن را برای بسیاری از شهروندان سخت کرده واکنش نشان داد. پیش از این صدای وزارت بهداشت و رئیس سازمان حفاظت از محیطزیست هم درآمده بود: «این کار خلاف قانون هوای پاک است.» معضلی که به نظر میرسد، یکی از مهمترین دلایل آن، استفاده از مازوت در نیروگاهها است که استفاده از آن، به گفته محسن هاشمی، رئیس شورای شهر تهران، غلظت دیاکسید گوگرد را در هوای تهران، دو برابر کرده است.
دو روز گذشته، عیسی کلانتری، رئیس سازمان حفاظت از محیطزیست با اشاره به مصرف مازوت در نیروگاهها گفته بود، ما نمیتوانیم تعطیل کنیم، چراکه «معاون دادستان کل کشور به استانها بخشنامه کرده است که شما برای سوزاندن نفت کوره در نیروگاهها و صنایع، مانع نشوید. کسی که باید قانون هوای پاک را اجرا کند، از نظر امنیتی به این نتیجه رسیده است که مازوت باید سوزانده شود.»
کلانتری پیشتر هم در مصاحبهای گفته بود که این مازوت به دلیل سوزانده میشود که به خاطر تحریم، نمیتوانیم مازوت بفروشیم و مخازن مازوت پالایشگاهها پر شده است: «بنابراین برای آنکه پالایشگاهها بتوانند کار کنند، باید این مازوت در داخل مصرف شود.»
گرچه پس از سخنان عیسی کلانتری، رضا خشنودی، معاون دادستان کل کشور، سخنان او را مبنی بر اینکه «معاون دادستان کل کشور به استانها بخشنامه کرده که مانع سوزاندن مازوت نشوید»، رد کرده و گفته است: «بخشنامهای در این زمینه از سوی معاونت حقوق عامه دادستانی کل صادر نشده است.»
به گزارش ایرنا، معاون دادستان کل کشور همچنین در مورد آلودگی هوای کلانشهرها بهویژه تهران اظهار داشت: «باید توجه داشت که آلودگی هوای کلانشهرها از جمله تهران دارای علتها و منابع مختلفی از جمله کثرت ترددها، سوختهای غیراستاندارد وسایلنقلیه، سوخت کارخانهها و نیروگاهها و… است.»
گرچه به نظر میرسد که معاون دادستان کل کشور، آلودگی را از گردن مازوت برمیدارد و آن را به علتهای مختلفی تقسیم میکند، اما سمیه رفیعی، رئیس فراکسیون محیطزیست مجلس در پیامی توئیتری در مورد آلودگی هوای تهران نوشته است: «سهم قابل توجهی از آلودگی هوای تهران یا ناشی از کارخانههای سیمان و نیروگاههای برق اطراف تهران و یا ناشی از فرسودگی ناوگان حملونقل است.»
نباید اجازه داد مردم آسیب ببینند
حالا با جدی شدن این معضل، دیروز رئیس قوهقضاییه نیز واکنش نشان داده است. سید ابراهیم رئیسی در شورای عالی قوهقضاییه با تأکید بر این که هوای پاک از حقوق عامه است که نباید اجازه داد مردم به خاطر ترک فعل برخی مسئولان در اجرای قانون آسیب ببینند، از دادستان کل کشور خواست برخورد با مسئولان متخلف را از طریق معاونت حقوق عامه پیگیری کند.
از سوی دیگر، حجت الاسلام درویشیان رئیس سازمان بازرسی کل کشور که در این جلسه حضور داشت نیز درباره آلودگی هوا در کلانشهرها به ویژه تهران اعلام کرد: «قانون هوای پاک مصوب سال ۹۶، وظایف وزارتخانهها و دستگاهها را در این زمینه مشخص کرده و ما ۱۵ علت موثر در این زمینه را بررسی و ترک فعل مسئولان مربوطه در انجام قانون را احصا و به مجلس اعلام کردیم.»
رئیسی در واکنش به گزارش رئیس سازمان بازرسی و گزارش دادستان کل کشور در این زمینه تصریح کرد: «هوای پاک و محیطزیست از حقوق عامه است و آلودگی هوا از معضلاتی است که کشورمان هر چند وقت یکبار در یک استان یا به صورت سراسری درگیر آن میشود.»
رئیس قوهقضاییه افزود: «قانون هوای پاک وظایفی را برای مسئولان و دستگاههای مختلف مشخص کرده و معلوم میشود وقتی با این معضل مواجه میشویم مسئولی کمکاری و ترک فعل کرده است که نباید نسبت به این موضوع ملاحظه کرد چون مردم ضرر میکنند.»
رئیسی با تاکید بر اینکه نباید در برابر نقض حقوق عامه سکوت کرد و اجازه داد مردم به خاطر ترک فعل برخی مسئولان و عدم اجرای قانون آسیب ببینند، به دادستان کل کشور تاکید کرد موضوع را از طریق معاونت حقوق عامه پیگیری کند.
مردم عراق برای اخراج آمریکاییها فریاد زدند
رئیس قوهقضاییه در بخش دیگری از سخنانش با بیان اینکه دشمنان امروز به نام تمدن وحشیگری را در عالم گسترش میدهند، تاکید کرد: «حاج قاسم سلیمانی در مسیر از بین بردن توحشی که مدعیان تمدن در عالم به منطقه و مردم تحمیل کردند، به شهادت رسید.»
او در ادامه با اشاره به راهپیمایی گسترده مردم در عراق، گفت: «آنچه روز گذشته مردم عراق در میدان التحریر فریاد زدند، فریاد اخراج آمریکاییها بود که هم مجلس عراق آن را تصویب کرده است و هم مسئولان و مردم عراق مصمم هستند که این مهم هرچه زودتر انجام شود.»
رئیسی تصریح کرد: «امروز نه فقط مردم منطقه ما بلکه همه مردم جهان، حاج قاسم سلیمانی را به عنوان نماد امنیتساز و مبارزه با تروریسم در منطقه میشناسند و این سوال جدی وجود دارد که چرا کسانی که مدعی حقوق بشر و مبارزه با تروریسم هستند، نماد مبارزه با تروریسم در عالم را ترور میکنند؟»
رئیس قوهقضاییه در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به عکسالعمل اتحادیه اروپا و کمیساریای حقوق بشر نسبت به یک قصاص که در یکی از شهرهای کشورمان انجام شده است، عنوان کرد: «آنها ما را به پایبندی به قوانین بینالمللی توصیه کردند و در اینجا سوال من از اتحادیه اروپا و کمیساریای حقوق بشر این است که در زمان ترور شهیدان فخریزاده و سلیمانی این قوانین بینالمللی کجا بودند و چرا با استناد به همین قوانین، این تروریسمهای دولتی و رسمی آمریکایی و صهیونیستی را محکوم نکردند؟
رئیس قوهقضاییه ادامه داد: «سوال جدی همه حقوقدانان، قضات و دغدغهمندان جهان این است که چرا قصاصی که با حکم قانونی و مستند بر احکام نورانی اسلام صادر شده است موجب عکسالعمل اتحادیه اروپا میشود و در مقابل، نسبت به جنایات هولناک و ترورهایی که رسما هم اعلام میشود، هیچ دَمی از ناحیه اتحادیه اروپا و کمیساریای حقوق بشر برنمیآید و سخنی شنیده نمیشود؛ این دوگانگی جای تعجب و شگفتی است.»
رئیسی با بیان اینکه مجموعههایی نظیر کمیساریای حقوق بشر برای دفاع از جریان ظالم و جریان سلطه ایجاد شدند و اساسا برای دفاع از حقوق انسانها مسئولیتی ندارند، تاکید کرد: «توصیه ما به اتحادیه اروپا و کمیساریای حقوق بشر این است که اگر به خدا و مبدا و معاد اعتقاد ندارند، به انسانیت خودشان یا حداقل به میثاقهای بینالمللی و مصوبههای سازمان ملل پایبند باشند.»
رشت، شهر ملی رشتیدوزی شد
پس از ثبت جهانی چادر شببافی قاسمآباد رودسر و «فشتکه خمام» به عنوان روستای ملی حصیربافی، رشت، به عنوان شهر ملی رشتیدوزی شد.
رشتیدوزی که قدمت آن را یادها ثبت نکرده «قلابدوزی» نام داشت و به گفته استاد بیپناه از استادان مسلم این رشته این نام (رشتیدوزی) از زمانی روان شد که فردی به نام «حسین رشتی» طرحی زد و نام خود بر آن حک کرد و آن اثر به دست مولفی رسید و در کتابی به چاپ رسید و از آن پس به رشتیدوزی شهرت یافت؛ نمونه بسیار ارزشمند رشتیدوزی، چادر مربوط به محمدشاه قاجار است که اکنون در موزه هنر کلیولند آمریکا نگهداری میشود. رشتیدوزی (قلابدوزی رشت) یکی از رودوزیهای سنتی ایران و از صنایع دستی گیلان است که در فهرست آثار ملی ایران – میراثفرهنگی ناملموس (معنوی) به ثبت رسیدهاست؛ در این کار زمینه پارچه به وسیله نخهای ابریشمین رنگین به گونهای بسیار زیبا و چشم نواز تزئین میشود. به گزارش روابطعمومیاستانداری گیلان، دیروز (پانزدهم دی ماه) با حضور استاندار گیلان و مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی گیلان، مراسم اعطای گواهینامه ثبت ملی روستاها و شهرهای صنایعدستی ایران به چهار روستا و شهر رشت توسط وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی در کاخموزه نیاوران برگزار شد.
در این مراسم شهر رشت به عنوان شهر ملی هنرهای سنتی ایران با محوریت رشتیدوزی، روستای ارده شهرستان رضوانشهر با محوریت شالبافی، روستای جیرده شهرستان شفت با محوریت سفالگری سنتی، روستای عنبران محله شهرستان آستارا با محوریت گلیمبافی و روستای شالما شهرستان ماسال با محوریت چوبتراشی موفق به دریافت گواهینامه ملی شدند. ارسلان زارع، استاندار گیلان نیز در این مراسم با بیان اینکه آثار هنری فاخر استان، زمینه جذب گردشگر را فراهم کرده است، گفت: «امروز در حال شکلدهی زنجیره ای از خدمات میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی برای ارائه به گردشگرانی که گیلان را به عنوان مقصد سفر خود انتخاب میکنند، هستیم.» او ادامه داد: «پیشتر نیز ثبت شهر رشت به عنوان شهر خلاق خوراکشناسی در یونسکو (سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد) موجب خرسندی مردم گیلان شد. ثبت جهانی روستای قاسمآباد شهرستان رودسر در حوزه چادرشببافی نیز زمینه توسعه اشتغال در حوزه صنایع دستی و نیز مهاجرت معکوس به آنجا را فراهم کرد.»
