رئیس‌جمهور گفته با اعصاب مردم بازی نکنید. ما که نه وقت و نه حال بازی‌کردن را داریم اما افراد زیر گویا در دل چیزی گفته‌اند که اگر دوست داشتید بخوانید.
پدر: بچه صدبار گفتن باهاش بازی نکن خراب میشه!
روان‌شناس: بچه‌ها باید بازی کنند.
نماینده مخالف: بچه‌ها! بریم بازی کنیم.
نماینده موافق: آره، برین بازی کنین.
نماینده ممتنع: بازی نکن، می‌بازی
متخصص اعصاب‌ و‌ روان: با ظرافت بازی کنید.
بچه‌های دهه شصت: سربازی؛ سرِ بازی سرسره‌بازی سر سربازی را زد.
مردم: کدام اعصاب؟
اعصاب: چه فرقی می‌کنه؟ بازی کنین. بازی نکنین.

آنچه بعد از یک زلزله بزرگ در تهران ممکن است، رخ بدهد برای ما خیلی شناخته شده نیست. چون تاکنون موردی اتفاق نیفتاده و تجربه‌ای از آن در دسترس نیست. اما محاسبه‌ها و مطالعاتی، انجام و براساس آن تحلیل‌هایی ارائه شده است که نشان می‌دهد در صورت وقوع زمین لرزه بزرگ در تهران، بیشترین حوادث در نقاطی رخ می‌دهند که بافت فرسوده دارند. در شمال تهران بافت فرسوده داریم. بیشترین خسارت‌ها در نقاطی محتمل‌تر است که انبوه‌سازی شده و تراکم جمعیت بالایی دارد. کیفیت پایین این انبوه‌سازی‌ها هم مزید بر علت می‌شود تا برای این نقاط اعلام خطر کنیم. اسم این نقاط را می‌گذاریم بافت فرسوده جدید. ما در شمال محله سعادت‌آباد شاهد چنین بافتی هستیم و انبوه‌سازی‌های زیادی اتفاق افتاده که از کیفیت چندانی هم برخوردار نیستند. همچنین در درکه، قاسم‌آباد، گلابدره و کوی دانشجو هم شاهد بافت آسیب‌پذیر در برابر زلزله هستیم.
بخش زیادی از کالبد شهری پهنه شمال بافت نوسازی شده و حالا حالاها انتظار نمی‌رود دوباره از نو ساخته شود. در واقع این بافت تا حد زیادی در این پهنه تثبیت شده است. با توجه به وضعیتی که امروز در این پهنه شاهد هستیم. ریسک زلزله شدید در تهران به دلیل وجود باف فرسوده و جمعیت زیاد و همچنین نزدیکی به پهنه گسل‌های فعال در شهر تهران در این نواحی به نسبت بالاتر است: مناطق 12 و 16 شهرداری و منطقه راه آهن، محور خیابان انقلاب و آزادی، ارگ قدیم تهران حد فاصل خیابان شوش، هفده شهریور، انقلاب و کارگر جنوبی و بازار تهران، خیابان مولوی، میدان بهارستان، میدان امام خمینی، محله امیریه و خیابان جمهوری اسلامی.
بر اساس آخرین سرشماری سال 1395، در شمال تهران 2.1 میلیون نفر و محور مرکز به سمت جنوب تهران (مناطق 7 تا 21 شهرداری تهران) حدود 5 میلیون نفر در نزدیکی پهنه گسل‌های فعال زندگی می‌کنند. البته این تنها ریسک مرتبط با زلزله برای شهر تهران نیست و فقط برآوردی از جمعیت ساکن در «پهنه‌های گسله در شمال و جنوب شهر» را نشان می‌دهد. بدیهی است، موضوع تراکم بالای جمعیت و بافت فرسوده به ویژه در مناطق12، 14، 15، 16 و 17 تهران خود مساله‌ای جداگانه است. جنبش شدید در محدوده پهنه گسل و در بافت‌های فرسوده حدود 5.3 میلیون نفر 56% جمعیت تهران را شامل می‌شود. مرور اولیه همین آمار نشان از آسیب پذیری بسیار بالای شهر تهران برپایه آمار جمعیت شب هنگام خود دارد. توجه کنیم که در طی روز حدود 52% اضافه بار جمعیت در تهران داریم و در هر نوع سانحه در طول روز باید این جمعیت اضافه را به عنوان افزایش آسیب پذیری شهر تهران در چنین شرایطی در نظر گرفت. جمعیت گستره تهران و پیرامون نیز در حدود 65 سال اخیر از حدود 1.5 میلیون نفر به حدود 15 میلیون نفر (بیش از 10 برابر) تا سال 1399 افزایش پیدا کرده به نحوی که امروزه جمعیت تهران بزرگ در طی روز در حدود 13.5 میلیون نفر (9.3 میلیون در طی شب و حدود 4.5 میلیون نفر کی طی روز برای کار به تهران می آیند) برآورد می‌شود.

خانواده محیط‌بانانی که در سه سال گذشته در راه خدمت جانشان را از دست داده‌اند، هنوز در صف پذیرفته شدن نام عزیزانشان در فهرست شهدا هستند. دیروز فرمانده یگان حفاظت محیط زیست کشور درباره طولانی شدن روند این ثبت نام به بنیاد شهید گلایه کرد. جمشید محبت‌خانی که در نشستی خبری سخن می‌گفت، پرسید: «چرا فرایند ثبتِ نام شهید برای محیط‌بانان این‌قدر طولانی است؟ ما و خانواده شهدا گله داریم و دلیل را نمی‌دانیم.» در طول سه سال و نیم اخیر پنج محیط‌بان شهید شده‌اند اما پرونده آنان همچنان در بنیاد شهید مفتوح است و نام شهید را هنوز نگرفته‌اند. در نشست دیروز درباره افزایش حقوق محیط‌بانان، ثبت روزی به نام آن‌ها در تقویم، بیمه همیاران محیط زیست، نبود تجهیزات و خودروی مناسب برای گشت‌های محیط‌بانی و همین‌طور ایجاد شعب ویژه برای رسیدگی به پرونده‌های زیست ‌محیطی و موارد بسیار دیگر هم صحبت شد.جمشید محبت‌خانی که گله‌هایش را با صحبت درباره محیط‌بانان شهید آغاز کرده بود گفت: «متاسفانه حقوق برخی از این خانواده‌های شهدا در حالی‌ که سرپرست خانوار را از دست داده‌اند نیز قطع شده است. ما و خانواده‌های این شهدا به‌شدت گله‌مند هستیم و نمی‌دانیم چرا فرایند ثبتِ نام شهید برای محیط‌بانان این‌قدر طولانی است.»
او با اعلام این خبر که رئیس‌جمهوری برای ثبت روز ملی محیط‌بان در تقویم دستور داده است، ادامه داد: «پیگیر هستیم که روز ولادت امام رضا (ع) به‌عنوان روز محیط‌بان در تقویم رسمی کشور ثبت شود. دستور رئیس‌جمهوری در خصوص ثبت روز ملی محیط‌بان را گرفته‌ایم و این موضوع در حال‌ حاضر در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حال بررسی است. امیدواریم هرچه زودتر روز ملی محیط‌بان را در تقویم رسمی کشور داشته باشیم.» محبت‌خانی با بیان این‌که با پیگیری‌های صورت گرفته سال آینده حقوق محیط‌بانان افزایش می‌یابد، افزود:‌ «محیط‌بانی کار بسیار دشواری است و علاوه بر سختی‌های طبیعی، خطر مواجه با شکارچیان غیرمجاز را دارد از این رو برای حمایت همه‌جانبه محیط‌بانان تلاش می‌کنیم. حقوق محیط‌بانان سال آینده مانند سال‌های قبل افزایش می‌یابد اما جدای از آن مبلغ دیگری نیز به این افزایش حقوق اضافه می‌شود.» محبت‌خانی همچنین عنوان کرد: «برای تامین جیره غذایی محیط‌بانان بسیار تلاش کردیم و امسال مبلغ دو میلیارد تومان را از محل صرفه‌جویی برای جیره غذایی تامین و بین استان‌ها تقسیم کردیم که این مبلغ برای تا پایان امسال است.» او ادامه داد: «اما برای سال آینده اعتبار جیره غذایی محیط‌بانان در بودجه پیش‌بینی شده و ماهانه مبلغ ۴۵۰ هزار تومان به حساب محیط‌بانان واریز می‌شود.»
به گفته او در طول سال جاری تعدادی از محیط‌بانان به‌علت ابتلا به ویروس کرونا، تصادف و … جانشان را از دست داده‌اند و دیه آن‌ها به‌طور کامل به خانواده‌ها پرداخت شده است.

