بایگانی مطالب نشریه
«آبه شینزو» نخست وزیر سابق ژاپن، دیروز جمعه 17 تیرماه بر اثر شدت جراحات وارده پس از سوءقصد به جانش حین سخنرانی انتخاباتی، جان خود را از دست داد. به گزارش فارس، بعد از گزارشها درباره وخامت حال «شینزو آبه» نخستوزیر سابق ژاپن بعد از ترور شدن حین سخنرانی در شهر نارا، منابع ژاپنی درگذشت او را تایید کردند.
او دو دوره، از سال ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۷ به عنوان نخست وزیر ژاپن و رئیس حزب لیبرال دموکرات (LDP) و از سال ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۰ مشغول به کار بود. «آبه شینزو» طولانیترین زمان نخستوزیری در تاریخ ژاپن را داشت. پیش از این، یک مقام بیمارستان نارا، که آبه بعد از ترور شدن به آنجا منتقل شده، به خبرگزاری «رویترز» گفته بود که او هیچکدام از علائم حیاتی را نشان نمیدهد. منابع بیمارستانی گفته بودند که نخستوزیر سابق ژاپن در وضعیت «ایست قلبی-تنفسی» قرار داشت و گردش خون در رگهای وی متوقف بود. ایست قلبی-تنفسی مرحله انتهایی هر وضعیت بحرانی جسمانی است که در صورت عدم رسیدگی فوری، بیمار جان خود را از دست میدهد.
شخص ضارب به پلیس ژاپن گفته که از عملکرد نخستوزیر سابق ژاپن ناراضی بوده، به همین دلیل او را ترور کرده است. طبق گزارش رسانههای ژاپنی، ضارب که یاماگامی تِتسویا ۴۱ ساله معرفی شده، از سال ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۵ به مدت سه سال در نیروی دریایی ژاپن مشغول بوده است.
آبه شینزو خردادماه سال 98 پس از دیدارش با رهبر انقلاب اسلامی و اقدامش برای میانجیگری در پرونده هستهای در ایران شهرت بیشتری پیدا کرد. او در مورد دیدارش با رهبر معظم انقلاب گفته بود: «این دیدار فرصتی برای شنیدن باورهای ایشان در مورد صلح بود. توانستم رهبر عالیقدر ایران را چهره به چهره ببینم و باورهای ایشان در مورد صلح را بشنوم. آنها (باورهای ایشان) قدم اصلی و روبه جلو برای تضمین صلح و ثبات در این منطقه است.»
تیراندازی شکارچیان به ۲ محیطبان بوشهری
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان بوشهر گفت: دو محیط بان بوشهری در تعقیب دو شکارچی آهو، منطقه حفاظت شده مند دیر، مورد اصابت گلوله شکارچیان قرار گرفته و به شدت مجروح شدند . فرهاد قلینژاد دیروز جمعه، گفت: ساعت ۳ بامداد روز جمعه شکارچیان غیرمجاز که برای شکار آهو وارد منطقه حفاظت شدهمند در شهرستان دیر شده، از سوی محیط بانان مشاهده و در تعقیب علیرغم اعلام ایست محیط بانان، مبادرت به شلیک به سمت محیط بانان کرده که دو محیط بان منطقه حفاظت شده محیط بان محمدرضا زارعی و محیط بان اصغر اسماعیلی به شدت مجروح شدند. او بابیان اینکه محیط بانان مجروح با سرعت به بیمارستان کنگان جهت مداوا منتقل شدند، تصریح کرد: حال عمومی محیط بان زارعی رضایت بخش نبوده و تحت عمل جراحی قرار دارد. به گفته مدیرکل حفاظت محیط زیست بوشهر پیگیری قضایی برای شناسایی و دستگیری شکارچیان مجرم از ساعات اولیه بروز این حادثه، با دستور دادستان کل استان بوشهر آغاز شده است.
با فعال کردن بازارچههای مرزی کولبری سامان مییابد
رئیسجمهور در جریان سفر به استان کردستان برای تامین آب شرب و رفع مشکلات ورود کالا از مرز غربی کشور قول مساعد داد.
سید ابراهیم رئیسی دیروز جمعه در جمع مردم سقز با تأکید بر اینکه مرز تهدید نیست و مرزها فرصتها هستند، گفت: ما در کنار مرزی قرار گرفتهایم که بهرهبرداری از این نقطه مرزی فرصت جدی برای کشور ایجاد میکند.
او با اشاره به اینکه از کارهایی که باید با سرعت در شهرستان سقز ایجاد شود، فعال شدن بازارچه مرزی است، افزود: بازارچه مرزی که فعال شود دادوستدهای رسمی صورت میگیرد.
رئیسی مسئله کولبری را یکی از نگرانیها اصلی دولت دانست و ادامه داد: عزیزی که کالاهای مرزی را به آن طرف مرز منتقل میکند وقتی از بازارچه رسمی این کار را انجام دهد، دیگر جان خود را به خطر نخواهد انداخت چرا که این فرد به دنبال رفع نیاز خود است لذا ما باید راههای قانونی را باز کنیم تا مردم از این طریق دادوستدهای خود را انجام دهند و به سود خود برسند.
رئیس جمهور بیان کرد: ما با فعال کردن بازارچه مرزی و بخش تولید و ایجاد اشتغال این نگرانی که در منطقه است و گاهی خبرهای آن به بیرون میرسد، مانند مسئله کولبری را سامان میبخشیم.
او اقتصاد روستا را یکی از مشکلات مردم این شهرستان دانست و افزود: روستاییان ما امروز از روستاها مهاجرت کرده و در حاشیه شهرها ساکن میشوند دلیل این امر هم نبود صرفه اقتصادی بخش کشاورزی است و در این راستا دولت و مسئولان در تمام حوزهها باید کاری کنند که کشاورزی برای فرد کشاورز صرف داشته باشد.
رئیسی افزود: راهکار رفع این مشکل این است که اگر تسهیلاتی در این بخش وجود دارد به کشاورزی که در روستا تولید میکند، اختصاص یابد و خریدار خوب و بازار مناسب برای فروش محصول وجود داشته باشد و هم مورد حمایت قرار گیرد و هم خرید محصول تضمین شده باشد.
او تأکید کرد: در استانی که استان کشاورزی است یکی از راهکارهای اصلی فعال شدن اقتصاد روستاست که در این راستا دولت مصمم است تا اقتصاد روستا را فعال کند.
او مسئله آب آشامیدنی را از دیگر مسایل مورد اشاره استان و منطقه اعلام کرد و افزود: با وجود آب فراوان در سطح استان، نباید مسئله آب شرب دغدغه و مورد نگرانی مردم منطقه باشد؛ مسئله آب آشامیدنی جزو مواردی است که در این سفر مورد بررسی قرار میگیرد. رئیسی تصریح کرد: بهرهبرداری درست از منابع خدادی آب فراوان در کردستان، راهکار مهم در حل مسئله آب شرب است.
ضربالاجل برای بررسی قانون هوای پاک
پنج سال پس از تصویب قانون هوای پاک در مجلس شورای اسلامی و تایید و ابلاغ آن، هنوز هم بسیاری از احکام این قانون روی زمین مانده و عملی نشده است. آلودگی هوای شهرها در کشور مثال عینی وضعیت اجرای این قانون در کشور است.