شاید اگر ۱۶ سال و هشت ماه قبل که کارشناسان میراثفرهنگی سازمان وقت میراث برای بررسی ترکهای ایجاد شده در طاق کسری اعلام آمادگی کرده بودند، امکان حضور آنها در کنار ایوان مدائن فراهم شده بود، امروز آه و ناله برای تخریب کامل هر لحظهای این بنا بلند نمیشد.
در حالی برای دومینبار بخشهایی از طاقکسری فرو ریخت که نه تنها مسئولان میراثفرهنگی کشور عراق در طول کمتر از ۱۰ سال گذشته دو بار از متولیان میراثفرهنگی ایران خواسته بودند تا برای مرمت این بنای تاریخی به آنها کمک کنند، بلکه ۱۶ سال قبل نیز با مشاهده نخستین ترکها روی این بنای تاریخی کارشناسان ایرانی آمادگی خود برای مرمت این بنا را اعلام کرده بودند.
ایسنا در گزارشی نوشته است: آخرین ضربه به این بنای عظیمِ ساسانی که حتی بزرگترین طاق ضربی شناختهشده جهان نیز نامیده میشود، در طول یک هفته گذشته به آن وارد شد. خبر و تصاویر این اتفاق یکشنبه، ۱۴ دیماه از طریق برخی افراد فعال در شبکههای اجتماعیِ عراق در بغداد منتشر شد و دربارهاش نوشتند «همزمان با آغاز سال ۲۰۲۱ بخشی از سقف این بنای تاریخی فرو ریخت.»
البته با انتشار این خبر، برخی افراد در فضای مجازی این اتفاق را به اندازهای ندانستند که تا این حد بزرگ جلوه داده شود، اما تکرار آن یعنی ریزشبخشهایی از طاق که قطعا به دلایل مختلفی از جمله بیتوجهی به این بنا و نداشتن برنامه مرمتی مناسب از سوی متولیانِ عراقی و حتی عملکرد کُندِ متولیان میراثی کشور برای جواب به مسئولان عراقی است، قابل توجه است.
به نظر میرسد تا زمانی که آن درخواستِ کمک بیپاسخ بماند، هر از چندگاهی باید منتظر تخریبِ بخش بیشتری از این بنای تاریخی که بخشی از تاریخِ کشورمان را در خود دارد، باشیم.
داستانِ بیتوجهیها به طاقی که یک تاریخ است
روایت طاقکسری و درخواستهایی که متولیان میراثفرهنگی عراق برای نجاتِ این بنای ارزشمند و جهانی دارد، آنقدر عمیق است که سابقه آن به بیش از ۱۰ سال قبل برمیگردد، زمانی که محمدحسن محبعلی، مدیر وقت دفتر ابنیه و بافتهای تاریخی کشور، در ۱۳ آذر ۱۳۸۳ به برخی گزارشهای تخریبی از اماکن مذهبی عراق اشاره و به ایسنا اعلام کرد که برای تشکیل دفتر مستقل نمایندگی میراثفرهنگی ایران در آن کشور تلاش میکند.
او با اشاره به گزارشهایی که از ایجاد ترک در طاقکسری در اردیبهشت همان سال منتشر شده بود، از اعلامِ آمادگی کارشناسان سازمان وقت میراث در همان زمان نیز خبر داده بود که تمایل داشتند با بازدید از این بنا وضعیت آن را به طور دقیق کارشناسی کنند، اما ایجاد شرایط جدید و پیچیده آن زمان در عراق باعث رها کردن پیگیریها برای حضور کارشناسانِ ایرانی در ایوان مدائن شد.
آن درخواست بیپاسخ ماند و طاقکسری همچنان در همان وضعیت باقی ماند تا ۹ اسفند ۱۳۹۰ که خبرگزاری فرانسه اعلام کرد «دولت عراق قصد دارد شهر ساسانی مدائن را به مقصد جدید گردشگری این کشور تبدیل کند.»
نکته جالب توجه در همان زمان درباره این شاهکار معماری دنیای ایرانِ باستان، اعلام انجامِ مرمت اساسی این اثر ارزشمند با همکاری سازمان یونسکو و در آیندهای نزدیک بود؛ البته به نظر میرسد برای یونسکو هم هنوز آن آینده نزدیک فرا نرسیده است.
بین همه این اتفاقات و با توجه به دلنگرانیهایی که باستانشناسان در آن زمان نسبت به وضعیت این بنای تاریخی داشتند، رئیس انجمن علمی باستانشناسی ایران در پنجم آبان ۱۳۹۲ و در افتتاحیه همایش بینالمللی باستانشناسان جوان به محمدعلی نجفی – رئیس وقت سازمان وقت میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری – پیشنهاد داد که «مدیران میراثفرهنگی کشور به آثار فرهنگی و تمدنی باشکوه ایران در کشورهای پیرامونی – که زمانی بخش از قلمرو ایرانِ سرفراز بودهاند – توجهی ویژه داشته باشند و با رایزنی با مقامات میراثفرهنگی این کشورها، امکان حضور باستانشناسان ایرانی را برای پژوهشها و کاوشهای باستانشناسی فراهم کنند». او این درخواست را به آثار تاریخی کشورهای همسایه و به خصوص عراق و طاقکسری تعمیم داد.
با این وجود باز هم در این میان طاقکسری ماند و حوضش، تا هفت سال بعد یعنی ۲۲ بهمن ۱۳۹۷ که با سفر یکروزه عبدالامیر الحمدانی – وزیر فرهنگ و گردشگری عراق – به ایران و در دیدار با علیاصغر مونسان – معاون وقت رئیسجمهور و رئیس وقت سازمان میراثفرهنگی و وزیر کنونی وزارتخانه میراثفرهنگی -، در کنار پیشنهادهایی که برای توسعه همکاریهای دو کشور در بخش گردشگری و میراثفرهنگی داشت، به صورت جداگانه برای نجات «ایوان مدائن» از ایران کمک خواست.
او نگهداری آثار باستانی را مهمترین چالش این کشور دانست و از ایران درخواست کرد که در این زمینه با توجه به مفاد آخرین تفاهمنامه دو کشور به عراق کمک کند و در ادامه گفت: طاقکسری (ایوان مدائن) از جمله آثار باستانی عراق است که به خاطر اقدامات مرمتی گذشته و از طرفی به دلیل کهنسال بودنش به نگهداری و ترمیم نیاز دارد.
در همان دیدار، مونسان برای همکاری در این زمینه و همچنین مرمت کاخ کسری اعلام آمادگی کرد و گفت: میدانیم پروندههای مشترک در یونسکو خارج از نوبت پیگیری میشوند. با توجه به اشتراکات دو کشور، آمادگی داریم ثبتهای مشترکی با عراق داشته باشیم.
این حرفها بماند تا ۲۴ روز بعد، یعنی ۱۶ اسفند ۱۳۹۷ که شبکه سومریه اعلام کرد «شب گذشته (۱۶ اسفند) بخشهایی از ایوان کسری فرو ریخت» و از سوی دیگر «هر لحظه امکان دارد فرود بریزد». حتی «کاظم الشمری» – نماینده ائتلاف ملی عراق – از مقامات ارشد این کشور خواست هر چه سریعتر فکری به حال نجات اثر باستانی «ایوان مدائن» بکنند و اعلام کرد «وگرنه باید منتظر ریزش بخشهای دیگری از این اثر تاریخی و باستانی باشیم».
او با انتشار تصاویری که نشان میداد بخشهایی از این اثر باستانی و جهانی اخیرا فرو ریخته، از رئیسجمهور، نخستوزیر و وزیر فرهنگ و سازمان یونسکو خواست برای نجات و ترمیم آن سریعاً اقدام کنند.
دو روز بعد یعنی ۱۸ اسفند انجمن علمی باستانشناسی ایران در نامهای سرگشاده درخواستِ پنج سال قبل (پنجم آبان ۱۳۹۲) خود را برای مرمت ایوانمدائن اینبار خطاب به مونسان – رئیس سازمان وقت میراثفرهنگی – تکرار کرد تا «امکان حضور باستانشناسان ایرانی برای پژوهشها و کاوشهای باستانشناسی در طاقکسری را فراهم کند».
۲۰ اسفند ۱۳۹۷ هم سپنتا نیکنام، عضو شورای شهر یزد از حسن روحانی، رئیسجمهور خواست در سفر به عراق به وضعیت طاقکسری رسیدگی شود. او در حساب شخصی توییتر خود نوشت: «آقای روحانی برای اولین بار در دوران ریاست جمهوریاش عازم عراق است. همزمان خبر رسیده که ایوان مدائن (طاقکسری) یادگار سرزمین پارس در عراق، در حال فروریختن است. کاش ایشان از همتایان عراقی خود روند بازسازی آن را پیگیر شوند تا بدانند ایوان مدائن برای ما هویتی عبرتآموز و مهم است.» و این اتفاق در ۲۳ اسفند رخ داد. روحانی در سفر خود به عراق از این محوطه دیدن کرد و عبدالامیر الحمدانی، وزیر فرهنگ و گردشگری عراق نیز در زمان دیدنِ این اثر همراه رئیسجمهور ایران، از دانشگاه بغداد خواست تا به دنبال علل خرابی بخشی از طاقکسری باشند و درباره مرمت آن تحقیق کنند.
تا این نقطه از تاریخ، این درخواستها و حرفها اگر هم فرایند و عملکردی را به دنبال داشت، اما بدون اعلامِ رسانهای در میان خود مسئولان باقیماند.