همیارانی که ثبت نام نکند بیمه نمی‌شود

محبت‌خانی با بیان این‌که به تازگی آیین‌نامه اجرایی قانون حمایت بیمه‌ای از محیط‌‌بانان نیز به‌تصویب رسیده است، گفت: «یکی از بندهای خوب این آیین‌نامه حمایت از همیاران طبیعت است . این که همیاران دیده شده‌اند جای خوشحالی دارد اما باید بدانند که تا قانون را به طور کامل اجرا نکنند شامل بیمه سازمان نمی‌شود.»
او در ادامه درباره شرایط استفاده همیاران از حمایت‌های بیمه‌ای سازمان حفاظت محیط زیست نیز چنین توضیحی داد: «هر همیار محیط‌بان باید در سامانه‌ای که برای این منظور در نظر گرفته شده است، ثبت نام و کارت همیار طبیعت دریافت کنند. پس از آن همه داوطلبان برای اطفای آتش و مقابله با شکارچی غیرمجاز و… باید تحت نظارت محیط زیست وارد منطقه شوند یعنی نباید خودسرانه برای برخورد با متخلفان یا اطفای حریق وارد میدان شوند. اگر چنین اتفاقی رخ دهد و داوطلبان بدون هماهنگی با محیط زیست اقدام کنند، تحت پوشش بیمه‌ای سازمان نخواهند بود.»

پرداخت ماهانه ۴۵۰ هزار تومان برای جیره غذایی

فرمانده یگان حفاظت محیط زیست کشور با بیان این‌که طی سال آینده حقوق محیط‌بانان افزایش خواهد داشت، اظهار کرد: یکی از مطالبات ما تامین هزینه‌های جیره غذایی محیط‌بانان بود. امسال بودجه‌ای حدود ۲ میلیارد تومان برای این منظور در نظر گرفته شده که البته تنها برای چند ماه کافی بود. این مشکل برای سال آینده حل شده و ماهانه ۴۵۰ هزار تومان برای جیره غذایی محیط‌بانان در نظر گرفته شده است همچنین مبالغ مربوط به اضافه‌کاری، ماموریت‌ها و… نیز طی سال آینده پرداخت می‌شود.
او افزود: از ۳۵۰۰ محیط‌‌بانی که وجود دارد ۵۰۰ محیط‌بان قراردادی و شرکتی هستند و هیچ مراوده مالی با سازمان محیط زیست ندارند از این رو دریافتی آن‌ها نسبت به محیط‌بانان سازمان پایین‌تر از دیگران است و پیگیر کار آن‌ها هستیم تا استخدام شوند البته هنوز پولی به آن‌ها ندادیم اما تمام تلاش خود را به کار خواهیم گرفت.

بحران خودرو در حوزه محیط‌ بانی

محبت‌خانی با اشاره به تجهیزات کم و فرسوده محیط‌بانان در حوزه خودرو و موتورسیکلت گفت: این موضوع بحران در حوزه محیط‌بانی است و تجهیزات خودرویی محیط‌بانان فرسوده و برای مسیرهای صعب‌العبور محیط‌بانی نامناسب است. آرزوی ماست که یک موتور یا خودروی تولید داخل جوابگوی مسیرهای سخت محیط‌بانی باشد اما کارآمدی لازم را ندارند. هر نوع خودرو یا موتوسیکلت جوابگوی نیاز ۶۵۰ پاسگاه محیط‌بانی نیست به گفته فرمانده یگان حفاظت محیط زیست کشور قرار است تا پایان سال یا در نهایت فروردین ماه سال آینده ۱۲۵۰ دستگاه خودرو برای محیط‌بانان خریداری شود که امیدواریم این اتفاق رخ دهد.

هیچ محیط‌بانی در زندان نیست

فرمانده یگان حفاظت محیط زیست کشور در ادامه صحبت‌های خود با بیان این‌که امسال دو محیط‌بان زندانی آزاد شدند و اکنون هیچ محیط‌بانی در زندان نیست، تصریح کرد: محیط‌بانان ما برای حفاظت از حیات وحش، آب، گیاه و… جان خود را کف دست گذاشته‌اند و در مرحله آخر که دیگر جانشان در خطر است از سلاح استفاده می‌کنند البته اگر محیط‌بانی قانون به‌کارگیری سلاح را رعایت نکند طبق قانون با او برخورد خواهد شد.

ایجاد شعب ویژه برای رسیدگی به پرونده‌های زیست‌محیطی

او در ادامه گفت: در دیداری که با رئیس قوه‌قضائیه داشتیم، مقرر شد که در هر استان شعبی ویژه برای رسیدگی به پرونده‌های زیست‌ محیطی ایجاد شود چرا که در این پرونده‌ها زمان برای ما بسیار مهم است‌. در حال‌ حاضر در برخی استان‌ها این شعب تشکیل شده است. او با تاکید بر این‌که با ایجاد شعب محیط زیست در محاکم قضایی روند رسیدگی به پرونده‌های محیط زیستی کوتاه می شود، افزود: در همان نشست رئیس قوه‌قضائیه تاکید کرد که قاضی هایی که قرار است به پرونده‌های محیط زیستی رسیدگی کنند نیز در این زمینه آموزش ببینند تا دقت بیشتری در روند رسیدگی صورت گیرد.

تشکیل کمیته تحول محیط‌بانی

محبت‌خانی در ادامه با اشاره به پرداخت معوقات حق‌الکشف محیط‌بانان اظهار کرد: مبلغی حدود یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان به عنوان معوقه حق‌الکشف از سال‌های ۹۵ تا ۹۸ و مبلغ ۴ میلیارد و 600 میلیون تومان به‌عنوان معوقه سال‌های ۹۴ تا ۹۷ به محیط‌بانان پرداخت شده است همچنین ۷۰۰ میلیون تومان برای رسیدگی به پرونده‌های محیط زیستی به محاکم قضایی پرداخت شده است.

کاهش صید و شکار غیرمجاز

فرمانده یگان حفاظت محیط زیست کشور در بخشی دیگر از صحبت‌های خود با ارائه آماری از شکار و صید غیرمجاز در سال ۹۹ و مقایسه آن با سال گذشته گفت: صید غیرمجاز آبزیان طی امسال ۱۷ درصد و شکار غیر مجاز پرنده ۸ درصد کاهش یافته است.
به گفته او این ارقام در خصوص شکار غیرمجاز پستانداران، زنده‌گیری پرندگان و زنده‌گیری پستانداران به‌ترتیب ۱۵ درصد، ۳۹ درصد و ۳۷ درصد نسبت به سال گذشته کاهشی بوده است.

تشکیل پرونده برای آلودگی‌های زیست‌ محیطی ۳۹ درصد کاهش یافته است

محبت‌خانی افزود: از سویی دیگر نگهداری و خرید و فروش حیات وحش ۴۰ درصد افزایش یافته و علت این مسئله نیز ایجاد مرکز فوریت‌های سایبری در یگان حفاظت محیط زیست است که با ایجاد آن پایش در فضای مجازی بیشتر شده است.
او در ادامه اظهار کرد: کشف اسلحه شکاری ۱۰ درصد، کشف سلاح جنگی ۳۳ درصد، تشکیل پرونده برای آلودگی‌های زیست‌ محیطی ۳۹ درصد، دستگیری متخلفان ۱۸ درصد و تعداد پرونده‌های قضایی تشکیل شده ۳۸ درصد کاهش یافته است.

معاون اول رئیس‌جمهور با اشاره به این‌که درختکاری آشتی با طبیعت است، گفت: این سنت نیکو نمادی از سازگاری انسان با طبیعت است، زیرا درخت نماد زیبایی و زندگی است و در فرهنگ و تمدن اسلامی و ایرانی همواره توصیه‌های موکد برای صیانت و حفاظت از فضای سبز و درخت به عنوان نماد حیات بخشی و زایندگی جهان شده است. به گزارش ایسنا، اسحاق جهانگیری صبح دیروز (یکشنبه) پس از غرس یک اصله نهال، گفت: انسان در طبیعت دخالت‌های بسیاری دارد که بعضاً مداخله‌های او مضر به حال طبیعت است اما گاهی دخالت انسان نظیر درختکاری آشتی با طبیعت است.
او با تاکید بر این‌که حفاظت از محیط زیست وابسته به احیای فضای سبز است، تصریح کرد: توسعه فضای سبز طبیعی شامل جنگل‌ها و فضای سبز داخل شهرها و بوستان‌ها باید مورد توجه همه مسئولان و شهروندان باشد. معاون اول رئیس‌جمهور گفت: هم دولت و هم شهرداری وظیفه دارند برای حمایت از محیط زیست اقدامات پیش برنده و بازدارنده انجام دهند.
ما در اقدامات پیش برنده نیازمند برنامه‌ها و سیاست‌هایی هستیم که منجر به توسعه فضای سبز شود. جهانگیری با بیان این‌که باید در مردم فرهنگ مشارکت در توسعه فضای سبز به‌وجود بیاید، گفت: ایجاد فضای سبز برای جمعیت 80 میلیونی با شرایط خاص اقلیمی ایران هنگامی موفق می‌شود که آحاد مردم در این امر نقش موثر داشته باشند.
او با اشاره به این‌که در راستای سیاست‌های بازدارنده باید قوانین و مقررات جدی برای حفاظت از محیط زیست داشته باشیم، گفت: متاسفانه جنگل‌های زاگرس دچار بیماری شده و جنگل‌های شمال نیز نیازمند توجه و حفاظت بیشتری هستند. معاون اول رئیس‌جمهور با ابراز خرسندی از تصمیمات اتخاذ شده برای حفظ باغات در شهرها و توسعه فضای سبز، گفت: برنامه‌های خوبی برای توسعه کمربند سبز پیرامون شهر تهران انجام شده است. افزایش سرانه 24 متری در خارج از شهر و 17 متری در درون شهرها عدد خوبی است که باید بیش از پیش افزایش یابد. جهانگیری با قدردانی از رهنمودهای رهبر معظم انقلاب و دستور ایشان برای واگذاری زمین‌ها به منظور توسعه فضای سبز اظهار امیدواری کرد با توسعه کمربند سبز ضمن جلوگیری از توسعه شهر هوای تهران بیش از پیش تلطیف شود.