بهمن ماه سال 1400 مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی، قانون هوای پاک را آسیب شناسی کرد. بر اساس این گزارش از بین 56 ماده مقرر در قانون هوای پاک و آیین نامه فنی آن اجرای 22 ماده به صورت ضعیف، 17 ماده متوسط و 17 ماده خوب، برآورد کارشناسی شده است. بنابراین بیشترین وزن کیفیت اجرا مربوط به اجرای ضعیف و پس از آن اجرای متوسط و خوب بوده است. با این توصیفات به طور کلی دستگاه های اجرایی در اجرای قانون هوای پاک و آیین نامه فنی آن عملکرد ضعیف رو به متوسط داشته اند. بدیهی است تا زمانی که نحوه عملکرد بدین صورت باشد نباید انتظار بهبود کیفیت هوا و تحقق هوای پاک را داشت.
ضعف در اجرای این قانون موجب شده تا رئیس سازمان بازرسی کل کشور در دیدار با رئیس سازمان حفاظت محیط زیست (به عنوان دستگاه ناظر قانون) از این وضعیت انتقاد کند. ذبیحالله خداییان همچنین رئیس دفتر بازرسی امور ویژه سازمان بازرسی کل کشور را مامور کرده تا با همکاری معاونت نظارت و بازرسی امور تولیدی و سازمان حفاظت محیط زیست، ظرف دو هفته وضعیت اجرای قانون هوای پاک را بررسی کنند. به گزارش ایسنا، خداییان در نشستی با رئیس سازمان حفاظت محیط زیست گفت: قانون هوای پاک نسبت به دیگر قوانین تصویب شده، بسیار جامع و کامل است و برای اجرای آن نیز سازمان محیط زیست به عنوان ناظر اصلی تعیین شده، هرچند که نظارت محیط زیست، مانع از نظارت تمامی دستگاههایی که تکالیف قانونی دارند، نخواهد بود.
رئیس سازمان بازرسی کل کشور خطاب به مسئولان سازمان حفاظت محیط زیست، گفت: با توجه به تمام این اختیارات برای اجرا نشدن تکالیف خود در زمینه قانون هوای پاک چه توجیهی دارید؟ برای کوتاهی در اجرای این قانون هیچ دلیلی پذیرفته نیست، در این مدت چه اقداماتی انجام شده است؟
او خطاب به مسئولان سازمان محیط زیست تاکید کرد: وقتی مسئولی می بیند مرجع ناظر بر اجرای قانون بی تفاوت است، اعتباری را که باید برای اجرای این قانون هزینه شود را جای دیگر هزینه میکند و به تکالیف خود عمل نمیکند.
خدائیان با بیان اینکه سازمان بازرسی با جدیت تمام پیگیر اجرای قانون هوای پاک است، افزود: این سازمان با همکاری سازمان حفاظت محیط زیست باید مورد به مورد تکالیف دستگاه ها برای اجرایی شدن این قانون را راستی آزمایی و بررسی کند تا مشخص شود که دستگاه ها تا چه اندازه به وظایف خود عمل کرده اند و صرف خوداظهاری هم کفایت نمیکند.
رئیس سازمان بازرسی کل کشور دفتر بازرسی امور ویژه سازمان بازرسی کشور را مامور کرد تا با همکاری معاونت تولیدی این سازمان و سازمان حفاظت محیط زیست ظرف مدت ۲ هفته انجام وظایف دستگاه ها را در راستای قانون هوای پاک بررسی و نتیجه را اعلام کنند تا اگر مجموعه ای به وظیفه خود عمل نکرده به دستگاه قضایی معرفی شود.
او تاکید کرد: لیست دستگاه های سهل انگار در اجرای قانون هوای پاک به رئیس محترم جمهور و رئیس محترم قوه قضاییه اعلام خواهد شد و اگر دستگاهی هم به وظیفه خود عمل کرده، قدردانی خواهد شد.
رئیس سازمان بازرسی کل کشور با اشاره به اینکه باید مشخص شود که چرا سازمان برنامه و بودجه برای اجرای قانون هوای پاک ردیف اعتبار تعیین نکرده و در صورت تخصیص کجا هزینه شده، افزود: اگر در این بررسی ها حتی مشخص شد که مسئولان پیشین به وظایف خود عمل نکرده اند موضوع را گزارش دهید، در صورت نیاز پیشنهادات اصلاحی به دستگاه ها اعلام شود و مدت زمان مشخص برای انجام این راهکارها تعیین و اگر پس از پایان این مدت دستگاهی به وظیفه خود عمل نکرد بر اساس قانون برخورد شود.
علی سلاجقه، معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست هم در این نشست با اشاره به اینکه در قانون هوای پاک برای ۱۰ دستگاه به صورت مستقیم تکالیفی در نظر گرفته شده خواستار همکاری سازمان بازرسی با سازمان محیط زیست شد.
تفاهم ایران و کویت برای مقابله با گردوغبار
معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در راس هیات فنی _ دیپلماتیک برای انعقاد، پیگیری و عملیاتی شدن توافقات در زمینه مقابله با توفانهای گرد و غبار وارد کویت شد.
به گزارش مهر، علی سلاجقه، در دیدار با مقامات عالی رتبه کویتی بر همکاریهای منطقهای برای مقابله با گرد و غبار و اجرایی شدن برنامه عمل منطقهای تاکید کرد.
در این دیدار، یادداشت تفاهمی در زمینه توفانهای گرد و غبار میان سازمان حفاظت محیط زیست جمهوری اسلامی ایران و مرجع صلاحیتدار عمومی محیط زیست دولت کویت به امضا رسید.
از مهمترین محورهای این همکاری میتوان به برگزاری سمینارها، کنفرانسها و جلسات مشترک، تبادل بازدید کارشناسان و دانشمندان در زمینه توفانهای گرد و غبار، تشکیل کارگروه ویژه و اشتراک گذاری دانش، تبادل تجربیات در زمینه مدیریت، سازگاری و مقابله با پدیده گرد و غبار و نیز استفاده از تجارب مراکز بینالمللی موجود در زمینه هشدار و پیشبینی زودهنگام توفانهای گرد و غبار اشاره کرد.
روش صلحآمیز برای اقدام عاجل درباره تغییرات آب و هوایی
تغییر اقلیم موضوع امروز و هر روز جهان است. برای شناخت بهتر، باید ابعاد اقتصاد، سیاسی، اجتماعی این پدیده و مسائل مربوط به آن را بررسی کرد. در شماره امروز روزنامه «پیام ما» در صفحات 3 و 5 درباره اجلاس آینده تنوع زیستی و پیامدهای اقتصادی تغییر اقلیم گزارشهایی داریم. از همینرو برای یادآوری وضعیتی که اکنون جهان در آن گرفتار آمده متن ترجمه شده سخنرانی «گرتا تونبرگ» نوجوان سوئدی فعال محیط زیست و مبتکر اعتصابات مدرسهای برای مبارزه با تغییرات آب و هوایی که در نوامبر 2018 در «تدکس» (TEDx) استکهلم انجام شده را منتشر میکنیم.