یکم تیر سال گذشته ولی تیموری، معاون گردشگری میراثفرهنگی که به عنوان نماینده سازمان وقت میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری ایران در نشست با هیات عراق و معاون گردشگری این کشور حضور داشت، بعد از برگزاری این نشست، درباره پیگیری پیشنهاد قبلی عراق درباره مرمت «ایوان مدائن» (طاقکسری) و قبرستان «وادیالسلام» اظهار کرد: ایران برای مرمت این آثار باستانی قبلا هم اعلام آمادگی کرده بود، اما شرط آن، تامین هزینههای متخصصان ایرانی از سوی عراق است که اگر این شرایط از سوی آنها فراهم شود، ایران در اینباره اقدام میکند. حرفی که به نظر میرسد یک فصلالخطاب برای همه درخواستها و پیگیریها و هشدارها تا آن زمان نسبت به آخرین وضعیت طاقکسری بود.
تا بعد از حدود ۲۳ ماه، این بار گویا خود طاقکسری سعی کرد با رها کردن بخشی از بار سنگینی که به دوش داشت، هشدارها را به سمت وضعیت نامطلوبش سوق دهد.
مدائن را شهری میدانند که آثار تاریخی ارزشمندی از امپراتوری ساسانیان را در خود جای داده که از آن جمله میتوان به کاخ ساسانی «ایوانمدائن» یا «طاقکسری» اشاره کرد. ایوانمدائن در ۳۰ کیلومتری جنوب شهر بغداد، پایتخت عراق و ساحل رود دجله واقع شده و مهمترین اثر تاریخی برجایمانده از ساسانیان محسوب میشود. طاق اصلی این کاخ که بلندترین طاق خشتی ساختهشده به دست انسان است، ۳۵ متر ارتفاع، ۲۵ متر پهنا و ۵۰ متر طول دارد. این کاخ به دستور «شاپور اول» که در فاصله سالهای ۲۴۱ تا ۲۷۲ پس از میلاد بر سرزمینهای امپراتوری ساسانیان حکومت میکرد، با نمایی از آجرهای زردرنگ و به شیوه معماری پارتی ساخته شده است و یکی از شاهکارهای معماری دنیای باستان محسوب میشود و حتی آن را بزرگترین طاقِ ضربی شناختهشده جهان میدانند.
آیسان زرفام | تعطیلی صنعت گردشگری در دوره همهگیری کرونا علاوه بر ضررهایی که داشت در برخی کشورها به یک فرصت تبدیل شد. کشورهایی که در آن گردشگری اهمیت بالایی دارد از این تعطیلیها استفاده کردند و مجموعه شان را به تکنولوژیهای جدید مجهز کردند. در ایران اما اثری از این اقدامات نیست برخی متخصصان این مساله را استراتژی غلط مدیران میدانند و برخی هم معتقدند بعضی از کسب و کارهای گردشگری پولی برای استفاده کردن در این زمان اضافی ندارند.
همهگیری ویروس کرونا در جهان تاثیر بسیار زیادی بر کسبوکارهای صنعت گردشگری گذاشت. بسیاری از این کسبوکارها ماهها تعطیل بودند و بعد از آن هم با رعایت پروتکلهای خاصی امکان ارائه خدمات را داشتند این وضعیت جدای از اینکه چه تاثیری بر گردش مالی و درآمد این کسبوکارها در جهان داشت برای بخشی از آنها به فرصتی برای بازسازی برند (ریبرندینگ) و همینطور تجهیز شدن به فناوری و تکنولوژیهای جدید بود.
مثلا هتلها و اقامتگاهها، شرکتهای حملونقل و … برای اینکه بتوانند تغییراتی در کسب و کارشان به وجود بیاورند به جای اینکه مدتی کسب و کار خود را تعطیل کنند یا آن را کاهش بدهد از این تعطیلی و کمرونقی اجباری استفاده کردند.
ایجاد تغییرات و ریبرندینگ در صنعت گردشگری به دلیل دیگری هم ضروری به نظر میرسد، بیش از یک سال زندگی کردن در شرایط همهگیری بیماری کووید 19، رفتار مصرفکنندگان و خریداران را تغییر دادهاست که این مساله میتواند الزام ایجاد تغییر در نحوه فعالیت و عرضه خدمات در کسبوکارها نشان بدهد. اما این اقدامات چقدر در ایران اتفاق افتادهاست و تاسیسات گردشگری که برخی از آنها هم بسیار قدیمی بودند از این فرصت چه استفادهای کردند؟ همچنین این فرصت برای آژانسها و تاسیسات دیگری که معتقد بودند با آمدن استارتآپها توان رقابتی خود را از دست دادهاند فرصتی بود که بتوانند با مجهز کردن خود به سیستمها و تکنولوژیهای جدید قدرت رقابت را بالا ببرند، آنها چقدر توانستند از این شرایط به نفع خود استفاده کنند؟
اشکان بروج، مدرس گردشگری و گردشگری الکترونیک و مشاور راهاندازی کسبوکارهای دیجیتال در گردشگری معتقد است که مجهز کردن تاسیسات گردشگری به تکنولوژیهای جدید به 3 مساله بستگی دارد. او به «پیامما» گفت: «اول باید تکنولوژیهای لازم در ایران وجود داشته باشند و افرادی هم باشند که بتوانند اینارتقا را انجام دهند، دوم مدیران در استراتژیهایشان این مساله را در نظر گرفته باشند و سوم اینکه فرهنگ استفاده از ابزار الکترونیک و تجارت الکترونیک در میان مصرفکنندگان وجود داشته باشد.»
او بیان میکند که همه تکنولوژیها در ایران وجود ندارد اما بسیاری از تکنولوژیهای لازم و افرادی که بتوانند کسبوکارهای گردشگری را به این تکنولوژیها مجهز کنند در ایران وجود دارند. بروج مشکل اصلی را در نبود علم و آگاهی لازم در مدیران و استراتژی مدیریتی آنها به ویژه در بخش هتلداری میداند «تفکر سنتی در هتلداری ایران غالب است. همه فقط به اضافه کردن اتاق فکر میکنند و رقابت بر سر این مساله است. در بازار اقامت همواره تقاضا بیشتر از عرضه بود بنابراین آنها به تعداد اتاقها فکر میکردند نه هوشمند کردن اتاقها، از طرف دیگر بیشتر استارتآپهای حوزه هتلداری به شدت ضعیف و در سطح پایینی هستند.»
بروج در پاسخ به اینکه برخی از این تاسیسات گردشگری مشکلات مالی در دوره همهگیری کرونا را دلیل ناتوانی در ریبرندینگ و نوسازی میدانند، گفت:« این همان استراتژی غلط است. یعنی این کسبوکارها برای برای دوره بحران پولی ذخیره نداشتند؟ متاسفانه در ایران علم هتلداری نداریم و مدیران کمی توانستهاند از پس این چالش بر بیایند و مدیریت بحران کنند، انگار چیزی در هتلها به اسم کنترل هزینه هوشمندانه و مدیریت هزینهها وجود ندارد.»
او با اشاره به اینکه تاسیساتی مانند آژانسهای مسافرتی که تنها خدمات تور و سفر ارائه میدهند با مشکلات زیاد مالی درگیر هستند، توضیح داد:«اما هتلها فضا و مکان دارند بنابراین می توانستند کار جدیدی انجام دهند. مثلا برخی هتلها در دنیا با شرکتها قرارداد بستند تا بخشی از دوره دورکاری، کارمندان آنها در هتل اقامت کنند و خدمات لازم به آنها ارائه شود تا هم هزینه کسبوکارها کم شود و هم با تغییر فضا بهرهوری کارمندان بالا رود و آنها هم فضای متنوعی به جز خانه را تجربه کنند. یا مثلا یک اقامتگاه بومگردی در ایران اتاقهایش را برای اقامت عروس و دامادهایی که در این دوره ازدواج میکنند آماده کرده بود و با اینکار از تعطیلی کامل اقامتگاهش جلوگیری کرد.»
گردش مالی نباشد نوسازی هم نیست
بدون شک تغییر رویه مصرفکنندگان به سمت خریدهای غیرحضوری و استفاده از خدمات اینترنتی در دوره پاندمی بر آینده کسب و کار دفاتر خدمات مسافرتی تاثیر بسیار خواهد گذاشت اما مرتضی قربانی دبیر انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی به «پیامما» گفت که دفاتر خدمات مسافرتی برای ایجاد تغییرات و ریبرندینگ پول ندارند: «تاسیسات گردشگری چند ماه به صورت کامل تعطیل بودند و بعد هم که با رعایت پروتکلهایی باز شدند به غیر از کیش و مشهد برای بقیه شهرها، گردشگر چندانی نداشتند. زمانی که گردش مالی وجود نداشته باشد به تبع دفاتر هم نمیتوانند هزینه کنند.»
او در ارتباط با اینکه حمایتهای مالی دولت تا چه میزان کمک کننده بودهاست، توضیح داد:« گردشگری در برخی کشورها اولویت است اما در کشور ما اینگونه نیست. به همان نسبت حمایت زیادی هم انجام نشد، تنها حمایت تسهیلاتی برای پرداخت بخشی از حقوق پرسنل و نگهداشتن نیروهای متخصص بود که آن هم با تاخیر و سود بانکی بالا انجام شد.»
قربانی با اشاره به تجربه دیگر کشورها گفت که در بسیاری کشورها حمایت دولت با وامهای بلند مدت و با درصد سود بانکی ناچیز بوده است « علاوه بر این، پرداخت وامها در بسیاری کشورها سهلالوصول است و مشکلات بروکراسی ما را ندارند که ضمانت سنگین بخواهند و بعد از گذشت زمان زیاد اگر قرار باشد وام بدهند آن را با سود دو رقمی، پرداخت میکنند که البته همان هم به ما تعلق نگرفت چرا که برای بانکها معدل گردش مالی و معدل رسوب حساب مهم است و زمانیکه مجموعههای گردشگری اقتصاد در گردشی ندارد خود به خود یکی از شروط لازم دریافت تسهیلات بانکی را هم ندارد. بسیاری بانکها گردشگری را در فهرست مشاغل پر ریسک قرار دادند چرا که احتمال میدهند توانایی بازپرداخت نداشته باشند.»