زمینی که کودکان در آن می‌دویدند و بی‌محابا بر پایه ستون‌هایش می‌پریدند، یک زمین معمولی نبود. قصر ساسانی شیرین بود. بعد از انتشار فیلم تمرین کاراته‌باز‌ها در این محوطه ساسانی، مسئولان میراث فرهنگی کرمانشاه به همه اطمینان دادند که حفاظت از قصر به بهترین شکل در حال انجام است اما خیلی زود -هشتم اسفند- تصاویر دیگری منتشر شد که این بار گروهی از پسران نوجوان را نشان ‌می‌داد که با توپی پیش پا، کاخ خسرو را به زمین بازی فوتبال تبدیل کرده بودند.دو هفته پس از این ماجرا، به جای تلاش برای حفاظت بیشتر از این بنای بازمانده از دوره ساسانیان، عامل پخش ویدئوی بازی بچه‌ها در محوطه تاریخی را شناسایی کرده‌اند تا به نحوی ارشادش کنند. در حالی که در شرایط ناگوار حفاظت آثار تاریخی، کارشناسان و دوست‌داران میراث‌فرهنگی مدام در حال هشدار و ابراز نگرانی‌اند، با تکرار فوتبال‌بازی در قصرشیرین، تمام اقدامی که وعده انجام آن را دادند، انتشار یک کلیپ عذرخواهی از طرف مربی بچه‌های کاراته‌باز و آموزش نمادین حفظ آثار تاریخی به کودکان بود.
قصر شیرین یا کاخ خسرو در سال 1310 در فهرست آثار ملی ثبت شده و تکرار اتفاقات مشابه حضور کاراته‌باز‌ها و پارکورکارها، سبب نگرانی دوست‌داران این بازمانده عصر ساسانی شده است. در حال حاضر کانال ساسانی و قسمتی از عمارت کاخ خسرو همچنان بدون حفاظ است و علاوه بر این ماشین‌های سنگین سال‌هاست که بی‌اعتنا از عرصه این عمارت تاریخی عبور می‌کنند؛ جاده‌ای که به عنوان تنها کمربندی این شهرستان شناخته می‌شود و سازمان میراث‌فرهنگی می‌گوید امکان مسدود کردنش را ندارد. قرار است تا چندی دیگر منطقه ویژه اقتصادی هم در این شهرستان احداث شود، اقدامی که در نهایت منجر به رفت‌و‌آمد بیشتر مردم در حریم این مجموعه تاریخی می‌شود.
بهرنگ بابایی، رئیس اداره میراث‌فرهنگی شهرستان قصرشیرین به «پیام ما» می‌گوید که امکان مصاحبه در این باره ندارد اما اقدام صورت گرفته در قصر شیرین ناخواسته بوده و مسببینش هدف تخریب نداشته‌اند.
این اتفاق بعد از ویدیوی پارکور بازی در تخت‌جمشید، واکنش‌های بسیاری را در فضای مجازی به دنبال داشت. کاربران این اقدام را نشانه بی‌توجهی وزارتخانه متولی میراث‌فرهنگی به اماکن تاریخی دانسته بودند. یکی از کاربران در این باره نوشته بود: «اگرچه کمبود قوانین بازدارنده و نبود مدیریت صحیح محوطه‌ها از عوامل چنین رخدادهایی هستند اما تب شهرت هم باعث شده عده‌ای بیشتر به انجام چنین اقداماتی راغب شوند.»
بررسی‌های «پیام ما» نشان می‌دهد که این نوجوانان عضو تیم تکواندوی این شهرستان بودند که از طریق همین جاده کمربندی برای بازدید از محل آمده بودند. کیومرث اعظمی، معاون میراث‌فرهنگی استان کرمانشاه به «پیام ما» می‌گوید: «این تیم به همراه مربی آمده بودند اما شیطنت کودکانه باعث شده که بعد از بازدید، بدون اطلاع مربی در این محدوده بازی کنند.»

نمی‌توانیم با نوجوانان برخورد قانونی کنیم

بعد از پخش کلیپ، اولین اقدام پیدا کردن عامل پخش ویدیو و مسئول تیم بوده. اقدامات قانونی نیز در مراحل بعدی انجام شده. اعظمی در این باره توضیح می‌دهد: «ما با واحد حقوقی صحبت کردیم و گزارش دادیم، ولی از لحاظ قانونی امکان این‌که با یک شخص برخورد قانونی شود وجود نداشت؛ یعنی هیچ جای قانون ذکر نشده که اگر چند بچه توسط مسئولی به جایی رفتند و بازگویشی کردند، با آن‌ها برخورد حقوقی شود.»
حالا قرار است تا با پخش یک کلیپ عذرخواهی این قضیه فیصله یابد. معاون میراث‌فرهنگی این استان می گوید: «امکان برخورد حقوقی و قانونی نبود، اما شخص را توجیه کردیم. قرار شد که این فرد هر کاری از دستش بر بیاید انجام دهد و حتی ویدئوی عذرخواهی هم در فضای مجازی منتشر کند.»
این اولین تعرض به این محدوده تاریخی نیست. فعالان محلی در گفت‌و‌گو با «پیام ما» از تخریب‌ها و سرقت‌هایی می‌گویند که به دلیل نبود نیروی حفاظتی و باز بودن مسیر در این محدوده تکرار شده است. موضوعی که اعظمی هم آن را تایید می‌کند: «سرقت‌ها چند جای دیگر هم تکرار شده و ما برای پیگیری کارهای حقوقی انجام دادیم.»
کاخ خسرو یک بنای زیبا در نخلستان‌های قصرشیرین است که خسرو پرویز آن را برای همسرش شیرین ساخته بود. باغی که آب آن از طریق یک کانال 12 کیلومتری آب، «الوندرود» را به این قسمت می‌آورده. کانال ساسانی بارها مورد تعرض قرار گرفته و بخش‌هایی از آن نابود شده است. از اوایل انقلاب نیز با جاده‌کشی بر حریم آن عملا این کانال دو تکه شد. اعظمی می‌گوید که این کانال مربوط به قبل از انقلاب است و در دوره فعلی ایجاد نشده اما این را هم اضافه می‌کند که هیچ مجوزی برای این جاده‌کشی از سمت میراث‌فرهنگی صادر نشده بود.
این جاده تنها جاده کمربندی است و هر روزه مسیر تریلی و کامیون و سایر ماشین‌های سنگین است. اعظمی توضیح می‌دهد:«اگر چه ما اجازه ندادیم حریم تاسیساتی جاده در سال‌های گذشته دستکاری شود ولی به هر حال این جاده از عرصه مجموعه تاریخی قصر شیرین عبور می‌کند.»

مسیر جایگزین از باغات مردم عبور می‌کرد

در طول 30سال گذشته هیچ اقدامی برای جایگزین کردن این راه صورت نگرفته است. اعظمی چرایی این موضوع را اینگونه شرح می‌دهد: «اگر می‌خواستیم راه جدیدی از کمربندی عبور دهیم، این راه از داخل باغ‌های مردم عبور می‌کرد و ما هم آن زمان امکان تملک این زمین‌ها را نداشتیم.»
حالا اما چندین سال است که این محدوده بدون حفاظ رهاست. معاون میراث‌فرهنگی این استان می‌گوید که امکان کشیدن دیوار حفاظتی و سایر اقدامات مشابه وجود ندارد چرا که به هر حال یک سر آن به جاده می‌خورد. او در این باره می‌گوید:«درقسمت کانال ساسانی که به کمربندی می‌رسد امکان دیوارکشی نبود، اگر می‌خواستیم دیوار بکشیم یا باید جاده را قطع می‌کردیم یا این‌که کانال خارج از عرصه می‌گذاشتیم. برای همین هم آن قسمت باز است. دست ما برای هر اقدام دیگری بسته است.»
از نگاه او مردم قصر شیرین عرق خاصی به این محدوده دارند و همین مسئله مانع تصرف یا تخریب می‌شود: «از سالیان گذشته مردم قصرشیرین عرق خاصی به این مجموعه دارند و همواره یکی از محل‌های تفریحشان بوده است. برای همین هم ما طی سالیان یک مسیر دسترسی به صورت سنگ فرش برای مردم منطقه ایجاد کردیم.»