وقتی حدود هشت ساله بودم، اولین بار با مفاهیمی چون «تغییرات آب و هوایی» و «گرمایش زمین» آشنا شدم. ظاهراً، این پدیدهها چیزهایی هستند که ما انسانها با نوع سبک زندگیمان ایجاد کردهایم. یادم هست به من گفته میشد که برای صرفهجویی در انرژی باید چراغها را خاموش کنیم و برای حفظ منابع، باید کاغذها را بازیافت کنیم. یادم میآید به این فکر میکردم که چقدر عجیب است انسانها -که یکی از گونههای جانوری در میان سایر گونهها هستند- بتوانند آب و هوای زمین را تغییر دهند. چون اگر ما انسانها این تغییرات را رقم میزنیم و اگر این تغییرات واقعاً اتفاق میافتد، دیگر نباید درباره چیز دیگری صحبت کنیم. به محض اینکه تلویزیون را روشن کنیم، باید همه صحبتها درباره این پدیده باشد؛ شما نباید چیز دیگری غیر از این در تیترهای خبری، رادیوها و روزنامهها بخوانید یا بشنوید؛ بهطوریکه انگار یک جنگ جهانی دارد رخ میدهد. اما با اینحال هیچ کس در این باره صحبت نمیکند. اگر استفاده از سوختهای فسیلی آنقدر بد است که زندگی همه ما را تهدید میکند، آخر چگونه میتوانیم این کار را همچنان ادامه بدهیم؟ چرا هیچ محدودیتی برای این کار وجود ندارد؟ چرا این کار ممنوع نشده است؟
این موضوع با عقل من جور در نمیآمد و خیلی غیر واقعی بود. بنابراین وقتی 11 سالم بود، مریض شدم. دچار افسردگی شدم، حرف نمیزدم و غذا نمیخوردم. طی دو ماه حدود ۱۰ کیلو وزن کم کردم. بعدها به سندرم آسپرگر[i]، اختلال وسواس و لالی انتخابی[ii] مبتلا شدم. معنی آن این است که من فقط زمانی صحبت میکنم که فکر میکنم لازم است؛ و الان یکی از آن لحظات است!
(خنده حضار)
برای برخی از ماها که به طیفی از اختلالات اوتیستی مبتلا هستیم، تقریباً همه چیز یا سیاه یا سفید است. ما در دروغ گفتن خیلی خوب نیستیم و معمولاً از مشارکت در این بازی اجتماعی که برخی از شما خیلی دوستش دارید، لذت نمیبریم!!
(تشویق حضار)
من فکر میکنم از بسیاری جهات، ما اوتیستیها آدمهای عادی و نرمالی هستیم، و بقیه مردم خیلی عجیب هستند!
(خنده حضار)
به خصوص وقتی که موضوع بحران پایداری [محیطزیستی] به میان میآید، با اینکه همه مدام هشدار میدهند تغییرات آب و هوایی یک تهدید برای حیات بوده و مهمترین مسئله همه انسانها است، اما باز همه همان شیوه زندگی و فعالیت به سبک گذشته را ادامه میدهند. من این را درک نمیکنم، چون اگر قرار است انتشار گازهای گلخانهای متوقف شود، خب ما باید انتشار گازهای گلخانهای را متوقف کنیم. این موضوع برای من سیاه یا سفید است و وقتی پای مرگ و زندگی در میان باشد هیچ وضعیت خاکستری وجود ندارد [یعنی جای هیچ تعلل و مصلحتاندیشی وجود ندارد]. ما انسانها یا تمدن خود را نجات میدهیم یا از بین میرویم. ما باید تغییر کنیم.
کشورهای ثروتمندی مانند سوئد باید اقداماتی را جهت کاهش انتشار گازهای گلخانهای به میزان حداقل 15 درصد در هر سال آغاز کنند؛ و در این صورت است که ما میتوانیم گرم شدن زمین را در حد آستانهای که هدفگذاری شده است، یعنی 2 درجه سانتیگراد نگه داریم. تازه همانگونه که اخیراً هیئت بینالمللی تغییرات اقلیمی در سازمان ملل نشان داده است، هدفگذاری 1.5 درجه سانتیگرادی میتواند اثرات آب و هوایی را به مقدار زیادی کاهش دهد. الان ما فقط میتوانیم تصوری داشته باشیم از اینکه این کار چه معنایی از نظر کاهش انتشار گازهای گلخانهای دارد. شما انتظار دارید رسانهها و تمام رهبران سیاسی ما تنها و تنها درباره این موضوع صحبت کنند، اما آنها حتی هیچ اشارهای هم به آن نمیکنند. هیچ کس اشارهای به این نمیکند که گازهای گلخانهای قبلاً نظام دنیا را قفل کرده است؛ و اینکه آلودگی هوا دارد گرم شدن زمین را از مرکز توجه دور میکند. این در حالیست که حتی اگر سوختهای فسیلی را امروز متوقف کنیم، میدانیم که قبل از این دمای زمین را تا حد 0.5 تا 1.1 درجه سانتیگراد بالا بردهایم. علاوه بر این، بهسختی و بهندرت درباره این واقعیت صحبت میشود که امروز با انقراض بیش از 200 گونه در هر روز، ما در بحبوحه ششمین انقراض دستهجمعی قرار داریم و نرخ انقراض امروز 1000 تا 10000 برابر بیشتر از چیزی است که به عنوان نرخ طبیعی پذیرفته میشود. هیچ کس صحبتی درباره جنبه عدالت یا عدالت آب و هوایی که در جای جای توافقنامه پاریس ذکر شده، صحبت نمیکند در حالی که شدیداً لازم است در مقیاس جهانی به کار گرفته شود. مفهوم آن این است که کشورهای ثروتمند باید ظرف 6 تا 12 سال انتشارات خود را به صفر برسانند و در این صورت است که مردم کشورهای فقیرتر با ایجاد زیرساختهایی که ما [کشورهای ثروتمند] قبلاً ساختهایم، مانند جاده، مدرسه، بیمارستان، تاسیسات آب آشامیدنی تمیز، برق، و غیره، میتوانند فرصتی برای ارتقای سطح زندگی خود داشته باشند. چون، آخر ما چگونه میتوانیم انتظار داشته باشیم کشورهایی مانند هند یا نیجریه به بحران آب و هوایی توجه داشته باشند در حالیکه خودمان که الان همه چیز داریم، حتی یک ثانیه در باره این بحران و یا تعهداتمان به توافقنامه پاریس توجه و دغدغه نداریم؟
پس، چرا ما انتشار گازهای گلخانهای خود را کاهش نمیدهیم؟ در واقع چرا این انتشارات هنوز در حال افزایش هستند؟ آیا ما آگاهانه باعث انقراض دستهجمعی میشویم؟ آیا ما شیطان هستیم؟ نه، البته که نه. مردم به همین سبک زندگی فعلی خود ادامه میدهند چون اکثریت قریب به اتفاق آنها سرنخ یا اطلاعی در باره عواقب واقعی زندگی امروزی ما ندارند و نمیدانند که چقدر ضروری است یک تغییر فوری انجام داد. ما فکر میکنیم که همه ما و دیگران همه چیز را میدانیم. اما واقعیت این است که نمیدانیم. چون، آخر چطور ممکن است بدانیم؟ اگر واقعاً بحرانی وجود داشته و این بحران ناشی از انتشار گازهای گلخانهای به دست خود ما بوده، باید حداقل یکسری نشانههایی را میدیدیم. نه فقط شهرهای سیلزده، بلکه دهها هزار کشته و تمام آن مردمی که توسط ساختمانهای ویرانشده با خاک یکسان شدند شما باید برخی محدودیتها را هم میدیدید. اما ندیدید؛ و هیچکس درباره آن صحبت نمیکند. نه نشست اضطراری برگزار میشود، نه تیترخبری و نه خبر فوری پخش میشود. هیچکس اقدامی نمیکند که نشان از قرار گرفتن ما در یک بحران باشد. حتی خیلی از دانشمندان آب و هواشناسی یا سیاستمداران سبز [و حافظ محیطزیست] کماکان با هواپیما به سراسر جهان مسافرت میکنند، گوشت و لبنیات میخورند. اگر من ۱۰۰ سال عمر کنم، تا سال ۲۱۰۳ زنده خواهم بود. اما وقتی امروز درباره آینده فکر میکنید، به فراتر از سال 2050 فکر نمیکنید. در آن سال، من در بهترین حالت حتی نصف عمرم را هم زندگی نکردهام.