او نه تنها از کشورهای متمول بلکه از کشورهای همسایه مانند ترکیه و حتی جمهوری آذربایجان به عنوان کشورهایی نام برد که بیش از ایران از صنعت گردشگری خود حمایت میکنند و پس از واکسیناسیون میتوانند به روال قبل برگردند: «من در عمل نمیبینم که گردشگری در کشور ما اولویت باشد. در اولویت بودن مشخصاتی دارد مثلا اولویتهای یک کشور در لایحه بودجه آن کشور مشخص است اما ما در لایحه پیشنهادی بودجه برای سال 1400 اولویتی برای گردشگری نمیبینیم.» دبیر انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی گفت:«اینجا بودجهای وجود ندارد که تاسیسات گردشگری بخواهند از وقت آزادشان برای ارتقا تکنولوژی استفاده کنند.»
این فقط کرونا نیست که می تواند باعث زمین خوردن صنعت گردشگری در ایران شود بلکه مشکلات اقتصادی، نبود حمایتهای دولتی کافی و ضعف مدیریتی دست به دست هم دادهاند تا آخرین فرصتها برای این صنعت را که روزی به عنوان اولویت کشور مطرح میشد، از بین ببرند.
کلانشهرهای لرزه خیز و کیفیت هوا
این روزها چالش هر روزه شهر تهران و سایر شهرهای بزرگ ایران مساله آلودگی دائمی هواست. شهرهای بزرگ یاکلانشهرها با جمعیت بیش از 10 میلیون نفر و مراکز بزرگ شهری یک چالش بزرگ برای محیط زیست جهانی است. هوای آلوده تهران میتواند فاجعهای انسانی تلقی شود چرا که آمارها نشان میدهد که در سال ۹۵ تعداد ۴۸۱۰ مرگ منتسب به آلودگی هوا در تهران ثبت شده است. پس از زلزله 29 آذر 1396 ملارد مشخص شد که به دلیل آنکه شب هنگام بسیاری از مردم از ترس زمین لرزه به گردش با خودرو در خیابانهای تهران پرداختند، روز بعد (سی آذر 96) آلودهترین هوای تهران در سال مذبور ثبت شد و پنجاه نفر بیشتر از متوسط آن روزهای تهران در اثر آلودگی بیشتر هوا فوت کردند. خدمات اورژانس از افزایش چشمگیر پذیرش در بیمارستان برای مشکلات قلبی ، قفسه سینه و تنفسی خبر میدهند. متخصصان محیط زیست میگویند این کوکتل سمی از 2 میلیون تن مونوکسیدکربن و 180 هزار تن هیدروکربن مرگبار در سال، تشکیل میشود. زندگی در این شهر به معنای «خودکشی دسته جمعی» است. خطر ناشی از بحران آلودگی هوای تهران کمتر از یک زلزله نیست، با این تفاوت که اثرات مخرب زلزله آنی است، در حالی که آلودگی هوا به تدریج افراد بیگناه را میکشد. این مشکل در زمستان بدتر میشود ، زمانی که ترکیبی از هوا سرد و ساکن و کوههای اطراف یک فیلم مه دود تولید میکند که دید را به چند صد متر کاهش میدهد. حمل و نقل، فعالیتهای صنعتی و تقاضای انرژی در شهرهای بزرگ به دلیل رشد جمعیت و توسعه ناپایدار شهری افزایش یافته و منجر به افزایش سطح آلودگی هوا میشود. چنین وضعی ساکنان را در معرض خطرهای بهداشتی مرتبط با آلاینده های مضر قرار میدهد و هزینههای سنگین اقتصادی و اجتماعی تحمیل میکند.
اگرچه پیشرفت زیادی در زمینه کاهش آلودگی هوا در شهرهای بزرگ توسعه یافته و برخی از کشورهای در حال توسعه حاصل شده ، اما چالشهای زیادی برای دستیابی به هوای تمیز و قابل تنفس برای ساکنان آنها وجود دارد.
با این حال، به عنوان مراکز رشد اقتصادی، پیشرفت علمی و نوآوری در فناوری این شهرها همچنان فرصتهای منحصر بهفردی را برای بهرهمندی از مزایای متعدد فراهم میکنند که با بهینهسازی مصرف انرژی، کاهش آلودگی جوی، به حداقل رساندن انتشار گازهای گلخانهای و بسیاری از مزایای اجتماعی، این مزایا را بهینه کرد. تحقق چنین منافعی نیازمند همکاری نهادی قوی و گسترده ، آگاهی عمومی و مشارکت چند ذینفع است. این امر به ویژه هنگامی که پدیده شهرنشینی تقریباً در همه کشورهای جهان ادامه دارد بسیار حیاتی است. کلانشهرهای بیشتری به جهان اضافه میشوند که اکثر آنها در کشورهای در حال توسعه واقع شدهاند
راهبردهای کاهش آلایندههای هوا در کلانشهرهایی مانند تهران، مکزیکوسیتی، پکن، شانگهای، شنژن، چنگدو، دهلی، کلکته و بمبئی به هم شبهات دارند. به عنوان نمونه بیشتر اینها هم لرزهخیز هستند و هم چالشهای محیطزیستی جدی دارند. در حالی که این ابر شهرها دارای مشکلات مشترک آلودگی هوا به دلیل رشد سریع جمعیت و افزایش شهرنشینی توسعه ناپایدار هستند، اما هر شهر شرایط منحصر بهفرد خود را نیز دارد – موقعیت جغرافیایی، هواشناختی، منابع انتشار، منابع انسانی و مالی و ظرفیت نهادی – برای رفع آنها. در این شهرها متفاوت است. با این وجود، نیاز به یک رویکرد چند رشتهای یکپارچه برای مدیریت کیفیت هوا یکسان است.
مشکل آلودگی هوا در مکزیکو سیتی به دلیل رشد سریع جمعیت، توسعه غیرقابل کنترل شهری و مصرف انرژی، در بین دهه 1980 به عنوان یکی از بدترین مشکلات جهان شناخته میشد. مکزیکوسیتی پس از سه دهه اجرای پی در پی برنامههای جامع مدیریت کیفیت هوا که اقدامات نظارتی را با تغییر فناوری ترکیب میکرد و مبتنی بر ملاحظات علمی، فنی، اجتماعی و سیاسی بود، پیشرفت چشمگیری در بهبود کیفیت هوا خود داشته است. با این حال، ازن و ذرات معلق هنوز در سطوح بالاتر از استاندارد کیفیت مکزیک هستند. پکن، شانگهای، شنژن و چنگدو از اواخر دهه 1970، با توسعه اقتصادی اقتصادی سریع، گسترش شهرنشینی و صنعتیشدن سریع، کلانشهرهای جمهوری خلق چین هستند این روند در چین منجر به آلودگی شدید هوا شده است. در سال 2013 ، دولت چین برنامه اقدام برای پیشگیری و کنترل آلودگی هوا را صادر کرد. از طریق تحقیقات علمی و اقدامات کنترل آلودگی هوا هماهنگ منطقه ای اجرا شده توسط مقامات دولت چین ، غلظت آلایندههای جوی در چندین شهر بزرگ به طور قابل توجهی کاهش یافته است. حدود 20٪ از کل جمعیت کلانشهرهای جهان در کلانشهرهای هند زندگی میکنند. پیشبینی میشود که جمعیت افزایش یابد و دهلی به بزرگترین کلانشهر تا سال 2030 تبدیل شود. افزایش تقاضا برای انرژی و حمل و نقل، و همچنین سایر منابع مانند سوختن فضولات جانوری، منجر به آلودگی شدید هوا شده است.
برخی از آلایندهها در نتیجه اقدامات کنترل انتشار که توسط دولت هند انجام شده است، کاهش یافتهاند. با این حال، اگرچه بیشتر مشکلات آلودگی هوا به دلیل منابع انتشار محلی یا منطقهای ایجاد میشود، آلایندههای هوا از استانی به استان دیگر و از کشوری به کشور دیگر منتقل میشوند. بنابراین، هماهنگی و همکاری بینالمللی باید به شدت تشویق شود.
بر اساس اطلاعات فنی – علمی موجود ، میتوان مقررات ، استانداردها و سیاستهای مربوط به کاهش انتشار آلایندهها را تدوین و اجرا کرد، که همراه با نظارت، اجرا و انطباق کافی منجر به بهبود تدریجی کیفیت هوا میشود که به نفع مردم است و محیطزیست تجربه و درسهایی که از کلانشهر گرفته شده میتواند برای سایر مراکز بزرگ شهری که با چالشهای مشابه آلودگی هوا روبرو هستند، ارزشمند باشد.
وزیر کشور: معلوم نیست چه تاریخی به پایداری هوا میرسیم
توصیه و هشدار وزرا درباره مدیریت مصرف سوخت
وزیر کشور: معلوم نیست چه تاریخی به پایداری هوا میرسیم
وزیر نیرو: همه مقدار گازی که در نیروگاهها استفاده میشود تا برق صادرات شود کمتر از یک درصد تولید گاز کشور است
وزیر نفت: فقط کارخانههای سیمان مازوت مصرف میکنند
|پیام ما| در روزی که شاخص آلایندگی در بیشتر مناطق تهران، هوای شهر را ناسالم برای همه گروهها توصیف کرده بود و اغلب مسئولان شهری از پیشنهاد و لزوم تعطیلی تهران خبر میدادند، عبدالرضا رحمانیفضلی، وزیر کشور در جلسه مدیریت مصرف سوخت زمستانی کشور تلویحا پیشنهاد تعطیلی تهران را رد گرفت و از تهران به عنوان شهر «تقریبا تعطیل» نام برد که مشخص نیست تا چه زمانی «پایداری و ثبات هوا» در آن به وجود میآید. گفتهها درحالی در رسانهها منتشر شد که تهران پنجمین روز قرمز آلوده را پشت سر گذاشته است و شهروندان با هشتگهایی نظیر مازوت نسوزانید، تعطیلی و نمیتوانیم نفس بکشیم خواستار تلاش مسئولان برای کاهش آلودگی هوای شهر شدند. مازوت که اولین بار رییس سازمان حفاظت از محیطزیست پایش را به مساله آلودگی هوای تهران باز کرد، این روزها متهم اصلی هوای بد تهران و سایر شهرهاست. دیروز اما در جلسه مشترک وزرای نفت، کشور و نیرو که پیرامون مساله کاهش مصرف سوخت برگزار شده بود، به وضعیت متهم آلودگی رسیدگی شد و درباره آخرین وضعیت آلودگی هوای کلانشهرهای ایران، گفتههایی تازه مطرح شد.