حریم مشخص است، اما روی کاغذ

امین قهرمانی، مدیر جدید پایگاه تاریخی فرهنگی محور ساسانی کرمانشاه _ قصرشیرین اما مشکل این محدوده را تنها منوط به یک جاده نمی‌داند. او به عکس اعظمی که مدعی است حریم تمامی قسمت‌های کاخ خسرو رعایت می شود، به «پیام ما»می‌گوید: «تمام حریم‌ها مشخص است، اما روی کاغذ.»
قهرمانی مشکل اصلی این محدوده را نبود نیروی حفاظتی می‌داند. «عرصه و حریم مشخص است ولی این‌که بگوییم یک حصار یا مانعی برای این محدوده در نظر گرفته باشند، نیست. این مجموعه 14 هکتار است و بخشی از آن نیز زمین کشاورزی مردم است، نمی‌شود دور زمین‌های مردم را محصور کرد یا محدودیتی برای آن‌ها قائل شد. حفاظت از آنجا نیازمند کارشناسانی است که دائما در آن محدوده باشند اما این امکان فعلا مقدور نیست. من هم فقط مدیر پایگاه هستم.»
این اداره به کشاورزان تکلیف کرده که زمین‌هایشان را تغییر کاربری ندهند اما مردم محلی معتقدند که این اداره نیرویی برای نظارت بر این تکلیف ندارد. حالا طرح منطقه ویژه اقتصادی بر سر زبان‌ها افتاده. نماینده مردم قصرشیرین، سرپل‌ذهاب و گیلان‌غرب در مجلس شورای اسلامی 8 تیر ماه گفته بود:«منطقه ویژه اقتصادی قصرشیرین امتیاز بزرگی است و بهره‌گیری از این قابلیت و ورود سرمایه‌گذاران برای تولید در این منطقه منجر به رونق اقتصاد، افزایش صادرات، تولید و اشتغال پایدار می‌شود.» مسئله‌ای که این وسط کمتر به آن توجه شده مسیر دسترسی است. چرا که به هر حال ایجاد هر مرکز تجاری دیگری در آن محدوده رفت‌و‌آمد از مسیر این کمربندی را چندین برابر می‌کند.
معاون میراث‌فرهنگی کرمانشاه اما امیدوار است که با پا گرفتن منطقه آزاد، فکری هم برای تغییر جاده دسترسی شود. اعظمی می‌گوید: «اگر منطقه آزاد تجاری مصوب شود مسلما دستگاه‌های خدمات‌رسان ذی‌ربط باید فکری به حال مسیر دسترسی بکنند چرا که این جاده جوابگوی آن حجم از تردد نیست و باید جابجا شود.»
مسئولان این استان اما هنوز فکری به حال این مسیر باز و بی‌حفاظ نکرده‌اند. 17 دی ماه که منطقه آزاد قصرشیرین به تصویب رسید، هوشنگ بازوند، استاندار کرمانشاه این اقدام را نقطه عطفی برای توسعه این شهرستان خوانده بود. بازوند در جلسه بررسی زیرساخت‌ها و امکانات شهرستان قصرشیرین گفته بود: « قصرشیرین به لحاظ موقعیت جغرافیایی دارای شرایط ویژه‌ای برای تبدیل شدن به منطقه آزاد تجاری است و منطقه آزاد می‌تواند بخشی از عقب‌ماندگی‌ها را جبران کند.» در این جلسه اما هیچ اشاره‌ای به مسیر دسترسی نشده بود.

وزیر امور خارجه بر ضرورت رفع کامل و موثر تحریم‌های غیر قانونی آمریکا تاکید کرد و گفت: این اقدام منجر به بازگشت گام‌های جبرانی ایران خواهد شد. به گزارش ایرنا، محمد جواد ظریف روز یکشنبه با سایمون کاوونی، وزیر خارجه ایرلند که شنبه شب در راس هیاتی وارد تهران شده است دیدار و گفت وگو کرد. دو طرف در این دیدار در خصوص موضوعات مهم روابط دوجانبه، منطقه‌ای و بین‌المللی گفت‌وگو کردند. ضرورت تداوم رایزنی‌های سیاسی و مبادلات اقتصادی از مهمترین محورهای مورد گفت‌وگو در بخش روابط دوجانبه بود. وزیر خارجه ایرلند بار دیگر اعلام کرد که مطابق ترتیبات توافق شده، سفارت این کشور به تدریج در تهران بازگشایی خواهد شد. بخش دیگر گفت‌وگوهای وزیران امور خارجه ایران و ایرلند در خصوص آخرین تحولات مربوط به برجام بود. ظریف در این خصوص بار دیگر سیاست اصولی جمهوری اسلامی ایران را مبنی بر ضرورت رفع کامل و موثر تحریم‌های غیر قانونی آمریکا به عنوان گامی که متعاقبا منجر به بازگشت گام‌های جبرانی ایران خواهد بود، یادآور شد. وزیر امور خارجه ایرلند نیز اظهار داشت: این کشور در ظرفیت عضویت غیردائم شورای امنیت و تسهیل گر قطعنامه ۲۲۳۱ این شورا و نیز به عنوان عضو اتحادیه اروپا برای تسهیل این فرآیند آمادگی دارد. بررسی نحوه همکاری برای کمک به کاهش تنش‌های منطقه‌ای از دیگر موضوعات مورد گفت‌وگوی وزرای امور خارجه بود که طی آن در خصوص تحولات منطقه خلیج فارس، یمن، عراق، سوریه، لبنان، فلسطین، افغانستان و قفقاز گفت وگو و تبادل نظر شد.

مهاجران افغانستانی آن‌هایی که در تهران خانه و کاشانه دارند و آن‌هایی که کارهای سخت و مشقت بار تن داده‌اند، کمتر پیش می‌آید که تهران را رنگارنگ ببینند. آن‌ها اغلب پایتخت را در ذهنشان دود گرفته تصور می‌کنند که نباید دائمی ساکن آن باشند. اغلبشان از رفتار شهروندان تهرانی تصاویر خوبی در ذهن ندارند. از اوراق هویتی نداشته می‌گویند و از ثبت نام نشدن در مدرسه، از مزد پایین و حقوق سلب شده. دکتر نیلوفر ابراهیمی، پزشک و عضو پارلمان افغانستان در سفر چند هفته‌ای خود به تهران همچنان که تهران از نظرش شهری رنگارنگ بود، کارگران افغانستانی را هم پناه داده بود، پناهی که البته از حقوق سلب شده اولیه زندگی هم حکایت داشت. این سفرنامه که قسمت اول آن هفته گذشته با عنوان «تهران رنگارنگ از نگاه همسایه» در روزنامه «پیام ما» منتشر شده بود، را زهرا مشتاق، روزنامه‌نگار و نویسنده منتشر کرده است.شمال ایران زیباست، دریایش مسحور‌کننده و غذاهایش عالی است. پلوهای پر زرشک و زعفرانی و کباب‌های مزه‌دار شده. این جا هم مثل افغانستان بشقاب‌ها را پر از غذا می‌کنند. مشتری‌ها گرسنه می‌آیند و سیر سیر می‌روند. همه چیز هست. قیمت‌ها برای من گران نیست. راحت می‌توانم خرج کنم. ذائقه غذایی‌مان به هم نزدیک است. اگر ایران عدس پلو، زرشک پلو و لوبیا پلو دارد؛ ما هم کابلی پلو و نارنج پلو داریم. اگر ایرانی‌ها لا به لای پلو از زعفران و خلال و بادام و پسته استفاده می‌کنند ما هم در غذاهای‌مان از ادویه و مغزهای مختلف استفاده می‌کنیم. به خلاف اروپا که غذاهایش خیلی از سلیقه و ذائقه ما دور است، غذاهای ایران و افغانستان به‌ هم نزدیک و خوشمزه است.
دربند هم یک مکان تفریحی زیباست. با شب‌هایی پرنور که چشم را خیره می‌کند. و یک عالمه چیزهای خوشمزه. انواع آلوها ‌از شیرین و ملس تا لواشک ترش از سیب و آلبالو. پشمک و بلال و لبو و باقلای گرم. و رستوران‌های پلکانی شیک که جلوی هر کدام شاگردی است که می‌خواهد مشتری‌ها را جذب کنند. ما در یکی از همین رستوران‌ها نشسته‌ایم. کنارمان آبشار مانندی است و زیر پایمان رودخانه‌ای پر آب جاری است. غذاهای خوشمزه‌ای سفارش داده‌ایم و با همسفران در حال گپ زدنیم. دو پسر جوان پیش می‌آیند برای تمیز کردن روی میز و آوردن سفارش‌هایمان. ناگهان پسرها به ما خیره می‌شوند و می پرسند شما افغانستانی هستید؟ و انگار دنیا را به آن‌ها داده‌ایم وقتی یک هم‌وطن می‌بینند، هم‌وطنی که از سر استیصال آنجا نیست و برای سفر تفریحی آمده، نه کار کردن‌های سخت و نه احتمالا یک زندگی مشقت بار و تحقیرآمیز. می‌پرسم اهل کدام ولایت هستید؟ می‌گویند بامیان. هم ولایتی درآمده‌ایم. بعد یکی از پسرهای جوان تر در چهره من خیره می‌شود و می‌پرسد «شما داکتر نیلوفر نیستید؟»، نماینده مجلس افغانستان و وقتی می‌گویم بله، چنان شادمان می‌شوند که دیدنی است. دیدن یک هم‌وطن در دیاری دیگر همیشه خوشایند است. پسرها نان آور خانواده‌های‌شان هستند. یکی‌شان یک خانواده نه نفره را خرج می‌دهد. می‌گوید این تازه به غیر از آن است که مریض شوند یا حادثه‌ای غیر‌منتظره پیش آید که باید پول بیشتری هم برای خانواده روانه کنند. تازه خرج خوراک خودشان هم است. خرج اتاقی که چند نفری با هم اجاره کرده‌اند. و بعد از زندگی سخت خود تعریف می‌کنند. اهانت‌ها، تحقیر و یا تبعیضی که به عنوان یک افغانستانی در حقشان می‌شود، از همه مهم‌تر دیده نشدن.
قبلا با مردی هم‌وطن صحبت می‌کردم که همراه با خانواده‌اش بیشتر از سی سال بود که در ایران زندگی کرده بود. اما هنوز اوراق هویتی نداشت. هنوز نمی‌توانست حتی یک موتو سیکلت به نام خودش داشته باشد و می‌گفت اگر به جای ایران در هر کجای اروپا رفته بودم، بعد از پنج سال پاسپورت و حق شهروندی آن کشور‌ را دریافت کرده و با دیگر شهروندان حقوق مساوی داشتم. از پسر نوجوان دیگری که درسش را رها کرده بود وقتی دلیلش را پرسیدم گفت ما را به چشم بیگانه و غیر می‌بینند. من دیگر تحملش را نداشتم. بی‌آینده بودن بدترین شرایط هم‌وطنان من در ایران است. چیزی که شاید بشود آن را با امنیت موجود در ایران تاخت زد. شاید برای موضوعات و حرف‌هاست که از پزشکی، روانه سیاست شده‌ام. چون اصلا در یک خانواده سیاسی متولد شده‌ام و پدر کلانم سه دوره وکیل پارلمان بوده و من به عنوان یک زن تحصیل کرده وضعیت کشورم را بیشتر از هر غریبه دیگری می‌فهمم. من زنی اهل بدخشان هستم. یکی از دوردست‌ترین ولایت‌های افغانستان. جایی سرد و کوهستانی که به هر طرفش نگاه کنی، پر از معادن بسیار است. ولایتی که با سه کشور هم‌ مرز است. اما به جای این‌که این موقعیت‌ها به فایده این ولایت باشد، برعکس تبدیل به نقص مردم بدخشان شده است. بدخشانی پر از ناامنی و معادنی که به جای ما در اختیار دشمنان ماست. این است رنج بزرگ ملتی که دهه‌هاست برای اندکی امنیت، روزی هزار بار مرگ را ذره ذره و دردناک تجربه می‌کند.