بعدش چه اتفاقی میافتد؟ سال 2078، من تولد 75 سالگیام را جشن میگیرم. اگر بچه یا نوه داشته باشم شاید آن روز را با من بگذرانند. ممکن است از من درباره شما یعنی کسانی که در سال 2018 زندگی میکردند، بپرسند. شاید بپرسند چرا هیچ کاری نکردید در حالیکه هنوز فرصت داشتید. کارهایی که ما الان انجام میدهیم یا انجام نمیدهیم، تمام زندگی من و زندگی فرزندان و نوههایم را تحت تاثیر قرار خواهد داد. کارهایی را که ما الان انجام میدهیم یا نمیدهیم، من و نسل من در آینده نمیتوانند به عقب برگردانند و جبران کنند. بنابراین وقتی مدرسهها در آگوست سال جاری باز شد، به خودم گفتم که دیگر بس است. در محوطه پارلمان سوئد روی زمین نشستم. من اعتصابات مدرسهای را برای مبارزه با تغییرات آب و هوایی راه انداختم. بعضیها میگویند من به جای این کارها باید در مدرسه مشغول تحصیل باشم. بعضیها میگویند من باید درس بخوانم و دانشمند آب و هواشناسی بشوم تا «بحران آب و هوایی را حل کنم.» اما مسئله اینجاست که بحران آب و هوایی از قبل حل شده است. ما از قبل تمام واقعیتها و راهحلها را داریم. تمام کاری که باید انجام دهیم این است که بیدار شویم و تغییر کنیم. اصلاً چرا من باید برای آیندهای تحصیل کنم که اگر کسی هیچ کاری برای نجات آن انجام ندهد بهزودی از بین خواهد رفت؟ و چه فایدهای دارد نظام آموزشی این مدرسهها وقتیکه مهمترین حقایق ارائه شده توسط بهترین علم در همین مدارس، هیچ معنا و تلنگری برای سیاستمداران ما و جامعه ما نمیدهد. بعضیها میگویند سوئد یک کشور کوچک است و کاری که ما میکنیم اهمیت چندانی ندارد، اما من فکر میکنم اگر چند کودک فقط با نیامدن به مدرسه طی چند هفته میتوانند اینگونه تیتر اخبار سراسر جهان شوند، حال تصور کنید اگر شما هم بخواهید چه کارهایی میتوانیم با هم انجام دهیم.
(تشویق حضار)
الان ما تقریباً در پایان صحبتمان هستیم و این جایی است که معمولاً مردم شروع به صحبت کردن درباره امید، تولید برق از انرژیهای پاک (نیروگاه خورشیدی، بادی)، اقتصاد چرخشی و… میکنند، اما من این کار را نمیکنم. ما به مدت 30 سال سخنرانیهای پرشور و امیدوار کننده، همراه با ارائه ایدههای خوب داشتهایم. اما متاسفم، این کار جواب نمیدهد. چون اگر جواب میداد، تا به حال انتشار گازهای گلخانهای کاهش یافته بود؛ در حالی که کم نشده است. بله ما نیاز به امید داریم، و البته که این کار را میکنیم. اما چیزی که بیشتر از امید به آن نیاز داریم، اقدام و عمل است. همین که شروع به عمل کنیم، امید همه جا خواهد بود.
بنابراین به جای اینکه به دنبال امید بگردید، به دنبال عمل و اقدام باشید. به دنبال اقدام، و فقط بعد از آن، امید خواهد آمد.
ما امروزه 100 میلیون بشکه نفت در روز استفاده میکنیم. هیچ اراده سیاسی در دنیا برای تغییر این وضعیت وجود ندارد. هیچ قانونی برای نگهداشتن آن نفت در درون زمین وجود ندارد. بنابراین ما نمیتوانیم با بازی کردن با قوانین و سیاستها، دنیا را نجات دهیم، چون این قوانین باید تغییر کنند.
همه چیز باید تغییر کند، و این تغییر باید از همین امروز شروع شود.
[i] سندرم آسپرگر یک نوع اختلال رشد عصبی است که در آن فرد با مشکلات قابل توجه در ارتباط بین فردی و ارتباط غیرکلامی مواجه میشود، و معمولاً با رفتارهای وسواسی و تکراری همراه است.
[ii] لالی انتخابی نوعی اختلال است که در آن شخص با وجود اینکه در حالت عادی قادر به تکلم است، در موقعیتهایی خاص یا در برابر افرادی خاص قادر به حرف زدن نیست.
استاندار گلستان «ضمانت» میدهد؟
طرح احیای خلیج گرگان و تالاب میانکاله با صرف مبلغی بالغ بر ۱۰۰۰ میلیارد تومان از منابع مالی کشور درحالی در دستور کار استانداری گلستان و سازمان بنادر و دریانوردی کشور قرار دارد که بر اساس پیشبینیهای مراجع معتبر علمیبینالمللی چارهای جز پذیرش خشکیدگی کامل این خلیج و تالاب طی ۸۰ سال آینده به دلیل افت تراز ۹ الی ۱۸ متری دریاچه کاسپین پیش رو نداریم.
در این میان قاطعیت نظر استاندار گلستان درباره موفقیتآمیز بودن این طرح احیا برخلاف همه پیشبینیهای مراجع علمی داخل و خارج از کشور، هم نگرانکننده و هم تعجببرانگیز است.