افزایش 15 درصدی مصرف سوخت در کشور
بیژن زنگنه، وزیر نفت که این روزها بابت استفاده از سوخت مازوت مورد سوال افکار عمومی قرار گرفته است، در ابتدا درباره لزوم و ضرورت صرفهجویی در زمستان گفت و از تاثیر کرونا در میزان مصرف سوخت تاکید کرد: شهروندان تصور میکنند اگر پنجرهها را باز بگذارند کرونا میرود و به همین دلیل بالاترین مصرف سوخت کشور در منازل است. لذا باید این موضوع بیان شود که برای کاهش مصرف سوخت باید دما را پایین آورد و پنجرهها را بست.
وزیر نفت مدعی است که تنها صنایع سیمان در زمستان مازوت مصرف میکنند، ادعایی که دیروز یکی از اعضای شورای شهر تهران با استناد به گفتوگوی کلانتری آن را رد کرد و از نیروگاههای اطراف تهران به عنوان مصرفکنندگان اصلی مازوت نیز نام برد. زنگنه تاکید کرد: برخی استانداران کشور درخواست میکنند که استان آنها از مصرف مازوت مستثنا شود اما با هر استانی که صحبت میشود چنین خواستهای مطرح است. صنایع سیمان از ابتدا قرار بود در فصل زمستان مازوت مصرف کنند و قراری برای مصرف نفت کوره در این فصل نبود.
او تاکید کرد: امروز در دولت تصویب میکنیم که قیمت نفت کوره معادل گاز مصرفی شود. برخی از افراد درباره نفتکشها اظهار نگرانی کرده بودند که ما این موضوع را حل کردیم. البته ما روغن و لاستیک به فردی نمیدهیم و کاسبی هم راه نمیاندازیم. ما مشکلی از نظر نفتکش برای حمل بار به نیروگاهها نداریم چرا که این موضوع با تدابیر خاص حلوفصل شده است. بیتردید نباید تبلیغات درباره مصرف خانگی و کاهش مصرف سوخت ادامه داشته باشد. اگر مصرف برق کاهش پیدا کند مصرف مازوت نیز کاهش پیدا میکند. وزیر نفت با اشاره به اینکه مهمترین خواست ما این است که قطع مصرف مازوت را از ۱۸۰ میلیون لیتر با تدابیر خاص خود افزایش پیدا نکند گفت: ما نمیتوانیم این مشکل را حل کنیم و در صورت بروز مشکل خود آنها نیز با دشواری مواجه میشوند. لذا از همکاران در صنعت برق میخواهیم که با تدابیر لازم این موضوع را رعایت کنند. زنگنه در صحبتهایش بار دیگر بر مصرف مدیریت مصرف در بسیاری از مراکز اشاره کرد و گفت: مصرف سوخت در ادارات موضوع مهمی در حوزه مصرف سوخت است. بیتردید باید این مصرف مدیریت شود اما تمایل نداریم که از سوخت مازوت استفاده کنیم اما در نقاطی مجبور به این کار هستیم.
گازوئیل هم در حداکثر ممکن تامین میشود و بیشتر از این امکان ندارد. ما هر مقدار گازوئیل اضافی داریم میدهیم بخشی هم از مخازن باید استفاده شود.
وزیر نفت البته به میزان مصرف مردم و اینکه در اغلب نقاط تهران مردم از شوفاژ و حرارت مرکزی استفاده میکنند نیز اشاره کرد و گفت: آنچه در کاهش و مدیریت مصرف سوخت اهمیت دارد تنظیم موتورخانهها است. به گفته زنگنه مصرف فعلی سوخت حدود ۸۰۰ میلیون متر مکعب در روز است که ۵۵۶ میلیون لیتر آن مصرف خانگی، عمومی و صنایع کوچک است.
مقداری که نسبت به سال گذشته عدد بزرگی محسوب میشود و پیش از ۶۰ میلیون متر مکعب افزایش داشته است. زنگنه همچنین به میزان تولید گاز و خبر صادرات آن واکنش نشان داد و گفت: تولید فعلی گاز در کشور بیش از ۱۰۰۰ میلیون متر مکعب در روز است که از آن میعانات و گوگرد استحصال میشود و از این مقدار ۸۲۴ میلیون متر مکعب توزیع میشود که میزان بسیار بالایی است. مصرف متوسط کشور حدود ۴.۷ میلیون بشکه نفت خام است که رقم بالایی است و غیرعادی است.
باید برای آن راهحل مناسب اتخاذ شود. البته اکنون موعد مناسبی برای این موضوع نیست و در این شرایط باید مصرف را مدیریت کنیم.
مصرف بیرویه مانند فردی است که خونریزی داخلی دارد
افزایش مصرف خانوارها باعث شده تا مازوت و گازوییل غیراستاندارد سوزانده است. این یک سناریویی است که بسیاری با تکیه بر آن به آلودگی هوای شهرها اشاره و استفاده از مازوت را توجیه میکنند. رضا اردکانیان وزیر نیرو نیز در این جلسه پاشنه آشیل مصرف سوخت زمستان را مصرف خانگی دانست: پاشنه آشیل ما مصرف خانگی است. خط قرمز دولت عدم قطع گاز خانگی است آن هم نه فقط به دلایل فنی بلکه به خاطر اینکه امسال سال آخر دولت است و مشکلاتی در کشور وجود دارد و از بیرون برخوردهایی با هر موضوع میشود. او با مقایسه اقلیم اروپا و کشور ما تاکید کرد: اروپا که اقلیم سردی دارد با جمعیت ۴۵۰ میلیون نفری گازی که مصرف میکند، اندکی بیش از دو برابر ما است. مردم هم در این زمینه خیلی موثر عمل نمیکنند لذا باید در این بخش مقداری جبران مافات کنیم. موضوع مهم اصلاح مصرف است هرچند این موضوع یک برنامه بلند مدت است ولی هر زمان که شروع شود باید از آن استقبال کرد چرا که مصرف بیرویه مانند فردی است که خونریزی داخلی دارد و آن را درمان نکنیم، هر چقدر هم به این بیمار خون تزریق کنیم باز هم جان سالم به در نخواهد برد. موضوع خاموشیهای بزرگراهها موضوع دیگری بود که اردکانیان این روزها به واسطه آن در رسانهها مورد سوال قرار گرفته بود. او در توضیح این اقدام گفت: ما اگر بتوانیم درصدهای بسیار کوچکی در بخش خانگی اصلاح مصرف سوخت را انجام دهیم هم دچار خاموشی نمیشویم و هم در بخش صنعتی و موضوع اشتغال نیز با مشکل مواجه نمیشویم. هم تعهدات حداقلی ما که با کشورهای همسایه داریم را میتوانیم رعایت کنیم.
اردکانیان نیز در واکنش به صادرات برق در ایران که آن هم عاملی برای خاموشیها عنوان میشد گفت: ما براساس قراردادها صادرات برق داریم و هم ما و هم وزارت نفت به طور طبیعی ملاحظات مردم خود را قطعا در چارچوب قراردادها در نظر گرفتهایم. اما همه مقدار گازی که ما در نیروگاهها استفاده میکنیم تا برق تولید کنیم و این برق صادرات شود کمتر از یک درصد تولید گاز کشور است. اگر نفت صادر نکنیم و یا قراردادهای خود را متوقف کنیم، از یک درآمد ارزی محروم میشویم که صنعت برق ما در این شرایط تحریمی به آن بسیار احتیاج دارد. او ادامه داد: در وضعیتی که کشورهای همسایه هم در این اقلیم زندگی میکنند عدم ایفای تعهدات فشار سنگینی را به مردم وارد میکند. چراکه فقط ما نیستیم که برق یا گاز صادر میکنیم، شرکتهای وسیعی در بخش خصوصی ما هستند که در حال عرصه تولیدات خود هستند. یکی از بزرگترین منابع ارزی ما ناشی از صادرات کالا و خدمات فنی مهندسی است. اگر مردم کشورمان و یا کشورهای همسایه در همین زمستان گرمایش و برق خود را از دست بدهند، شرایط و فضایی که ایجاد میشود، طبیعتا بر روی بازارهای صادراتی ما تاثیر میگذارد و اگر این بازارها از دست برود به همین سادگی جایگزین نمیشود.
مساله فقط هوای پاک نیست
عبدالرضا رحمانیفضلی، وزیر کشور اما در انتهای جلسه با جمعبندی صحبتها هشداری به شهروندان داد و از احتمال خاموشی برق گفت.
او با تاکید بر اینکه مساله امروز دیگر فقط هوای پاک نیست گفت: در حال حاضر با سه موضوع مواجه هستیم فقط موضوع هوای پاک نیست. شرایط اجتماعی ما شرایط خاصی است شرایط اقتصادی، کرونا و تهدیداتی که مرتب صورت میگیرد در مردم استرس و نگرانی ایجاد میکند. نخست بحث آلودگی هوا است که مردم کلانشهرها نگران آن هستند چرا که شاخصها بالاست و باعث نگرانیهای بسیاری در بین مردم خواهد شد، دومین موضوع، بحث خاموشیهاست اگر در بحث مصرف برق ملاحظه نشود احتمال افزایش خاموشیها وجود دارد همچنین اگر سوخت مازوت مورد نیاز تامین نشود احتمال خاموشی وجود دارد و خاموشی ناخواسته رخ میدهد، این خاموشی میتواند حوادث بسیاری ایجاد کند. سومین مورد هم کسری سوختی است که مردم باید از آن در نیروگاهها و منازل استفاده کنند. رحمانیفضلی تاکید کرد: استانداران براساس قانون پاک، مصرف سوخت در استانهای خود را از جمله در بخش خانگی و صنعتی، مدیریت کنند. موضوع خاموشی برق در چندین استان به صورت موردی اتفاق افتاده است، که اگر ملاحظه نشود احتمال خاموشی برق زیاد است. وزیر کشور درباره درخواست استانداری تهران برای تعطیلی پایتخت گفت: تصمیمگیری در این خصوص به عهده کارگروهی است که قانون هوای پاک مشخص میکند و آنها متناسب با شاخصها باید این کار را انجام دهند.