واژه برق خورشیدی شاید تا سال‌ها قبل جزو ناشناخته‌های علم مهندسی به شمار می‌رفت. احتمالا در گذشته اگر گفته می‌شد که روزگاری دست کم تابلوهای علائم راهنمایی و چراغ‌ قرمزها با استفاده از انرژی خورشیدی روشن و خاموش می‌شوند، کمتر کسی باورش می‌شد و به پیشرفت علم در این حوزه اعتماد داشت. با این حال ذهن بشر همواره به دنبال روشی بود تا بتواند از انرژی همیشگی خورشید آن هم در مناطق گرمسیری استفاده کند. رفته رفته پنل‌های خورشیدی جای خود را در شهرها باز کردند، بالای بسیاری از پشت بام‌ها نصب شدند تا بتوانند انرژی خورشید را در سلول‌هایشان ذخیره کنند و دست کم، آب مصرفی در خانه‌ها را گرم نگه دارند. در ایران نیز بهره‌برداری از انرژی خورشیدی توسیع پیدا کرده است و بسیاری از دهستان‌ها در جنوب ایران به وسیله این انرژی روشن می‌شوند. به تازگی اما آماری درباره میزان استفاده کشورهای خاورمیانه از انرژی خورشیدی منتشر شده است. براساس آمار آژانس بین‌المللی انرژی، میانگین رشد سالیانه توسعه انرژی تجدیدپذیر به‌خصوص برق خورشیدی در این منطقه بین سال‌های 2025-2023 حدود 1.2 گیگاوات پیش‌بینی شده است و بیش از 2 گیگاوات هم‌اکنون در دست توسعه است.براساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، توسعه برق خورشیدی در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا (مِنا) در سال 2019 با روند رو به رشدی همراه بود و از آنجایی که این منطقه پتانسیل‌های ناحیه‌ای برای بهره‌مندی از انرژی خورشیدی را دارد بنابراین فعالیت در این حوزه رشد به‌سزایی را می تواند، دربرداشته باشد.
به گزارش اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران، در این میان کشورهای مراکش، مصر و امارات متحده عربی در خصوص توسعه انرژی‌های خورشیدی، پروژه‌ها و طرح‌های بزرگی را در دست اجرا دارند و سایر کشورهای منا هم کم‌کم در حال توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر به‌ویژه انرژی خورشیدی هستند.

امارت متحده عربی

در دوبی پروژه 900 مگاوات برق خورشیدی در پارک خورشیدی محمد بن‌رشید المکتوم در ماه اکتبر 2019 برای تولید برق خورشیدی به ارزش 0.0169 دلار به‌ازای هر کیلووات‌ساعت افتتاح شده و فاز پنجم آن با تولید 5 گیگاوات برق خورشیدی در همان پارک انجام می‌شود.
مصر
بخش اعظم پروژه برق 1.4 گیگاوات در پارک بن بان، کامل شده و یک قرارداد تولید 200 مگاوات برق خورشیدی در کام‌اومبو منعقد شده است. نرخ برق خورشید در پروژه 200 مگاوات تاتاتویینِ تونس حدود 0.0244 دلار به‌ازای هر کیلووات‌ ساعت و پروژه 200 مگاواتی کام اومبو مصر معادل 0.02752 دلار به‌ازای هر کیلووات ساعت است.

عربستان سعودی

نیروگاه 300 مگاواتی برق خورشیدی سکاکا، بزرگ‌ترین نیروگاه خورشیدی عربستان سعودی است که در نوامبر 2019 وارد مدار شد. علاوه بر این، دفتر توسعه پروژه‌های عربستان موسوم به رِپدو، از 60 شرکت واجد شرایط برای مناقصه 6 4 انرژی تجدیدپذیر طرح انرژی خورشیدی با ظرفیت ترکیبی 1.5 گیگاوات دعوت کرده است. مناقصه 6 پروژه دیگر نیز در سال 2020 انجام می‌شود.
مراکش
مناقصه پروژه نیروگاه 800 مگاوات برق ترکیبی خورشیدی نور میدلت، قیمت‌های جهانی برق خورشیدی را شکست و نرخ برق خورشیدی این پروژه 0.071 سنت به‌ازای هر کیلووات‌ساعت در ساعت اوج بار رکورد پایین‌ترین نرخ برق خورشیدی جهان را از آن خود کرده است.

عمان

در این کشور دو مناقصه، هرکدام برای تولید 500 مگاوات برق خورشیدی انجام شده است.

تونس

در دسامبر 2019 ،500 مگاوات برق خورشیدی به ترتیب در سه کنسرسیوم 300 ،100 و 100 مگاواتی با کمترین نرخ برق (2.5 سنت به‌ازای هر کیلووات‌ساعت) برگزار شد.

قطر

شرکت توتال مطالعات گسترده‌ای را برای امکان‌سنجی و توسعه انرژی خورشیدی در قطر انجام داده و اخیراً قراردادی در کنار قرارداد با شرکت ماروبنی ژاپن برای ساخت نیروگاه خورشیدی با ظرفیت تولید 800 مگاوات برق منعقد شده تا 10 درصد از تقاضای برق قطر در زمان اوج بار از این طریق تامین شود.

اردن

دولت اردن در حال بررسی و امکان‌سنجی است که چطور می‌توان پروژه‌های انرژی تجدیدپذیر با مجوزهای بالای یک مگاوات برق خورشیدی اتصال به شبکه برق داشت.

پاکستان

این کشور در حال وضع سیاست‌های مجدّانه برای توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و ارتقای سهم آن به 30 درصد (به‌استثنای برق‌آبی) تا سال 2030 است.

عراق

به‌منظور تامین نیاز داخل و کمبود برق، نخستین بررسی‌ها و امکان‌سنجی‌ها برای توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و سهم 10 درصدی آن در کل برق این کشور انجام شده است. بازار تجاری و منا در برخی از کشورهای این منطقه اختصاص یارانه به سوخت صنعتی‌های فسیلی را کاهش داده‌اند و چارچوب‌های رگولاتوری به‌خوبی در حال پیشرفت و اجراست. بااین‌وجود، فاصله زیادی میان کشورهای منا وجود دارد به‌طوری‌که کشورهای مصر، مراکش، امارات متحده عربی و اردن هم‌اکنون به‌عنوان پیشروان توسعه برق خورشیدی بوده و عربستان سعودی هم در حال پیوستن به جمع این کشورهاست.
براساس آمار آژانس بین‌المللی انرژی، میانگین رشد سالانه توسعه انرژی تجدیدپذیر به‌خصوص برق خورشیدی در این منطقه بین سال‌های 2025-2023 حدود 1.2 گیگاوات پیش‌بینی شده است و بیش از 2 گیگاوات هم‌اکنون در دست توسعه است. انتظار می‌رود با برگزاری مزایده‌های رقابتی در این منطقه توسعه تجدیدپذیرها بین سال‌های 2025 -2020 حدود 20 درصد رشد داشته باشد، البته شیوع ویروس کووید 19 و کاهش درآمدها، قطعیت‌ها و پیش‌بینی‌ها را تغییر داده است. با وجود این در گزارش آژانس بین‌المللی انرژی آمده که در نیمه نخست سال 2020 ،13 کشور جهان مقرر بودند که 50 گیگاوات ظرفیت جدید انرژی تجدیدپذیر اضافه کنند که این رقم بین سال‌های 2021 الی 2024 عملیاتی می‌شد. اما به دلیل شیوع کرونا در مقایسه با 6 ماه نخست سال 2019 میزان افزایش ظرفیت تجدیدپذیرهای جهان 11 درصد کمتر بوده است. توسعه‌دهندگان برق فتوولتائیک جهان در نیمه نخست سال جاری 40 گیگاوات برق خورشیدی به این ظرفیت افزودند که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته حدود 17 درصد کاهش‌یافته است. اثر شیوع کرونا و افزایش قرنطینه‌ها و محدودیت‌ها در کشورهای مختلف و فناوری‌های متعدد آن‌ها متفاوت بوده است. اما به‌طورکلی داده‌های آژانس بین‌المللی انرژی نشان داده که نه‌ تنها توسعه‌دهندگان انرژی‌های تجدیدپذیر ساخت و نصب تجهیزات مرتبط با تجدیدپذیرها را متوقف نکرده‌اند بلکه با روندی پیوسته و روبه‌جلو در حال گسترش فعالیت‌ها در این حوزه هستند.