استاندار گلستان در حالی از موفقیتآمیز بودن این طرح سخن گفته و از اجرای لایروبی کانالهای ارتباطی خلیج و دریاچه حمایت میکند که حتی در متن گزارش تکمیلی تدوین شده از سوی مشاور طرح، بر این موضوع تاکید شده که «ممکن است با لایروبی کانالها، امکان برقراری ارتباط مجدد دریا – خلیج فراهم گردد». کاربرد واژه «ممکن است» و نه «قطعی است»، یادآوری میکند که هیچ تضمینی برای موثر و مفید واقع شدن هزینه هزار میلیاردی و البته آسیبهای محیط زیستی پیایند اجرای این طرح وجود ندارد و به بیان دیگر حتی کارشناسان تدوینکننده این طرح نیز اطمینانی از موفقیتآمیز بودن آن ندارند.در کنار این عدم اطمینان کارشناسان و طراحان این طرح، تجربه شکستخورده احیای دریاچه ارومیه با صرف ۱۵ هزار میلیارد تومان از منابع مالی کشور که با مشارکت انبوهی از اساتید دانشگاههای مطرح داخلی و خارجی و کارشناسان این حوزه طی ۱۰ سال گذشته اجرا شد نیز به نگرانی درباره عدم موفقیت طرح احیای خلیج و تالاب میانکاله و تکرار آن تجربه شکستخورده و پرهزینه دامن میزند. در چنین وضعیتی افکار عمومی بویژه کنشگران حوزه محیط زیست و منابع طبیعی کشور حق دارند تا مطالبهگر ضمانتهای قانونی برای موفقیتآمیز بودن این طرح و هزینههای مترتب بر آن باشند. هزار میلیارد تومان در شرایط امروز اقتصادی کشور مبلغ کمی نیست و بر اساس برآوردهای کارشناسان حوزه جنگل، با این مبلغ میتوان ساختار مدیریت جنگلهای هیرکانی شمال کشور را به شکل پایدار دگرگون کرد. اما در کمال ناباوری برای چنین اولویت زیربنایی، منابع مالی وجود ندارد ولی برای برخی بیهودهکاریها و ریخت و پاشهای بی حاصل، هم پول و منابع مالی است و هم پشتیبانی مقاماتی در سطح استاندار! با این وصف آیا استاندار محترم گلستان حاضر است درباره موفقیتآمیز بودن این طرح و تخلیه نشدن آب باقی مانده در خلیج و تالاب به سوی دریاچه کاسپین، برباد نرفتن منابع مالی کشور و تکرار نشدن تجربه تلخ و گرانقیمت دریاچه ارومیه در خلیج گرگان و تالاب میانکاله تضمین دهد؟
مطالبه زیاده خواهانه و فرا برجامی نداریم
وزیر امور خارجه با تأکید بر اینکه ایران در جریان مذاکرات احیای برجام برای رسیدن به توافقی خوب، قوی و پایدار، مصمم است، تصریح کرد: «برخلاف برخی از ادعاهای رسانهای طرف آمریکایی، ما هیچ گونه مطالبه زیادهخواهانه و فرابرجامی مورد ادعای آمریکا نداریم و مطالبات ما کاملا در چارچوب توافق سال ۲۰۱۵ است.» به گزارش ایسنا، حسین امیرعبداللهیان بعد از ظهر چهارشنبه در نشست مطبوعاتی مشترک با وزیر خارجه قطر که برای دیدار و رایزنی با مقامات ایران راهی تهران شده، گفت: «در دیدار امروز گفتوگوهای سازندهای با یکدیگر در مورد برخی از موضوعات دوجانبه داشتیم و در اینجا لازم میدانم که قدردانی خود را از وزیر خارجه قطر به خاطر هماهنگی خوبی که بین مقامات ورزشی کشورمان با مقامات برگزاری مسابقات جام جهانی در قطر ایجاد کرده، اعلام کنم.» وزیر خارجه قطر نیز در این گفتوگوی مطبوعاتی مشترک با وزیر امور خارجه ایران تاکید کرد: «از گفتوگوهای منطقهای ایران استقبال میکنیم.» محمد بن عبدالرحمن آل ثانی با بیان این که با وزیر خارجه ایران درباره این موضوع گفتوگو کردم و مثل همیشه ایشان را دارای یک نگاه مثبت در خصوص ورود به چنین گفتوگوی منطقهای یافتم، گفتوگوهایی که میتواند به بهبود روابط ایران و کشورهای منطقه کمک کند، گفت: همچنین در این دیدار بر اهمیت بازگشت همه طرفها به برجام و تعهداتشان تاکید کردم.
افزایش بدهی عمومی بر اثر تغییرات آب و هوایی
مطالعات گستردهای در زمینه تأثیر تغییرات آب و هوا، دما و بارندگی، رویدادهای شدید آب و هوایی و بلایای طبیعی بر بخشهای مختلف اقتصادی و مالی صورت گرفته است. نتیجه عمده این تحقیقات نشان میدهد اقتصادهای آسیای جنوبی، کارائیب، آمریکای لاتین، آفریقا و خاورمیانه در برابر این تغییرات آسیبپذیرتر هستند و کاهش بیشتری در تولید ناخالص داخلی سرانه را تجربه میکنند. کاهش رشد تولید ناخالص داخلی ممکن است تا سال 2050 به 10 درصد در چین، 6 تا 8 درصد در کشورهای آسیای جنوبی و 2 تا 4 درصد در کشورهای منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا برسد، در حالی که نسبت بدهی به تولید ناخالص داخلی میتواند به 11 درصد برسد.
پایداری مالی یکی از هدفهای اقتصادی کشورها است که به تعادل بین درآمدهای مالیاتی و مخارج دولت نیاز دارد. تغییرات آب و هوایی میتواند بر فعالیتهای اقتصادی، ترازهای مالی و بدهیها از طریق کانالهای مختلف تأثیر بگذارد. آشکارترین اثر بر تولید کشاورزی است، با توجه به اینکه دما و بارندگی نهادههای مستقیم در تولید محصول و گردشگری هستند (Aaheim et al., 2012). این کاهش در تولید، درآمدهای مالیاتی را به دلیل کاهش پایه مالیاتی کاهش میدهد و عدم تعادل بین هزینههای بالاتر و درآمدهای کمتر را تشدید میکند. تحقیقات، اثرات گستردهتری از جمله بهرهوری نیروی کار، سلامتی، مرگ و میر و تعارض را نشان میدهد (Deschenes, 2014؛ Burke et al., 2015). بر اساس شواهد به دست آمده از نظرسنجیها و منابع دیگر، قرار گرفتن در معرض گرما، بالاتر از یک حد خاص بر عملکرد افراد در هر دو وظایف شناختی و فیزیکی تأثیر میگذارد (Seppänen و همکاران، 2006؛ Graff Zivin و همکاران، 2018). سلامت با کاهش تلفات تولید به دلیل بیماری کارگران، کاهش میزان غیبت، افزایش بهرهوری به دلیل بهبود تغذیه و افزایش یادگیری در بین کودکان مدرسهای بر رشد اقتصادی تأثیر مثبت میگذارد. از همهگیری کرونا که تاثیر خود را بر رشد اقتصادی، سلامت و نتایج یادگیری نشان داد، مشخص شد که این امر درآمدها را از طریق مالیات بر درآمد، کاهش بهرهوری، افزایش مخارج مربوط به سلامت ضعیف و افزایش سطح بدهی کاهش میدهد (Hanushek and Woessmann, 2020). بهرهوری آسیب بیشتری میبیند اگر تغییرات اقلیمی و رویدادهای شدید آب و هوایی بیثباتی سیاسی را تحریک کند، به درگیریها دامن بزند یا نهادهای حاکمیتی را به روشهای دیگر تضعیف کند، به طوری که بر رشد اقتصادی، تعادل مالی و بدهی تأثیر منفی بگذارد (Deschenes, 2014؛ Burke et al., 2015).
بنابراین، تغییر اقلیمی دو اثر نامطلوب بر تراز مالی دارد. اول، ممکن است منجر به هزینههای عمومیبالاتر، از جمله نیازهای پیشبینی نشده برای حمایتهای فوری اجتماعی، پرداختهای توانبخشی و کمکهای مربوط به بلایا به خانوارها یا بازسازی زیرساخت شود (پری و سیسکار، 2016؛ باشنر و بدنار-فریدل، 2019)، که در نتیجه عدم تعادل در بودجه عمومی را به دنبال دارد. دوم، به دنبال شواهد در مطالعات قبلی (Deschenes, 2014؛ Burke et al., 2015; Graff Zivin et al., 2018)، اثر آن بر تراز مالی منفی است، زیرا رشد اقتصادی و درآمدهای عمومی کمتر میشود، و پایه مالیات بر درآمد به پایینتر از حد پیشین خود میرسد. در بلندمدت، هزینههای تغییرات و رویدادهای شدید آب و هوایی به افزایش بدهی عمومی منجر میشود (Acevedo Mejia، 2014). تغییرات شدید اقلیمی به داراییهای دولتی آسیب میرساند، بدهی عمومیرا افزایش میدهد و بحران مالی را تشدید میکند. شوک متعاقب آن برای پرداخت بدهی و نقدینگی بودجه نیاز به واکنش سیاست چرخهای، محدود کردن گزینههای بازسازی و کند کردن بهبود اقتصادی دارد. این به نوبه خود آسیبپذیری کشور را در برابر تغییرات آب و هوایی افزایش میدهد و گزینههای بازسازی را محدود میکند، به ویژه برای کشورهایی که به شدت به بودجه خارجی متکی هستند (IMF، 2016)، که بخش عمدهای از کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا را شامل میشود. در ادامه به بررسی تعدادی از متغیرهای کنترل بر تاثیرگذاری تغییرات اقلیمی و بودجه عمومیمیپردازیم.