تهران تقریباً تعطیل است. مدارس، دانشگاهها و مراکز آموزشی تعطیل هستند و ادارات با یک سوم نیروها فعال هستند ضمن اینکه معلوم نیست ما تا چه تاریخی ثبات و پایداری هوا خواهیم داشت.
بخشی از طاقکسرا فرو ریخت
برخی افراد فعال در شبکههای اجتماعی عراق تصاویری از طاقکسری در بغداد منتشر کرده و نوشتهاند که همزمان با آغاز سال ۲۰۲۱ بخشی از سقف این بنای تاریخی فرو ریخت.
به گزارش مهر، برخی از شبکههای اجتماعی در کشور عراق، خبر دادهاند که بخشی از سقف بنای معروف و باستانی، طاقکسری، در منطقه المدائن بغداد فرو ریخته است.
فعالان شبکههای اجتماعی و دوستداران میراث این کشور نیز در نقد عملکرد دولت عراق در نگهداری از آن، به بیتوجهی دولت نسبت به این بنای مهم اعتراض کردهاند.
هنوز مقامات مربوطه در عراق نسبت به این موضوع واکنشی نداشته و خبر را تأیید نکردهاند.
از سالها قبل حرفهایی درباره همکاری بین ایران و عراق برای مرمت این بنای فاخر در میان مسئولان ایرانی و عراقی زده میشد اما اتفاق نیفتاد. حتی باستانشناسان ایرانی بارها از مقامات ایرانی خواستهاند تا نسبت به مرمت این بنای تاریخی در همکاری بین دو کشور رایزنی شود. چرا که طاقکسری به اعتقاد آنها به مرمت اضطراری نیاز دارد و هر بار بخشی از آن فرو میریزد.
در سال ۹۸ حسن یعقوبی معاون وزیر فرهنگ و گردشگری عراق از آمادگی کشورش برای مرمت و بازسازی طاقکسری خبر داد و گفت: جمهوری اسلامی ایران نیز برای کمک به مرمت این بنای تاریخی موافقت کرده است.
پیش از این ولی تیموری معاون گردشگری وزارت میراثفرهنگی درباره پیگیری پیشنهاد قبلی عراق درباره مرمت «ایوان مدائن» طاقکسری گفته بود: ایران برای مرمت این آثار باستانی قبلاً هم اعلام آمادگی کرده بود، اما شرط آن، تامین هزینههای متخصصان ایرانی از سوی عراق است که اگر این شرایط از سوی آنها فراهم شود، ایران در این باره اقدام میکند. طاقکسری یا ایوانمدائن مشهورترین بنای بازمانده از دوران ساسانی است که در مدائن و حدود ۴۰ کیلومتری جنوب بغداد، در ساحل شرقی رود دجله قرار دارد. تاریخ ساخت آن ۵۵۰ میلادی ذکر شده است، این بنا از آجر و گچ ساخته شده و ۳۰ متر بلندی دارد.
رکوردشکنی بیسابقه بیتکوین در بازار جهانی و تاثیر آن بر شبکه برق داخلی کشور
ردپای بیتکوین در قطع برق
مصطفی رجبی مشهدی؛ سخنگوی صنعت برق کشور: افرادی که مراکز غیرقانونی استخراج رمزارز را معرفی کنند 10 تا 20 میلیون تومان جایزه دریافت خواهند کرد
|پیام ما| «مزارع غیرمجاز استخراج بیتکوین را معرفی کنید،۱۰ تا ۲۰ میلیون تومان پاداش بگیرید.» مصطفی رجبیمشهدی سخنگوی صنعت برق کشور دیروز در حالی این وعده را داده که برخی معتقدند خاموشیهای اخیر ریشه در افزایش بیسابقه قیمت و رکوردشکنیهای پیدرپی بیتکوین دارد. در ماههای اخیر بیتکوین که محبوبترین ارز دیجیتال جهان است، بارها رکورد قیمت ارزهای دیجیتالی را شکسته و روز گذشته در اتفاقی بیسابقه وارد کانال 33 هزار دلاری شد. این رکوردشکنی باعث افزایش تقاضا در بازار ارز دیجیتالی شده و همچنین فعالیت مزارع بیتکوین را هم رونق بخشیده است. با توجه به میزان مصرف برق این مزارع، و افزایش تقاضا بیتکوین در کشور، به نظر میرسد دلیل خاموشیها را باید در جای دیگری جستجو کرد.
اغلب نقاط کشور در روزهای ابتدایی زمستان با کاهش دما روبرو شدند. امری که موجب افزایش مصرف گاز خانگی و در پی آن افت فشار گاز و در نتیجه قطع گاز در برخی نیروگاههای تولید برق شد. نیروگاهها به سراغ سوخت جایگزین – از جمله مازوت- برای تولید برق رفتند و همین موضوع نفس بسیاری از شهروندان شهرهای بزرگ را تنگ کرد.
این چرخه اما همین جا به پایان نمیرسد، حلقه دیگر این زنجیره، قطع برق در برخی شهرها است. موضوعی که با اعلام افزایش چهار و نیم درصدی مصرف برق نسبت به سال گذشته، به نظر میرسد خاموشیهای امسال دامنهدارتر از گذشته، باشد.
همزمان با تمام این اتفاقات، بیتکوین در هفتههای اخیر بارها رکورد قیمت ارزهای دیجیتالی را شکسته است، آمارها میگویند ارزش بیتکوین از ابتدای امسال تاکنون تقریبا سه برابر شده است. افزایش ارزش ارزهای دیجیتال به ویژه بیتکوین و در عین حال کاهش ارزش پول ملی، موجب افزایش تقاضا برای تبدیل سرمایه به داراییهای امنی مثل طلا و بیتکوین شده است. اما از طرفی مصرف بالای برق در مزرعههای استخراج این ارز دیجیتالی، این فرضیه را مطرح میکند که ریشه افزایش مصرف برق در کشور در ماینرهایی است که بیتکوین استخراج میکنند. بر اساس اعلام وزارت نیرو ۲۴ مرکز استخراج بیتکوین با ظرفیت بیش از ۳۱۰ مگاوات تاکنون مجوز فعالیت گرفتهاند و ۱۶۲۰ مرکز غیرمجاز با ظرفیت حدود ۲۵۰ مگاوات شناسایی شدهاند. به گفته مصطفی رجبیمشهدی سخنگوی صنعت برق کشور، مراکز غیرمجاز استخراج بیتکوین، سبب تخریب شبکه و مصرف بیش از اندازه برق میشوند.
او در فراخوانی از مردم خواسته است تا در صورت اطلاع از مرکزی که به هر شکل و به صورت غیرمجاز اقدام به استخراج بیتکوین میکند، آنرا اطلاع داده و پاداش دریافت کنند.
او میگوید تاکنون بیش از ۵۰۰ مرکز غیرمجاز به کمک گزارش عاملان شناسایی کشف شده است. رجبیمشهدی اعلام کرده است: «جمعآوری مراکز غیرمجاز استخراج رمزارز، از مهمترین محورهای تعیین شده برای کاهش مصرف برق و کمک به کاهش مصرف سوخت نیروگاههاست» این در حالی است که فعالان مجاز این حوزه رضایت چندانی از وضعیت ندارند و به اینکه به این صنعت برخلاف صنایع دیگر یارانه تعلق نمی گیرد انتقاد دارند.
برای استخراج هر واحد بیتکوین در ایران ۷۲ هزار کیلووات برق (معادل مصرف ۲۴ واحد مسکونی در سال) موردنیاز است. ماینرهای استخراج بیتکوین حدود ۵۰۰ مگاوات در ساعت برق مصرف میکنند. یارانهای که برای انرژی و به ویژه برق در ایران در نظر گرفته میشود، ایران را به یکی از مراکز ارزان قیمت استخراج ارز دیجیتال در جهان تبدیل کرده است. تا جایی که در سال 2018 آمارهایی در خصوص بهرهبرداری چینیها از این فرصت در ایران منتشر شد.
علاوه بر یارانه انرژی بسیاری از سودجویان در مراکزی که تعرفه برق رایگان دارند – مانند مساجد و مدارس- اقدام به نصب و راهاندازی ماینر میکنند. امری که باعث تحمیل فشار مضاعف به شبکه برق میشود.
فعالیت مزارع استخراج بیتکوین در ایران در حالی باری مضاعف در شبکه برق ایجاد میکنند که بسیاری از کشورها برای تامین برق موردنیاز ماینرهای این مزارع، از پنلهای خورشیدی یا ژنراتورهای مولد استفاده میکنند.
شنبه شب بسیاری از کاربران شبکههای اجتماعی از قطع برق در شهرهای مختلف خبر دادند. خراسان، قم، تهران، شهرهای مختلف خوزستان از جمله مناطقی بودند که اخباری مبنی بر قطع برق در آنها در روزهای اخیر در شبکههای اجتماعی منتشر شد.
مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق خراسانشمالی علت خاموشیهای ناگهانی در این استان را کاهش تولید برق در نیروگاهها عنوان کرد.
با وجود اینکه بارها بر موضوع مصرف بالای برق در مزارع بیتکوین -که آمار دقیقی از تعداد آنها در دست نیست- اشاره شده و مسئولان صنعت برق بر آن صحه گذاشتهاند، مسئولان همچنان از مردم میخواهند تا با صرفهجویی در مصرف گاز و برق مشکلات مرتبط با آلودگی هوا و خاموشیها را کاهش دهند.
اردکانیان وزیر نیرو روزگذشته با تاکید دوباره بر این موضوع گفت: «اصلاح مصرف جزئی در بخش خانگی، امکان خاموشیها را از بین میبرد. بخشی از افزایش مصرف انرژی به سبب باز بودن پنجرهها به تصور خروج ویروس کروناست»
از اوایل دیماه جاری در پی ایجاد محدودیتهایی برای تردد شبانه در شهرهای بزرگ که دلیل آن کنترل کرونا عنوان شد، مدیران شهری تهران تصمیم گرفتند طرح «تعدیل روشنایی» را به منظور پایداری شبکه برق و کاهش مصرف گاز به منظور تولید برق اجرایی کنند. طرحی که با انتقادات بسیاری روبهرو شد. حال با طرح فرضیه افزایش مصرف برق در نتیجه افزایش فعالیت ماینرهای استخراج بیتکوین، به نظر میرسد مدیریت این امر بیش از خاموش کردن خیابانهای پایتخت با تمام حواشی و تبعاتی که در پی دارد، ضروری است.