فرماندار شوش از سرقت نافرجام از موزه هفت‌تپه این شهرستان خبر داد و گفت:«این سرقت زنگ خطری بزرگ برای حفاظت از موزه‌هایی است که از توجه و امکانات کافی برخوردار نیستند.»
عدنان غزی به ایرنا توضیح داد: «این سرقت توسط افراد ناشناس ساعت ۴:۴۵ دقیقه بامداد امروز (یکشنبه)‌ رخ داد و با هوشیاری پرسنل نگهبان موزه، بی‌نتیجه ماند و هیچ یک از آثار تاریخی موزه به سرقت نرفت.»
به گفته او به واسطه قوانین یگان حفاظت میراث‌فرهنگی، نگهبانان موزه‌ای امکان استفاده از سلاح را برای محافظت از موزه ندارند.
این اتفاق در حالی است که مدیرکل موزه‌ها 10 ساعت بعد از وقوع این ماجرا هنوز از آن بی‌خبر بود و اعلام کرد که هنوز گزارشی از حمله مسلحانه به موزه هفت‌تپه شوش دریافت نکرده‌ است.
محمدرضا کارگر با بیان اینکه امنیت موزه‌ها با فرماندهی یگان حفاظت وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی است، گفت: «موزه‌ها از نظر حفاظت بهترین شرایط را دارند. تمام موزه‌ها از نظر حفاظت الکترونیکی به دوربین مداربسته و اتاق کنترل مجهز هستند و همه آن‌ها تحت نظارت یگان حفاظت وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی محفاظت می‌شوند.» به گفته او همه موزه‌های کشور دارای کد و رده حفاظتی هستند که یگان حفاظت نیز برای تامین امنیت آن‌ها با نیروی انتظامی و ارکان امنیتی کشور هماهنگ است. مدیرکل موزه‌ها البته این را هم اضافه کرده که ممکن است برخی موزه‌ها دوربین‌های کهنه‌تری داشته باشند و ضبط اطلاعات آن‌ها یک‌ماهه باشد درصورتی‌که باید یک‌ساله باشد و یا تعداد سربازهای کمی در موزه مستقر باشد.
کارگر در پاسخ به این سوال که این کمبودها به اطلاع دفتر موزه‌ها یا وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی می‌رسد، گفت: «نیاز نداریم که ما این گزارش‌ها را داشته باشیم. امنیت موزه‌ها تحت فرماندهی یگان حفاظت است و آن‌ها مدیریت و محافظت می‌کنند.» او درباره این‌که آیا در جریان کمبودهای موزه هفت‌تپه از جمله خاموشی دوربین‌ها و سیستم‌های امنیتی در مقاطعی و مستقر نبودن نیروی یگان حفاظت قرار داشته است، گفت: «این موزه‌ها استانی هستند و معمولا چنین مسائلی را با مسئولان استان مکاتبه می‌کنند. در واقع ما (اداره کل موزه‌ها و اموال منقول تاریخی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی) با هیچ موزه‌ای مستقیم کار نمی‌کنیم و آن‌ها مستقیم با ما مکاتبه ندارند.» ساعت ۴ و ۴۵ دقیقه بامداد روز یکشنبه ۱۷ اسفندماه افراد ناشناس مسلح به موزه هفت‌تپه شوش حمله کردند. علی درویش، فعال میراث‌فرهنگی شوش در این‌باره گفته بود: «هرچند خوشبختانه این اتفاق با هوشیاری پرسنل نگهبان موزه بی‌نتیجه ماند و فاجعه ناگوار جانی یا سرقت آثار تاریخی موزه‌ را به همراه نداشته است اما زنگ خطری بزرگ برای حفاظت از موزه‌هایی است که از توجه و امکانات کافی برخوردار نیستند.» به گفته این فعال میراث‌فرهنگی، موزه هفت‌تپه سیستم امنیتی مناسبی ندارد و یگان حفاظت میراث‌فرهنگی به علت کمبود نیرو، حضور فیزیکی موثر در محل موزه ندارد.

دیوان عدالت اداری یکی از مهم‌ترین آرای محیط زیستی‌اش را در روزهای اخیر صادر کرد و بر اساس آن فعالیت معدن گچ در منطقه شکار ممنوع کوه‌سفید دماوند باطل شد. این رای پیش از این در سال ۹۶ و ۹۷ هم صادر شده بود اما این بار رای بدوی شعبه یازدهم دیوان عدالت اداری مبنی بر ابطال پروانه بهره‌برداری معدن به دلیل تخریب محیط زیست و تهدید برای گونه‌های گیاهی و جانوری منطقه، در شعبه دوم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری عینا تایید شد.معادن موجود در منطقه شکار ممنوع کوه‌سفید پیش از این هم بارها مورد نقد مردم بومی و فعالان محیط زیست قرار گرفته بودند. اداره حفظ محیط زیست شهرستان دماوند در سال 93 معادن سنگ لاشه کوه‌سفید را معضلی زیست محیطی برای منطقه عنوان کرده بود. به گفته سرپرست وقت این اداره، اگرچه «از سال 1381 مکاتبات متعددی صورت گرفته است ولی وزارت صنعت، معدن و تجارت نسبت به صدور مجوزهای غیرقانونی خلاف ضوابط محیط زیست اقدام می‌کند» و این در صورتی است که «معدن سنگ لاشه از لحاظ ارزش اقتصادی فاقد توجیه است». به گفته او به علت واقع شدن منطقه کوه‌سفید در خط مرزی تهران و سمنان دیده شده افراد پس از مخالفت اداره‌کل محیط زیست تهران با احداث معدن، با دور زدن قانون به استان سمنان مراجعه و از آن طریق اقدام می‌کنند و همین هم مشکلات بسیاری را ایجاد کرده است. «این منطقه از لحاظ زیستی حیات وحش و اشباع شدن منطقه از معادن سنگ لاشه با توجه به اقلیم خشک و نیمه‌خشک منطقه متاثر از اقلیم کویری و حساسیت فرسایش‌پذیری خاک و دخالت‌های انسانی در تغییر بافت خاک و لایه زاینده خاک و پایین بودن ظرفیت عمل زیست محیطی منطقه که همگی تهدید جدی برای اکوسیستم فون و فلور منطقه شده، یک بحران زیست محیطی غیر‌قابل جبران را به بار خواهد آورد.»
معادن سنگ لاشه اما تنها معادن پرایراد منطقه نبودند و معدن گچ که حالا حکم تعطیلی آن صادر شده هم از جمله دیگر معادن مخرب منطقه بود که سازمان محیط زیست شهرستان دماوند و اداره منابع طبیعی و همچنین اهالی منطقه برای توقیف فعالیت این معدن به دیوان عدالت اداری شکایت کردند. شکایت آن‌ها باعث شد تا در سال ۹۷ دیوان عدالت رای به ابطال فعالیت معدن دهد و همان زمان عباس میرزاکریمی، سرپرست وقت اداره دماوند گفت که به دلیل نداشتن ارزش اقتصادی و بهره‌برداری در یک شیب 100 درصد، همچنین احداث معدن در زیستگاه حیات وحش و درختان ممنوع‌القطعی مانند ارس و گون، نزدیکی به روستاها که براساس ضوابط استقرار معادن از لحاظ زیست محیطی رعایت نشده و از طرفی سو‌استفاده از پروانه بهره‌برداری که باعث تخریب بیش از حد از کوه شده بودند، مجوز این معدن باطل و بهره‌برداری از آن توقیف شد. «مسئول این پروژه برای احداث معدن جاده‌های بین مزارع را تخریب کرده و این منطقه به دلیل زیستگاه گونه‌های حیات وحش از جمله پلنگ، قوچ و میش به خطر افتاده بود. منطقه کوه‌سفید سر منشا چشمه‌ها و زمین‌های کشاورزی است و احداث این معدن باعث ایجاد گرد و غبار در منطقه شده بود.»
رای بدوی برای بسته شدن این معدن در سال ۹۶ صادر شد و رای تجدیدنظر هم در سال ۹۷ اما در سال ۹۹ دارنده مجوز معدن بار دیگر اعتراض کرد و اعتراض ثالث وارده به رای قطعی شعبه تجدید نظر دیوان عدالت اداری رد شد و در نهایت دیوان رای به باز نشدن درهای معدن گچ داد. رای که در نوع خود جزو نخستین آرای صادره در این حوزه به شمار می‌آید.