متغیرهای کنترل میتواند شامل نرخ رشد تولید ناخالص داخلی واقعی، نرخ بیکاری، تورم، شاخص پولی و نسبت بدهی به تولید ناخالص داخلی شود. نرخ رشد تولید ناخالص داخلی واقعی و نرخ بیکاری، میزان پاسخگویی مالی به شرایط کلان اقتصادی را اندازهگیری میکند. این متغیرها عمدتاً از طریق تثبیتکنندههای خودکار، درآمدهای مالیاتی و هزینههای مربوط به بیکاری عمل میکنند. در این میان استراتژیهای ضد چرخهای تلاش میکنند تا رشد اقتصادی را در سطحی نزدیک به بازده بالقوه نگه دارند. این امر مستلزم کسری بودجه بیشتر در دورههای رکود است، در حالی که در دوره رونق، بودجه انقباضی به کاهش جهشهای چرخهای و جلوگیری از فعالیت بیش از حد اقتصادی کمک میکند. در دوران رکود، دولتها سیاستهای انبساطی را برای مقابله با رکود اجرا میکنند، اما در طول دوره رشد اقتصادی، از درآمدهای دورهای بودجه برای افزایش مخارج یا کاهش مالیاتها استفاده میکنند (Viren, 2000؛ Mayes and Viren, 2004).
تورم بالا، رقابت پذیری و ریسکها را از بین میبرد
تورم میتواند یکی دیگر از متغیرهای بالقوه در رابطه مورد بررسی باشد که از طریق رشد اسمی نرخهای مالیاتی و براکتهای مالیاتی و تغییر قیمت شاخص درآمدها و هزینهها بر تراز بودجه تأثیر گذارد. در نتیجه به طور خودکار بر دریافتها و هزینههای دولت اثرگذار است. کانال دومیکه تورم از طریق آن عمل میکند از طریق تعدیل سیاستهای دولتی است. برای مثال، تورم بالا، رقابت پذیری و ریسکها را از بین میبرد و بر نرخهای ارز در کشورهایی که رژیم ثابت نگه داشتن نرخ ارز را پی میگیرند فشار میآورد (Kontopoulos and Perotti, 1999). همچنین ممکن است منجر به افزایش نرخ بهره بلندمدت شود که برای سرمایهگذاری و رشد اقتصادی مضر است. از سوی دیگر، دولتها ممکن است از تورم حمایت کنند زیرا ارزش واقعی بدهی اسمی دولت را کاهش میدهد. در نتیجه، تاثیر کلی تورم بر ترازهای بودجه بدون بررسی موردی مشخص نیست (توجولا و ولسویک، 2004).
دولت شفافتر از لحاظ مالی منضبطتر است
دموکراسی را میتوان به عنوان یکی دیگر از عوامل تعیینکننده تعادل مالی در نظر گرفت. فرض بر این است که دولتها در کشورهایی که انتخابات آزاد و منصفانه ندارند متعهد به ارائه دسترسی آزاد به اطلاعات مربوط به فعالیتهای خود و بودجه شفاف برای رصد عمومیفرصتهای رانت نیستند. در نتیجه، فقدان باز بودن مالی ممکن است منجر به افزایش بدهیهای دولتی شود (آلت و لاسن، 2006؛ بنیتو و باستیدا، 2009؛ ونر و د رنتزیو، 2013). شفافیت مالی زمانی معمول است که نهادهای دموکراتیک تثبیت شده وجود داشته باشند. دولتها ترجیح میدهند برای کاهش خطر استیضاح به دلیل عملکرد ضعیف مالی و مدیریت ناکافی مالی عمومی، اطلاعات قابل اعتماد را برای مردم افشا کنند (Hameed, 2005؛ Harrison and Sayogo, 2014). چنین امری ممکن است باعث کاهش سطح بدهی عمومیشود. دولت شفافتر از لحاظ مالی منضبطتر است و اگر دادههای اجرای بودجه با کیفیت بالا تولید کند، احتمال کسری غافلگیرکننده بزرگ را کاهش میدهد. اگر سیاستمداران به دنبال انتخاب مجدد باشند، در صورت فساد بیشتر همراه با سطوح بالاتر کسری و بدهی باشد، انتخاب مجدد آنها با خطر روبهرو میشود (حمید، 2005؛ فراز و فینان، 2008).
معاون محیط زیست طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست، همزمان با دو ماههشدن تولهیوز سوم از افزایش وزن و پایدارتر شدن وضعیت او خبر داد.
۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۱ «ایران» و «فیروز» صاحب سه تولهیوز شدند اما دو توله تلف شدند. اکنون تولهیوز باقیمانده با گذر از مراحل حساس یکی پس از دیگری و طیکردن روند درمان در وضعیت نسبتا پایداری دو ماهه شد.
حسن اکبری در گفتوگو با ایسنا به آخرین وضعیت تولهیوز سوم اشاره کرد و گفت: از زمانی که کنسروها و پیشغذاهای مخصوص را شروع کردهایم، وضعیت تولهیوز بسیار بهتر شده است. در حال حاضر به تدریج پیشغذاها جای خود را به گوشت مرغ دادهاند. کارکرد دستگاه گوارش و کاهش وزن شدید و فاصلهای که با وزن استاندارد داشته کمی بهتر شده است و وضعیت پایدارتری نسبت به گذشته دارد.
او افزود: حدود دو هفته است که کنسرو و گوشت مرغ مصرف میکند و افزایش وزن بسیار بهتری داشته است. وزن یوز قبل از آن در مدت قابل توجهی حدود یک کیلوگرم بود و افزایش وزن نداشت اما طی این دو هفته افزایش وزن خوبی داشته و تقریبا به یک کیلو و ۳۰۰ گرم رسیده است.
اکبری به سیستم ایمنی ضعیف تولهیوز سوم اشاره کرد و افزود: با توجه به وضعیت تولهیوز فاصله بین ۳ تا ۴ ماهگی مرحله حساسی برای او است. او درباره محل اقامت تولهیوز توضیح داد: باید تا زمان گذر از مراحل حساس و تا زمانی که دغدغه نیاز او به دامپزشک و درمان را داریم، بهطور تقریبی حداقل تا چهار ماهگی در پردیسان بماند تا به وضعیت پایدارتری برسد. نظارت مستقیم از طریق معاونت محیط زیست طبیعی نیز با حضور او در پردیسان صورت میگیرد. او افزود: در نهایت در صورت گذر از مراحل حساس به سایت توران منتقل میشود. در مجموعه توران جایگاهی را برای این تولهیوز فراهم میکنیم. توران زیستگاه طبیعی است، آلودگیها کمتر و شرایط برای زندگی بسیار بهتر است. معاون محیط زیست طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست، با توجه به فراهمکردن امکانات در پروژه تکثیر توضیح داد: باید بتوانیم فضای سایت را مانند یک بیمارستان صحرایی مجهز کنیم. اکبری در پایان درباره نام تولهیوز سوم بیان کرد: هنوز نام رسمی ندارد، اما با بررسیهای روابط عمومی احتمالا به زودی نام رسمی اعلام میشود.