بیتکوین در ایران عمر چندان بلندی ندارد.
تا پیش از مصوبه هیئت دولت مبنی بر به رسمیت شناختن استخراج رمزارزها، فعالیت در این زمینه غیرمجاز بوده و با فعالیتهایی که در این زمینه صورت میگرفت، برخورد قانونی میشد. بالاخره هیئت وزیران در جلسه ۶ مرداد ۱۳۹۸ آییننامه استخراج فرآوردههای پردازشی رمزنگاریشده در کشور را تصویب کرد. و معاون اول رئیسجمهور در سیزدهم مرداد ماه آییننامه اجرایی آنرا ابلاغ کرد.
بر اساس این مصوبه استخراج فرآوردههای پردازشی رمزنگاری شده رمزارزها با اخذ مجوز از وزارت صنعت، معدن و تجارت مجاز اعلام شد.
این مصوبه تکلیف منابع انرژی ماینرها را هم روشن کرده و اعلام کرده است تأمین برق متقاضیان استخراج رمزارزها صرفاً با دریافت انشعاب برق از شبکه سراسری یا احداث نیروگاه جدید خارج از شبکه سراسری صورت میگیرد.
همچنین مصرف برق و گاز برای استخراج رمزارزها (ماینینگ) در ساعات و زمان اوج مصرف ممنوع است. ضمن اینکه تعرفه برق متقاضیان استخراج فرآوردههای پردازشی رمزنگاری شده رمزارزها (ماینینگ) با قیمت متوسط ریالی برق صادراتی با نرخ تسعیر سامانه نیما که توسط وزارت نیرو تعیین و اعلام میشود، محاسبه و اعمال میشود. اما در جدیدترین دستورالعمل استخراج رمزارزها که آبان ماه سال جاری ابلاغ شد، اعلام شده رمزارزهای استخراج شده تنها برای تأمین ارز واردات کشور و بر اساس مقرراتی که بانک مرکزی تعیین میکند، قابل مبادله خواهند بود. شاغلان این صنعت معتقدند با دستورالعمل جدید، راه درآمدزایی برای این صنعت بسته شده است. شاید بتوان گفت اعمال این محدودیتهاست که فعالیتهای غیرمجاز و در نتیجه اعمال فشار به شبکه برق را افزایش داده است. بسیاری استخراج بیتکوین و استفاده از رمزارزهای دیگر را یکی از روشهای دور زدن تحریمها در ایران میدانند. ترفندی که نخستین بار در ونزوئلا اجرایی شد. اما باید دید تا چه میزان این امر میتواند با توجه به زیرساختهای موجود در کشور و محدودیتها و عدم حمایت از فعالان این صنعت، قابل اجرا باشد.
فرونشست زمین یک پنجم جمعیت جهان را درگیر میکند
فرونشست زمین یک پنجم جمعیت جهان را درگیر میکند
یونسکو نسبت به فرونشست مراکز شهری به دلیل کشاورزی ناپایدار و استخراج آبهای زیرزمینی هشدار داد.به گزارش زیست آنلاین، طبق تحقیقات جدید که توسط یونسکو انجام شده است، فرونشست یا غرق شدن تدریجی زمین میتواند تا سال 2040 بر 19 درصد از جمعیت جهان تأثیر بگذارد.اگر اقدامات مناسبی انجام نشود، فعالیتهای انسانی، همراه با خشکسالی و افزایش سطح دریاها که با گرم شدن کره زمین تشدید میشود، میتواند بسیاری از شهرهای ساحلی جهان را در معرض خطر سیلابهای شدید قرار دهد.جاکارتا در 10 سال گذشته بیش از 2.5 متر نشست کرده است. همین امر باعث شده دولت اندونزی برنامههایی برای انتقال پایتخت این کشور به جزیره بورنئو داشته باشد.در اروپا، فرونشست عامل قرار گرفتن 25 درصد از مساحت کشور هلند در زیر سطح دریا است. مناطق ساحلی مسطح و همچنین مراکز شهری و کشاورزی، در آب و هوای خشک بیشتر در معرض خطر هستند.جراردو هررا، مسئول تیم تحقیقاتی گفت: «مناطق پرجمعیت یا مناطقی که برای کشاورزی به آبیاری احتیاج دارند، به دلیل اینکه در نقاطی قرار دارند که برای مدت طولانی خشک هستند، نیاز به پمپاژ آب از زیر زمین دارند. هنگامی که آنها آب را پمپاژ میکنند، تغذیه طبیعی آبخوان، کمتر از حجم آبی است که در حال استخرج شدن است.»به گفته او این استخراج آب از زمین، باعث فرونشست سطح آن میشود. اما نبود مقررات برداشت آب زیرزمینی و افزایش سریع جمعیت انسانها از مهمترین عواملی هستند که میتوانند در میزان فرونشست موثر باشند.در ایران، جمعیت در 50 سال گذشته بیش از دو برابر افزایش یافته است، در حالی که برداشت آبهای زیرزمینی همچنان بدون کنترل باقی مانده است. شهرهای این کشور در حال حاضر در میان سریع ترین مراکز شهری از نظر فرونشست زمین در جهان قرار دارند که هر سال تا 25 سانتی متر نشست میکنند.نتایج جدیدترین تحقیقات نشان داد که فرونشست یک مسئله جهانی است که به گرمایش جهانی و همچنین شیوههای کشاورزی ناپایدار مرتبط است. در حالی که بزرگترین سفرههای زیرزمینی در جهان برای اهداف کشاورزی تخلیه میشوند، طبق این گزارش آبهای زیرزمینی در ایالات متحده، مکزیک، چین و هند به سرعت در حال تخلیهشدن هستند تا تقاضای جهانی برای غذا را برآورده کنند.
میگویند استفاده از مازوت از سر ناچاری و اجبار است. بعضی هم موضوع را از اساس تکذیب میکنند. در میان همه تکذیبها و تاییدها و اخبار مختلفی که درباره مازوت و هر عاملی که نفسکشیدن را در کلانشهرها سختتر کرده، آلودگی هوا با کرونا همدست شده است. پرسش این است: مازوت با شهروندانی که در این زمستان دودآلود نفس میکشند، چه میکند؟ یا اصلا چرا نباید مازوت سوزاند؟ مجید شفیعپور رئیس موسسه ملی تغییر اقلیم و محیط زیست دانشگاه تهران، به سوالات «پیام ما» پاسخ داده است.
آقای دکتر شفیعپور میخواهیم به زبان ساده از شما بشنویم که مازوت چیست و پس از احتراق، چه کاری با بدن انسان میکند که این همه باعث اعتراض و نگرانیهای مختلف شده است؟
محصولات احتراق کامل و ناقص سوختی چون مازوت، ناخالصیهایی متشکل از ترکیبات گوگرد و ازت در خود دارد و هنگام احتراق، اکسیدهای گوگرد و اکسیدهای ازت (ازت موجود در سوخت نه موجود در هوا چرا که کمیت ازت موجود در هر یک لیتر سوخت نسبت به یک لیتر هوا فراوانتر است) تولید میکند. ترکیبهای اکسیدهای گوگرد مانند SO2 و SO3 و NO و NO2، از محصولات اصلی احتراق ناقص چنین سوختی است که در نهایت منتهی به شکلگیری دوده و ذرات معلق شود. سوخت مازوت کمکیفیتترین سوخت مایعی است که پس از فرآوری در پالایشگاههای مرتبط و استفاده از ریفرمرها و کاتالیستها، تبدیل به گازوئیل میشود. گازوئیل هم محصولی است که کیفیت بالاتری از نظر انرژی حرارتی و پاکسوزی (برای انتشار کمتر آلایندهها) دارد. با مشاهدات عینی که از اگزوز وسایل نقلیه سنگین مثل کامیونها، اتوبوسها و مینیبوسها داشتهایم، میتوان تصور کرد که گازوئیل در مقایسه با سوختی با کیفیت پایینتر و ناخالصی بیشتر مثل مازوت، چگونه عمل میکند.
اما باید بیش از همه به این موضوع توجه کرد که این نوع آلایندهها چه تاثیرات سوئی بر سلامتی انسان میگذارد. معمولا این دو آلاینده، چه اکسیدهای ازت و چه گوگرد در هنگام مواجهه با انسان و ورود به مجاری تنفسی بلافاصله سیستم تنفسی را تحریک میکند. بعضا مخاط گلو و بینی را به لحاظ تجمع و هم با تحریک، انسان را با سرفه میاندازد و در پارهای اوقات به خصوص اکسیدهای ازت باعث درد در قفسه سینه میشوند. البته بسیاری این درد قفسه سینه را با درد قلب همسان میدانند و ممکن است اشتباه گرفته شود. بنابراین آبریزش بینی و چشم از علائمی است که به استنشاق غلظتهای بالایی از اکسیدهای گوگرد و ازت اطلاق میشود. وجود ذرات معلق هم با اندازههای مختلف و جریانپیدا کردن آن به درون ریههای انسان هم میتواند این ذرات ریز حاوی فلزات سنگین موجود در سوخت مازوت را به مشابه گلولههایی بسیار ریزی که حاوی فلزات مسمومکننده هستند، تشبیه شود که با برخورد به بافتها و نسج ریه، این بافتها را مجروح میکند و جراحت و عفونت هم میتواند به همراه داشته باشد.
اینجاست که متخصصان محیطزیست دوش به دوش متخصصان بهداشت محیط همواره بر استفاده از سوختهای پست -از منظر کیفیت سوخت و سازگاری آن با محیطزیست و همچنین از منظر انرژی حرارتی موجود در واحد جرم خودش- توصیه میکنند که در محیطهای شهری که انسانها حضور دارند، به طور قطعی استفاده از سوختی مثل مازوت ممنوع و محدود شود. به خصوص که کودکان و سالمندان با میزان آسیبپذیری متفاوت در این مکانها زیست میکنند و میزان ایمنی کمتری در مقابل اثرات سوء این آلایندهها دارند. مگر در نهایت برای موارد بسیار خاصی که بعضا مورد استفاده قرار میگیرد برای تولید مثلا محصولات عایقی یا ایزوگامی که آن هم در محیطهای شهری انتظار وجود آنها نیست.