صدور رایِ بی‌سابقه

برای فعالان محیط زیست این رای مهم است. این را محمد داس‌مه، دبیر کمیته حقوقی شورای هماهنگی تشکل‌های محیط زیستی و منابع طبیعی استان خوزستان که خود وکیل پایه یک دادگستری می‌گوید و تاکید می‌کند صدور چنین رای تاکنون سابقه نداشته و از این جهت این رای برای جامعه محیط زیستی کشور اهمیت فراوانی دارد. به گفته او این رای مبنای حقوقی بسیار خوبی است. چرا که آرای صادره از محاکم قضایی در حکم سند رسمی است و در موارد مشابه می‌توان به این رای استناد کرد. «اسباب موجهه و استناد این رای به ماده ۶ و قانون معادن است. این موارد قابل استناد به موارد مشابه است. به این ترتیب می‌توان برای هر معدنی که موجب تخریب محیط زیست و از بین رفتن گونه‌های گیاهی و جانوری شود در دیوان عدالت دادخواست ابطال پروانه داد و به این آرا هم استناد کرد.»
داس‌مه می‌گوید محیط زیست می‌تواند خسارات وارده را به استناد آرای دیوان، در دادگاه عمومی علیه دارنده معدن درخواست کند و خسارت تخریب موجود را دریافت کند. این در حالی است که وزارت صنعت، معدن و تجارت هم باید تنها در مناطقی مجوز طرح‌های معدن‌کاوی دهد که فعالیت آن باعث از بین رفتن گونه گیاهی و جانوری نشود و در غیر این صورت تمامی پروانه‌ها صادر شده قابلیت ابطال دارد. «صدور این رای تاثیر زیادی در سایر پرونده‌های معادن می‌تواند داشته باشد. معادنی که به اشتباه پروانه آن‌ها توسط وزارت صنعت صادر شده و لازم است جلوی فعالیت آن‌ها گرفته شود. بر اساس رای قاضی این پرونده، این معدن لطمات جبران‌ناپذیری به محیط زیست وارد می‌کند و گونه‌های جانوری و گیاهی بسیاری را از بین خواهد برد. اتفاقی که ممکن است در بسیاری دیگر از معادن هم رخ دهد.»

کوه سفید کجاست؟

منطقه شکار ممنوع کوه‌سفید محدوده‌ای است با وسعت ۱۵۰ هزار هکتار که در سال ۱۳۸۴ به عنوان منطقه شکارممنوع محسوب شد و پس از آن هم تلاش‌هایی صورت گرفت تا این منطقه در دسته مناطق شکار ممنوع قرار گیرد. این منطقه در حوزه جنوبی شهرستان دماوند، شمال گرمسار، شرق منطقه حفاظت شده جاجرود و غرب شهرستان فیروزکوه واقع شده و به لحاظ انتخاب منطقه و ارزش آن یکی از بارزترین شاخص‌ها را دارد. چرا که گرمسار در جنوب این منطقه به مناطق کویری می‌رسد و در شمال کوه‌سفید که کوه‌های البرز قرار دارد. بر همین اساس کوه‌سفید یک منطقه بینابینی است؛ بین تیپ کویری و تیپ البرزی. در این منطقه گاهی چشمه‌های آب شور دیده می‌شود و گاهی گونه‌هایی دیده شده که خاص مناطق کویری‌اند. در عین حال گیاهان البرزی هم وجود دارد. پیش از این یوسف حسینی‌جبلی، معاون اسبق طبیعی اداره‌کل محیط زیست استان تهران درباره اهمیت این منطقه گفته بود که با توجه به این که کوه‌سفید در میان منطقه حفاظتی جاجرود و منطقه شکار ممنوع کاوه‌ده در فیروزکوه قرار می‌گیرد از این نظر هم یک کریدور (corridor) محسوب می‌شود. «گونه‌های گیاهی مختلفی را در این منطقه می‌توانیم ببینیم از جمله درمنه‌ها، گون‌ها، ارس، گندمیان، آویشن، گونه‌های مثل بنه (پسته وحشی) که گونه اندمیک ایران است. از گونه‌های شاخص جانوری هم قوچ، میش، کل، بز، گرگ، روباه و گونه‌هایی از جمله جوندگان در این منطقه‌اند.
همچنین گربه پالاس که مشاهده شد و گونه‌ای مختص به ایران، افغانستان و آسیای میانه است. از طرفی پرندگانی همچون کبک معمولی، کبوتر و بسیاری از پرندگان شکاری هم در این منطقه مشاهده شده‌اند.» او هم همان زمان یعنی در سال ۸۷، معادن سنگ لاشه‌ای را معادنی غیراستراتژیک دانسته بود که برای محیط زیست خطر فراوانی دارند و باید مقابل کار و فعالیت آن‌ها ایستاد و سال گذشته هم محمد فریدی، رئیس جدید اداره محیط زیست دماوند بر این امر تاکید کرده است. تمام تلاش‌ها حالا با ابطال پروانه فعالیت یک معدن در این منطقه مهم به عملیاتی شدن نزدیک می‌شوند و امیدواری‌ها برای جمع شدن معادن در منطقه شکار ممنوع کوه‌سفید را بالا می‌برد.

طرح انتقال آب بن به بروجن از شهرستان بن در مجاورت زاینده‌رود شروع شده و با یک خط انتقال 128 کیلومتری حدود 42 میلیون متر مکعب آب را به شهرستان بروجن که در حوضه آبریز کارون است، می‌رساند. هدف اجرای طرح، تامین آب شرب حدود نیم میلیون نفر مردم استان چهار محال بختیاری ( برای بیش از 10 شهر و 15 روستا ) و قسمتی هم برای تامین آب مجتمع فولاد سفید دشت ذکر شده است. در وهله اول این طرح کاملا بجا و مناسب به نظر رسیده ولی وقتی صحبت از برداشت آب از حوزه بیمار زاینده‌رود می‌شود‌، مشکلات طرح مذکور خصوصا با توجه به تایید سوال برانگیز سازمان محیط زیست آشکار شده و مضافا اینکه صریحا در مصوبات مکرر شورای عالی آب نیز بر عدم برداشت از حوزه زاینده رود تاکید شده بود. حتی در جلسه مورخ 30/6/93 شورای امنیت ملی هم هر‌گونه بهره‌برداری جدید منع شده بود. با وجود این همه مصوبه و دستور اکید، اجرای طرح که از سال 1391 شروع شده، بعد از حدود 8 سال هم اینک دارای 65 درصد پیشرفت فیزیکی است. بیش از 200 میلیارد تومان تاکنون برای آن هزینه شده که با قیمت‌های امروز ارزش این خطوط لوله و عملیات اجرا شده حدود هزار میلیارد تومان است و برای تکمیل آن خصوصا تصفیه‌خانه و ایستگاه‌های پمپاژ حدود 800 میلیارد تومان دیگر نیاز است. در نهایت سرنوشت این طرح به آنجا می‌رسد که به علت شکایت حق‌آبه داران استان اصفهان ، اخیرا یکی از قضات دادگستری اصفهان رای بر توقف طرح مذکور صادر کرده و طرح هم اینک متوقف شده است.
همزمان با استقلال شرکت‌های آب منطقه‌ای و تاسیس شرکت آب منطقه ای چهار محال و بختیاری‌، برداشت آب از رودخانه زاینده‌رود برای توسعه باغات در اراضی مرتفع حاشیه زاینده‌رود در استان چهارمحال قانونی شد و تخصیص 230 میلیون مترمکعبی از آب زاینده‌رود برای استان چهارمحال و بختیاری اتفاق افتاد. به دنبال آن مردم و تعدادی از ارگان‌ها و سازمان‌ها پس از دریافت زمین، در این اراضی که نسبتا خاک‌های فقیری داشته، باغ ایجاد کردند. خطایی که در این حوزه شکل گرفت، عدم توجه به پتانسیل‌های طبیعی استان و آمایش سرزمین و ایجاد گرایش مردم به سمت شغل‌های جایگزین بود که آن منتج به توسعه کشاورزی غیراقتصادی شد. آن هم در یکی از پرمشکل‌ترین حوضه‌های آبریز که دارای مشکلات فراوان و بارگذاری بیش از توان اکولوژیک است. پس اینکه مجددا یک بارگذاری جدید بر حوضه آبریز زاینده‌رود تحت عنوان بن-بروجن شکل گیرد از نظر عقلایی غیرمنطقی است مضافا بر اینکه تونل‌های کوهرنگ 1 و 2 و 3 وظیفه انتقال آب از سرشاخه‌های کارون به زاینده‌رود را دارند پس با چه منطقی مجددا آب رودخانه زاینده‌رود به حوزه کارون برگردد.
از جانب دیگر ، در استان چهارمحال بختیاری با وجود 10 درصد از آب‌های جاری کشور، تامین آب شرب کل استان در حد 95 درصد به آب زیرزمینی ناپایدار و بدون کیفیت وابسته است. واقعا چه موضوعی باعث شده که اذهان طراحان و مدیران و برنامه‌ریزان تامین آب شرب در سطح استانی و حتی کشور فقط به سمت بخش مریض احوال زاینده‌رود سوق داده شده است؟ در حالی‌که رودخانه پرآب خرسان از سرشاخه های کارون و سد در حال ساخت خرسان 3 در نزدیکی شهرستان لردگان و خان‌میرزا و حتی مخزن سد کارون 4 هم که در این استان واقع شده، می‌توانند پتانسیل های خوبی برای انتقال آب سالم به شهرهای استان قرار گیرند و در آن سوی قضیه موضوع سرشاخه‌های پرآب موسوم به سبزکوه که در مجاورت تالاب چغاخور و مرکز استان واقع شده و انتقال آب از این سرشاخه ها به صورت پمپاژ می‌توانست به اصلاح تامین آب استان کمک مناسبی کند. متاسفانه به‌رغم اخطارهای مکرر، اقدام به حفر یک تونل غیر فنی به نام تونل سبزکوه شد که آن نیز بعد از خسارات جانی و مالی متوقف شد. در شرق استان نیز منطقه سولگان در مجاورت سرشاخه‌های کارون واقع شده که با اقداماتی همچون پمپاژ و حتی یک تونل حدود 2 کیلومتری و نسبتا کم هزینه می توانست تامین آب شرب سالم و با کیفیت برای شهروندان استان چهارمحال و بختیاری اجرایی شود که این طرح مناسب نیز از حدود سی سال پیش فقط در حد حرف بوده است.
خسارت‌های مالی و حتی اجتماعی در سطح استان در طرحه‌ای بن-بروجن و تونل سبزکوه و درگیری‌ها و اختلافاتی که در داخل استان و بین دو استان چهارمحال و اصفهان طی 30 سال اخیر رخ داده است کم نیست ولی مجددا می‌توان بازیابی کرد و به طور اصولی وزارت محترم نیرو یک طرح جامع تامین آب شرب کل استان چهارمحال و بختیاری را با تکیه بر تامین آب از سرشاخه‌های کارون و مخازن سدهای کارون 4 و خرسان 3 و سولگان به طور عاجل شروع کند. در این صورت می‌توان حداقل اشتباهات گذشته را تا حدی جبران کرد. فراموش نکنیم که تامین آب بسیاری از شهرها و مراکز استان‌ها در سطح کشور هم اینک به وسیله عملیات پمپاژ به مراتب پر هزینه در حال انجام است.