تحقق مالیات بر خانههای خالی و خودروهای لوکس؛ هیچ!
در راستای اقدامات تحولی در حسابرسی برخط از اجرای بودجه کشور که از سال ۱۴۰۰ آغاز شده است، اولین گزارش تفریغ دوماهه بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور در راستای اجرای مفاد بند «ط» از تبصره ۱۹ ماده واحده قانون بودجه سال جاری، منتشر شد. آنطور که روابط عمومی دیوان محاسبات کشور در گزارشی آورده، براساس بررسیهای به عمل آمده از ابتدای سال جاری تا تاریخ ۳۱ اردیبهشتماه ۱۴۰۱، در مجموع بیش از ۸۸ هزار میلیارد تومان از منابع عمومی بودجه (معادل ۶.۳۲ درصد کل منابع بودجه) وصول شده که این رقم برابر ۳۷ درصد مبلغ مصوب کل منابع بوده است. همچنین، بیش از ۱۲۳ هزار میلیارد تومان در قالب مصارف عمومی بودجه (معادل ۸.۸۴ درصد کل مصارف) توسط خزانهداری در اختیار دستگاههای اجرایی قرار گرفته که این مبلغ برابر ۵۲ درصد مبلغ مصوب کل مصارف بودجه برای بازه زمانی موضوع این گزارش بوده است.
در عین حال، بررسی عملکرد اجزاء، بندها و تبصرههای منتخب قانون بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور در بازه زمانی دو ماهه نخست موید آن است که از مجموع ۱۱۰ مورد، ۱۰ درصد (۱۱ عدد) با اجرای کامل، ۴۰ درصد (۴۴ عدد) با اجرای ناقص و ۵۰ درصد (۵۵ عدد) با عدم اجرا همراه بوده است. شایان ذکر است در میان این احکام، تعداد ۱۷ حکم میبایست تا پایان اردیبهشتماه سال جاری تدوین، تهیه، تصویب و ابلاغ دستورالعمل میشد که صرفاً درخصوص ۱۸ درصد آنها (تعداد ۳ حکم) اقدام لازم صورت پذیرفته است.
واکاویهای دیوان محاسبات از عملکرد دوماهه اجرای قانون بودجه سال جاری نشان میدهد که اقدامات دولت درخصوص وصول درآمدها، واگذاری داراییهای سرمایهای، واگذاری داراییهای مالی و مجموع منابع عمومی دولت نسبت به مبالغ مصوب، به ترتیب ۶۴، ۱۳، ۳ و ۳۷ درصد بوده است. کل مبلغ وصولی بابت منابع عمومی در دوماهه نخست سال جاری کمی بیش از ۶ درصد مبلغ مصوب کل منابع عمومی دولت برای سال ۱۴۰۱ بوده است. یافتههای دیوان محاسبات حاکی است به استثنای «درآمدهای مالیاتی» با ۷۹.۵ درصد وصولی و سایر درآمدها با ۵۱.۵ درصد وصولی، در سایر بخش ها همچون درآمدهای گمرک، فروش نفت، واگذاری اموال منقول و غیرمنقول و منابع حاصل از واگذاری طرح تملک داراییهای سرمایهای، عملکرد وصول منابع کمتر از میزان قابل انتظار بوده، به گونهای که درصد وصولی آنها بین ۰.۰۴ تا ۱۵.۳ درصد مبالغ مصوب دوماهه ارزیابی شده است. لازم به ذکر است در خصوص «فروش و واگذاری انواع اوراق مالی و اسلامی» مبلغ وصولی صفر بوده است.براساس گزارش دیوان محاسبات کشور، در مجموع بیش از ۱۲۳ هزار میلیارد تومان از اعتبارات هزینهای و بیش از ۱۴۶۰ میلیارد تومان از اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای و بیش از ۲۷ هزار میلیارد تومان از اعتبارات تملک داراییهای مالی به دستگاههای اجرایی ملی و استانی تخصیص یافته است. مبالغ تخصیصی اعلام شده به ترتیب معادل ۷۲.۹ درصد، ۳.۳ درصد و ۱۱۷.۹ درصد از مبلغ مصوب دو ماهه به تفکیک اعتبارات هزینهای، تملک داراییهای سرمایهای و تملک داراییهای مالی بوده است. همچنین در بحث تسهیلات تکلیفی بانکها، یافتهها حکایت از آن دارد که پیرامون وام قرضالحسنه ازدواج، بانک سپه با ۳۱۷۶ فقره، بانک ملی با ۵۹۰۹ فقره، بانک توسعه تعاون با ۵۸۳ فقره و بانک کشاورزی با ۴۲۷۷ فقره تخصیص وام ازدواج به متقاضیان تا پایان اردیبهشتماه ۱۴۰۱ موافقت نمودهاند. از سوی دیگر اما آمارهای دو ماهه نخست سال ۱۴۰۱ نشان میدهد که در موضوع تسهیلات قرضالحسنه ودیعه یا خرید یا ساخت مسکن، بهجز بانک مسکن با تخصیص مبلغ دو میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان به داوطلبان، سایر بانکهای دولتی در این زمینه فاقد هرگونه عملکردی بودهاند. از دیگر یافتههای دیوان محاسبات میتوان به بیشترین و کمترین تحقق درآمدهای مالیاتی در دو ماهه منتهی به اردیبهشت ۱۴۰۱ اشاره نمود که بر این اساس، بیشترین تحقق ردیفهای درآمدی به ترتیب مربوط به درآمد حاصل از اخذ عوارض از واردات میوه، سبزیجات و سموم کشاورزی، درآمد حاصل از اخذ عوارض از تولید و واردات وسیله نقلیه و درآمد حاصل از افزایش ۴ درصد عوارض واردات کالاها و محصولات فرهنگی به ترتیب با ۱۷۲ درصد، ۱۶۹ درصد، ۱۴۸ درصد بوده و کمترین تحقق به ردیفهای درآمدی مالیات بر واحدهای مسکونی لوکس، خودروهای لوکس و خانههای خالی با صفر درصد اختصاص یافته است.
در این میان، بیشترین تحقق ردیفهای درآمدهای گمرکی به ترتیب مربوط به درآمدهای حاصل از اجاره ساختمانها و اراضی، درآمد حاصل از عوارض از واردات میوه و سبزیجات و سموم کشاورزی و درآمد حاصل از اخذ عوارض از تولید و واردات وسایل نقلیه عمومی به ترتیب با ۲۱۵ درصد، ۱۷۲ درصد و ۱۶۹ درصد بوده و کمترین تحقق ردیفهای درآمدهای گمرکی مربوط به درآمد حاصل از افزایش ۱۵ درصد به عوارض گمرکی، حقوق ورودی واردات گوشیهای موبایل ساختهشده خارجی با قیمت بیش از ۶۰۰ دلار، به ترتیب با یک و 3 درصد تحقق است. بررسیهای دیوان محاسبات از پایگاه ثبت اطلاعات کارکنان نظام اداری (پاکنا) حاکی از آن است که در دو ماهه اول سال ۱۴۰۱ از مجموع ۲۲۷۶ دستگاه اجرایی (ستادی) صرفاً تعداد ۶۹۳ دستگاه اقدام به ثبت حداقل یک لیست حقوق و مزایا با وضعیت تایید نهایی در سامانه مذکور کرده و تعداد ۱۵۷۳ دستگاه اجرایی هیچگونه لیستی بارگذاری نکردهاند.