این روزها دلایل مختلفی برای استفاده از سوخت مازوت آورده میشود. گروهی از تحریم و ناچاری میگویند و گروهی از ارزانی. بگذریم که گروهی هم به کل تکذیب میکنند. این دلایل از نگاه علم آیا قانعکننده است؟
در ایران در مقایسه با قیمتهای بینالمللی، انواع سوختها بسیار ارزان است. حتی بنزین عرضه شده در جایگاههای پمپ بنزین را هم که در حال حاضر ما شاید با سهمیهای لیتری هزار تومان میخریم، اگر با یک لیتر آب مقایسه کنیم، بالغ بر دو هزار تومان برای هر یک لیتر آب داریم پرداخت میکنیم. به خصوص در بعضی استانها که دسترسی به آب آشامیدنی با کیفیت مطلوب، قدری دشوارتر است. بنابراین مباحث اقتصادی چه درباره مصرف داخلی و چه بخشهای مختلف مصرف سوختها، پیرامون استفاده از مازوت آنچنان نقشی ندارد. بنابراین یکی از دلایل روی آوردن به مازوتسوزی میتواند سرمای زیاد باشد و مدتی است که آن را تجربه میکنیم. به واسطه نبود ذخیره پشتیبانی از گاز طبیعی برای تامین در ایام پرمصرف، با این فشار معمولی، کانونهای مصرفیِ صنعتی مثل نیروگاهها، کارخانههای صنایع فلزی و بعضا کارخانههای سیمان به استفاده از سوختهای جایگزینی غیر گاز طبیعی هدایت میشوند. این مازوت را گزینه مناسب برای استفاده در بعد ملی دیدهاند که سهلالوصولترین سوخت جایگزین است، به خصوص در این ایام که بنا بر اظهارات مسئولان اقتصادی به واسطه اثرات سوء تحریمهای ظالمانه، با محدودیت جدی صادرات مواجه هستیم. اما با توجه به حساسیت مراکز جمعیتی به خصوص هشت کلانشهر کشور که بیش از 50 درصد جمعیت در آنها ساکن شدهاند و با وضعیت نامطلوب کیفیت هوا مواجه هستند، استفاده از مازوت در بالادست جریانهای هوا که این محصولات آلودگی را به پاییندست (مراکز جمعیتی) هدایت میکند، به هیچ وجه توصیه نمیشود و هیچ دلیلی از بعد تامین انرژی، بعد اقتصادی، به خصوص بعد سلامتی و محیطزیستی در این ایام که با سکون هوا و وارونگی دمای پایدار مواجه هستیم، قابل توجیه نیست. اصلا قابل قبول نیست چون با بهداشت و سلامتی شهروندانمان سر و کار دارد. یقینا اینجاست که مشارکت مشترک شهروندان برای رعایت دمای محیطهای منازل هم مورد نیاز است. در غیر این صورت اگر مردم و مسئولان برنامهریزی تامین و توزیع انرژی بنوانند با اولویتبندی مناسب به خصوص پیرامون مراکز جمعیتی، مصرف گاز طبیعی را در اولویت قرار دهند اما متاسفانه اینطور نیست. برای چاره صحبت از تعطیلی هم کردهاند اما تعطیلی خسارتهای فراوانی برای اقتصاد خانوادهها و اقتصاد کلان به همراه دارد و از طرف دیگر تامین نشدن سوخت کافی هم خسارت جانی و سلامتی و اقتصادی به همراه دارد، به علاوه بارشهای اسیدی.
سوالی که این روزها مطرح میشود این است که مسئول آلودگی هوای تهران چه آلایندهای است؟ شرکت کنترل کیفیت هوای تهران روزهاست که درباره افزایش میزان دیاکسید گوگرد و شواهد مازوتسوزی میگوید و از طرف دیگر محیطزیست استان تکذیب میکند. دیاکسید گوگرد میتواند برآمده از چه آلایندهای باشد؟ منظورم این است که مازوت در آلودگی هوای تهران چقدر سهم دارد؟
اگر در شرایط معمول سال که در کانونهای پرمصرفی چون نیروگاهها هیچ مازوتی استفاده نمیشود و تنها منبع عمده انتشار دی اکسید گوگرد استفاده از گازوئیل در بخش حمل و نقل و بعضا تعدادی از واحدهای صنعتی (باز هم به واسطه استفاده از گازوئیل) باشد، عدد آن مشخص است. ایستگاههای سنجش کیفیت هوا در گستره استان، همواره در حال نمونهبرداری و آنالیز برخط است. اگر تغییراتی در مصرف حاملهای انرژی (از جمله جایگزینی مازوت، به جای مازوت و به جای گاز طبیعی) صورت بگیرد، به واسطه وجود وزنی گوگرد در سوختی چون مازوت، یقینا اندازهگیریهای مستمر شبانهروزی این را در هوای تهران اندازهگیری میکند؛ در هر جایی که منحنیهای هوا چه به صورت طبیعی و چه به وسیله باد به سمت تهران برسد، در هوای تهران ثبت میشود و دیگر بحثی برای انکار وجود ندارد. این یقینا در بالادست از مازوت استفاده شده و مقداری بوده که غلظت دیاکسید گوگرد در ایستگاهها آن را نشان میدهد. یا نوع گازوئیل مورد مصرف به طور غیرمنتظره تخریب شده و غلظت بسیار بالای گوگرد دارد؛ معمولا در بخش حملونقل 350 تا 500 PPM است و گازوئیلهایی که در بخش حمل و نقل استفاده میشود، بسیار متفاوت از گازوئیل مورد استفاده در بخش صنعت است و حاوی گوگرد بسیار کمتری است. تفاوت غلظت دیاکسید گوگرد اندازهگیری شده، گواه این است که در جایی به مقدار زیادی سوخت نامناسب در حال استفاده است. و بهتر است که منابع را در بالادست شناسایی کنند و اقدامات رافع را به کار بگیرند.
از طرف دیگر کسانی از میان مسئولان به ناچار با مسئله کنار آمدهاند. مثلا محیطزیست خراسان رضوی اعلام کرده که باید از «مازوت استاندارد» استفاده کرد یا رئیس سازمان حفاظت محیطزیست که گفته مجوز استفاده از مازوت در شرق تهران را داده و غرب را منع کرده. این اجازه به ویژه در شرایط کنونی شیوع کرونا به دلایل مختلف داده شده است و توصیههای کارشناسان حوزه محیطزیست و بهداشت محیط شنیده نشده است.
سوخت مازوت کاربردهای مجاز خود را دارد. نوع سوخت هم باید دارای شرایط استاندارد برای کاربردهای مجاز باشد. اما در پیرامون محیطهای شهری که تجمع جمعیتی وجود دارد، حتی استفاده از مازوت استاندارد یا حتی گازوئیل هم توصیه نمیشود، چون سوختهایی هستند با مقدار قابل توجهی گوگرد، ازت و سایر فلزات سنگین که پس از احتراق و انتقال ظرفیت گرمایی به آن تاسیسات صنعتی، تخلیه میشوند و فرودآمدن آن در محیط شهری هوای استنشاقی شهروندان را تحت تاثیر قرار میدهند و یقینا این روش مگر در مواقع اضطراری در هیچ کشوری به کار گرفته نمیشود و مورد پذیرش نیست. همزمانی استفاده از این سوختها با شیوع کرونا که مردم مراقبتهای ویژه دارند هم اوضاع را به مراتب بدتر میکند.
اگر تحلیل هزینه-فایدهای هم داشته باشیم و هزینه سلامتی انسانها و هزینه غیرمستقیم آن که بر کشورها تحمیل میشود را محاسبه کنیم میبینیم که این تلاش از هیچ توجیه اقتصادی و جذابیت مالی برخوردار نیست.
تصویب لایحه حفظ کرامت و حمایت از زنان در برابر خشونت در دولت
ابتکار خبر داد
تصویب لایحه حفظ کرامت و حمایت از زنان در برابر خشونت در دولت
معاون امور زنان و خانواده رئیس جمهوری از تصویب لایحه حفظ کرامت و حمایت از زنان در برابر خشونت خبر داد. معصومه ابتکار در حساب توئیتری خود نوشت: « حاصل تلاش دهها حقوقدان، قاضی، مدیر و مقامات قوای مجریه و قضاییه تقدیم زنان شایسته و صبور ایرانی؛ لایحه حفظ کرامت و حمایت از زنان در برابر خشونت پس از صدها نفر ساعت کارشناسی در دولت تصویب شد. لایحه حفظ کرامت و حمایت از زنان در برابر خشونت شامل ۵۸ ماده در پنج فصل تعاریف و کلیات، نظارت بر اجرای قانون، وظایف دستگاههای اجرایی، جرایم و مجازاتها و آیین دادرسی است.» رسیدگی به این لایحه با پیگیری معاونت حقوقی و دستگاههای ذیربط در کمیسیون اصلی لوایح دولت به ریاست لعیا جنیدی معاون حقوقی رئیسجمهور و با حضور اعضای کمیسیون و نمایندگان دستگاهها تیرماه سال جاری آغاز شد و عنوان آن به لایحه «حفظ کرامت و حمایت از زنان در برابر خشونت» تغییر پیدا کرد. فصل اول لایحه مشتمل بر اهداف، تعاریف، دستهبندی عناوین مجرمانه مورد بحث و بررسی قرار گرفت. بخشهایی از این لایحه هم مرداد ماه امسال در کمیسیون لوایح هیئت دولت به تصویب رسید.
از اهداف این لایحه میتوان به تأمین امنیت و صیانت از کرامت زنان، افزایش سطح آگاهی عمومی و آموزشهای اختصاصی در زمینه مقابله با بزه موضوع این قانون، ارتقاء شاخصهای دادرسی اسلامی و عادلانه در خصوص بانوان موضوع این قانون، پیشگیری از جرایم خشونتآمیز علیه زنان و حمایت از زنان بزه دیده یا در معرض بزهدیدگی اشاره کرد.