به دنبال انتشار گزارشی در روزنامه «پیام ما» درباره انتقال ضایعات شهرک صنعتی سرب و روی زنجان با تیتر «خطر آلودگی جیوه‌ای زنجان‌رود» روابط‌عمومی اداره‌کل محیط زیست استان زنجان در جوابیه‌ای درباره انتقال پسماند لندفیل جدید «سردهات» توضیحاتی ارائه کرد. در این جوابیه آمده است: «مطابق با مقررات، دانشگاه‌ها می‌توانند ارزیابی محیط زیستی و مطالعات انواع پروژه‌ها را انجام دهند و دانشگاه زنجان نیز تاکنون ده‌ها طرح مطالعاتی در زمینه محیط زیست انجام داده است و تجارب علمی و فنی فراوانی در زمینه‌های مسایل محیط زیستی دارند که در خصوص مطالعات ارزیابی لندفیل پسماند روی نیز کارفرما راساً مبادرت به عقد قرارداد با دانشگاه زنجان نموده و مطابق مقررات، کارفرما هزینه مطالعات را پرداخت می‌کند نه سازمان محیط زیست، که به عنوان دبیر کمیته ارزیابی محیط زیست که وظیفه نظارتی دارد.
بنابراین دانشگاه زنجان بعد از ارائه گزارش ارزیابی محیط زیستی لندفیل پسماند و گزارش ارزیابی محیط زیستی و مکانیابی لندفیل مورد بازدید اعضا کارگروه مدیریت پسماند استان و اعضا کمیته ارزیابی استان متشکل از ادارات آب منطقه‌ای و منابع طبیعی و آبخیزداری و دانشگاه علوم پزشکی و سازمان صنعت معدن و تجارت استان قرار گرفت و در نهایت طی چندین جلسه بررسی گزارش و اصلاح آن، در نهایت گزارش نهایی مورد تصویب کمیته ارزیابی قرار گرفت و مجوز محیط زیست، با شرایط ابلاغی و اخذ تعهد محضری از مجری و کارفرما صادر گردید. بنابراین فرایند مطالعه و پرداخت هزینه آن توسط کارفرما کاملاً قانونی است.
– اما در خصوص وجود عناصر سنگین مانند جیوه در شهرک روی و مستند به گزارش 5 سال قبل آقای فاطمی، به آگاهی می‌رساند، به کار بردن کلماتی عامیانه مانند هزار برابر بیش از حد استاندارد یک عنصر، نه علمی و نه فنی می‌باشد، در صورت تحقیقات کامل می‌بایست استناد به حد مجاز هر عنصر در طبیعت و سپس ارائه نتایج با ذکر عدد واقعی و در مقیاس آن کرد. آخرین نمونه‌برداری به صورت تصادفی در جهت شناسایی عنصر جیوه از واحد‌های صنعتی شهرک در مورخه 16 /10/1398 که توسط آزمایشگاه معتمد سازمان محیط زیست، 13 نمونه مورد سنجش انجام گرفت که در تمامی وارد عنصر جیوه کمتر از حد استاندارد بوده، که جیوه در کمترین میزان حدود یک و نیم ppm تا بالاترین آن در نمونه‌ها 16 ppm بوده، میزان جیوه در انواع پسماندهای تولیدی صنعت روی ناچیز و کمتر از استانداردهای موجود می‌باشد، همچنین در خاک‌های نمونه‌برداری شده از اطراف برخی شرکت‌های تولید روی نشان‌دهنده پایین بودن عنصر جیوه از حد استاندارد محیط زیست می‌باشد.
– محل جدید لندفیل پسماند واقع در اراضی روستای سردهات، که در روز چهارشنبه با حضور مقامات استانی و اهالی خود روستای سردهات افتتاح گردید که دارای فواصل قانونی از تمامی نقاط مورد‌نظر مانند روستا و .. را دارد، که در ابتدا و با ارائه طرح توسط کارفرما به شرکت آب منطقه‌ای استان، مسیل بالادست با حفر کانالی که حتی تخمین سیلاب‌های صد ساله هم در آن دیده شده است، به خارج از محل لندفیل 55 هکتاری با حفر کانال یک و نیم کیلومتر منحرف گردید، بنابراین با انحراف مسیل بالادست به لندفیل 55 هکتاری، لندفیل به شکل کاسه شده، که هیچ گونه سیلاب احتمالی از بالادست وارد آن نخواهد شد و در انتهای لندفیل 55 هکتاری یک سد خاکی با مشخصات فنی (شامل احداث 4 متر پرده آب‌بند با آهک شفته، رس‌کوبی، با عرض 50 متر و طول 280 متر با ارتفاع 18 متر) با نظارت مستمر ناظر ذی‌صلاح و توسط شرکت مورد‌نظر احداث شده که هیچ گونه نفوذی به پایین‌دست نخواهد داشت و تمام تمهیدات احتمالی هم برای جمع‌آوری هرزآب داخل محدوده لندفیل 55 پیش‌بینی شده است که به علت رس و مارن بودن خاک‌های منطقه هیچ گونه نشت و نفوذی احتمال وجود نخواهد داشت و بعد از پایان انتقال پسماندها به این لندفیل با خاک‌های رس و مارن همان منطقه پوشش‌دهی می‌شود.همچنین تمامی مراحل انتقال و آماده‌سازی لندفیل، با صرف هزینه گزاف و با مشخصات فنی اعلام شده در حال اجرا است که تاکنون 130 میلیارد ریال برای لندفیل جدید هزینه شده‌است و تا تکمیل نهایی آن به 350 میلیارد ریال می‌رسد. ضمن این‌که محل نگهداری پسماند‌های فعلی شهرک روی با مساحت 28 هکتار تقریبی و در تابستان 1399 و برای اولین بار دیوارکشی و مالچ‌پاشی، احداث حوضچه‌های کنترل پساب، با هزینه 100 میلیارد ریال توسط واحدهای مستقر در شهرک روی انجام گردید، که اکنون شاهد عدم پراکنش آن پسماند توسط باد و باران خواهیم بود. بنابراین انتقال این پسماند در لندفیل مهندسی شده سردهات، یعنی پایان 25 سال پراکنش و یا نگهداری غیراصولی پسماند‌های شهرک روی است که می‌تواند به عنوان اجرای یک طرح بزرگ محیط زیستی توسط واحدها اعلام نمود، همچنین برای اولین بار هم تصفیه‌خانه فاضلاب صنعتی شهرک جهت تصفیه فلزات سنگین شهرک روی که چند ماه پیش عملیات احداث آن آغاز شده در 25 اسفند ماه 1399 عملیات ساختمانی آن به پایان می‌رسد و در اردیبهشت 1400 با نصب تجهیزات مربوطه به بهره‌برداری می‌رسد که هزینه 150 میلیارد ریال تصفیه خانه توسط خود واحد‌ها هزینه شده است برنامه بعدی هم رفع کامل آلودگی‌های احتمالی اطراف شهرک روی می‌باشد که نمونه‌برداری و مطالعات و اقدامات اولیه آن به اتمام رسیده و با اجرای آن در سال 1400 شاهد رفع کامل این معضل سه دهه شهرک روی در این مکان خواهیم بود.»