جلوگیری از آثار فروخته شده در«حراج ملی»
مدیرکل موزهها و اموال منقول تاریخی با تایید اینکه «حراج ملی» بدون مجوز از وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی برگزار شده است، از پیگیری و مکاتبه با گمرک و مبادی خروجی کشور برای جلوگیری از خروج آثار تاریخی عرضهشده در این حراجی، از ایران خبر داد.
هفتمین دوره حراج ملی هفته گذشته با عرضه ۴۰ اثر هنری با عنوان کلاسیک ایرانی و اسلامی برگزار شد و ۴۲ میلیارد و ۴۲۴ میلیون تومان فروش کرد. پس از انتشار عکسها و اخبار آن، مدیرکل ادارهکل موزهها و اموال منقول تاریخی در فضای مجازی واکنش نشان داد و اعلام کرد که «هیچگونه مجوزی از سوی اداره کل موزهها و اموال منقول تاریخی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی برای حراج ملی صادر نشده است. با توجه به قدمت و نفاست این آثار، خروج آنها از کشور ممنوع بوده و برابر با ماده ۵۶۱ مجازات اسلامی جرم محسوب میشود.»
متولیان حراجی اما گفتند که از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و اتحادیه صنایع دستی و اشیای قدیمی مجوز گرفتهاند. معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هم با این پاسخ که «حراج ملی مجوز این وزارتخانه را گرفته، اما برای ارائه آثاری که متعلق به میراث فرهنگی است، آنها [وزارت میراث فرهنگی] باید پاسخگو باشند»، از وزارتخانه متبوع خود به این شکل سلب مسئولیت کرد.
اینک، مرتضی ادیبزاده، مدیرکل موزهها و اموال منقول تاریخی ـ که ماجرای حراج ملی و آثار عرضه شده در آن را بررسی کرده است، درباره نتایج این پیگیری به ایسنا گفت: ما با مسئولان حراج ملی مکاتبه و درخواست مدارک کردیم تا بررسی شود آیا برخلاف ضوابط و مقررات اقدام شده و چنانچه از جایی مجوز گرفتهاند برای وزارت میراث فرهنگی و گردشگری ارسال کنند. همزمان با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مکاتبهای داشتیم و با اتحادیه صنایع دستی و اشیای قدیمی هم جلسهای داشتیم. تایید شد که مجوزی برای حراج آثار تاریخی صادر نشده است و مقرر شد از این پس، هیچ مجوزی بدون اطلاع وزارت میراث فرهنگی و گردشگری برای برگزاری چنین حراجیهایی صادر نشود.
او ادامه داد: در این مرحله اقدام مهمی که میتوانستیم انجام دهیم، جلوگیری از خروج این آثار از کشور بود، بهویژه آنکه در کاتالوگ حراجی ذکر شده است آثار در زمان مشخص در خارج از کشور تحویل داده میشود.
ادیبزاده افزود: با گمرک و مبادی خروجی مکاتبه شد تا از خروج اشیاء تاریخی بهویژه آثاری که از طریق این حراجی فروخته شدهاند، جلوگیری شود. ما به طور کلی با گمرک در این زمینه همکاری داریم. برای جلوگیری از تکرار این اتفاق و همچنین خروج این آثار از کشور با استانها نیز در اینباره مکاتبه شده است.
مدیرکل موزهها و اموال منقول تاریخی سپس تاکید کرد: تمام حراجیهای که خارج از مقررات و ضوابط دستورالعمل اجرایی «تجارت اموال فرهنگی – تاریخی و هنری منقولِ مجاز» مصوب هیأت وزیران به سال ۱۳۹۸ هستند، باید متوقف شوند و هیچ ارگان و دستگاهی اجازه صدور مجوز برای آنها را ندارد.
ادیبزاده درباره اینکه حراج ملی هفتمین دوره را برگزار کرده است، چرا پیش از این به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اطلاع داده نشده و یا موضوع پیگیری نشده است، بیان کرد: براساس آن دستورالعمل که در هیأت وزیران مصوب شده و در دسترس تمام وزارتخانهها و دستگاهها قرار دارد، «اموال غیرمجاز» به هیجوجه نمیتوانند حراج شوند و ضوابط خرید و فروش و حراج اموال منقول مجاز نیز مشخص است. آنها مکلف بودند پیش از حراج، فهرست تمام آثار را به اداره کل موزهها و اموال منقول تاریخی اعلام کنند تا آثار بررسی و با آثار موزهها و ثبت ملی شده، تطبیق داده شود. همچنین اصالتسنجی آثار باید توسط کارشناسان میراث فرهنگی انجام شود تا آثار سرقتی و یا جعلی نباشد. پس از تأیید و تشخیص وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی مجوز لازم برای حراج «آثار مجاز» طبق همان دستورالعمل صادر میشود.
او در پاسخ به اینکه آیا برگزاری حراج آثار تاریخی به طور کلی قانونی و مجاز است، گفت: طبق دستورالعمل اجرایی تجارت اموال فرهنگی – تاریخی و هنری منقولِ مجاز، خرید و فروش آثار ملی که مالکیت خصوصی دارند، در صورت احراز و رعایت ضوابط، و فقط در داخل کشور منعی ندارد، اما خروج این آثار از کشور ممنوع است و جرم دارد.
مدیرکل موزهها و اموال منقول تاریخی درباره عنوان «آثار مجاز» در این دستورالعمل که امکان خرید و فروش آنها طبق ضابطه وجود دارد، گفت: طبق دستورالعمل اجرایی «تجارت اموال فرهنگی – تاریخی و هنری منقولِ مجاز»، آثار حاصل از کاوش غیرمجاز، تقلبی و جعلی اعم از تلفیقی یا غیرتلفیقی، تمام عناصر تزئینی وابسته به بناهای تاریخی و عناصر حاصل از تجزیه و تفکیک بناهای تاریخی و هنری و محوطههای باستانشناسی، آثار سرقتشده از موزهها و مجموعههای داخلی و خارجی، همگی غیرمجاز شناخته میشوند و امکان خرید و فروش ندارند و لازم است که کارشناسان میراث فرهنگی، پیش از صدور مجوز خرید و فروش و حراج، این موارد را بررسی کنند و تطبیق دهند.
ادیبزاده همچنین تاکید کرد: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تنها برای فروش و برگزاری حراجی آثار تجسمی کمتر از ۱۰۰ سال میتواند مجوز صادر کند. مجوز حراج صنایع دستی فاخر را باید معاونت صنایع دستی در وزارت میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی تایید و صادر کند و آثار بالای ۱۰۰ سالِ مجاز هم ضوابط مشخصی دارد که مجوز فروش آن فقط با نظر وزارت میراث فرهنگی، پس از تطبیق با فهرست آثار ملی و موزهای و اصالتسنجی صادر میشود. تا چنین مجوزهایی صادر نشود، حراجی نمیتواند برگزار شود. درباره فروش آثار بالای ۱۰۰ سال ضروری است که وزارت میراث فرهنگی نظارت داشته باشد.
