در یک دهه گذشته، میلیون‌ها آفریقایی در ساحل، منطقه‌ای با آب‌و‌هوای نیمه‌خشک که هزاران کیلومتر زیر صحرای بزرگ آفریقا را اشغال می‌کند، به خاطر خشونت و ناامنی غذایی و اقتصادی مجبور به جابه‌جایی شده‌اند. تغییرات اقلیمی بخشی از علت آن است: وقوع خشکسالی و سیل بیشتر و طولانی‌تر شده است. اما افزایش جمعیت، جنگل‌زدایی و چرای بی‌رویه نیز در عریان کردن زمین تاثیر داشته‌اند. رائول رومان، بنیان‌گذار سازمان گزارش‌نویسی تجسسی و چندرسانه‌ای داونینگ است، لورن کلی ارزیاب ارشد بانک جهانی، راف اندروز دستیار مدیر و متصدی ارشد داونینگ و نیک پاریس دبیر عکس است. این ۴ نفر در یادداشتی در نیویورک‌تایمز درباره تجربیات و مشاهدات خود در صحرای آفریقا نوشته‌اند.

از اواسط دهه گذشته، رهبران آفریقایی در فکر ساختن نواری از فضای سبز بودند که با بیابان‌زایی و فرسایش خاک مقابله کند. این پروژه که با نام دیوار سبز بزرگ شناخته می‌شود، در سال ۲۰۰۷ به اجرا درآمد. هدف از این پروژه کاشت کمربندی ۱۴ کیلومتری از درختان و گیاهانی بود که از ساحل سنگال در اقیانوس اطلس تا جیبوتی در شاخ آفریقا را فرا می‌گیرند. این جنگل‌های تازه تاسیس می‌توانند باعث ایجاد فرصت‌های شغلی فصلی، کمک به کشاورزان برای حمایت از خانواده‌هایشان و روشی برای مقابله با تغییرات اقلیمی با جذب دی‌اکسید کربن به وسیله گیاهان شود.
بانک جهانی و مرکز محیط‌ زیست جهانی با همکاری ۱۲ دولت آفریقایی، بیش از یک میلیارد دلار برای این پروژه سرمایه‌گذاری کردند. در این پروژه قرار بود برای مقابله با فقر، کاهش نابرابری و احداث زیرساخت‌های مقاوم در برابر اقلیم نیز تلاش شود. این پروژه از لحاظ اکولوژیکی موفقیت بزرگی بوده است. بر اساس داده‌های کنوانسیون سازمان ملل برای مقابله با بیابان‌زدایی، از سال ۲۰۲۰ تاکنون نزدیک به ۴۰۰ هزار هکتار از خاک تنها در نیجر حاصل‌حخیر شده است.
بعد از سال‌ها کاشت درخت و آزمایش کردن روش‌های مختلف برای جمع‌آوری آب، کشاورزان نیجر شاهد نتایج آن بودند. خاک سالم‌تر شد و محصولات شروع به رشد کردند. سال ۲۰۱۹، نویسندگان این گزارش از نیجر دیدن کردند. ناموا آلکالی، کشاورز اهل فادا، روستایی در ۲۰۰ کیلومتری جنوب شرقی نیامی، پایتخت نیجر، به آنها می‌گوید که ۹ سال پیش، وضعیت زمین فاجعه بود و وضعیت خاک آنقدر خراب بود که هر بذری که می‌کاشتید هیچ عایدی نداشت.
همراهی تنها راه نجات زمین است
در برنامه‌های نقد در ازای کار که در مدت زمان رشد محصول ارائه می‌شود، به ازای هر درختی که کاشته می‌شود جایزه‌ای نقدی به‌طور مستقیم به کشاورزان کم‌درآمد تعلق می‌گیرد. اما برخی هنجارهای فرهنگی عده‌ای را از دریافت این کمک‌ها محروم می‌کند.
زنان برای شرکت در این برنامه نیاز به اجازه رسمی همسر خود دارند. برخی از زنان اجازه ندارند در کنار مردان در زمین کار کنند. برخی دیگر هم باید از خودشان دفاع کنند چون همسران و کودکانشان برای پیدا کردن شغل به جای دیگری رفته‌اند.
چالش میان دامداران و کشاورزان
درخت‌های و بذرهای جدید کاشته شده می‌تواند استفاده از زمین را برای کشاورزان و دامداران مشکل کند و در توافقنامه‌های سنتی تداخل ایجاد شود. معیشت نزدیک به ۵۰ میلیون نفر از جمعیتی که در ساحل زندگی می‌کنند به پرورش دام وابسته است. هر چه زمین بیشتری برای کاشت بذر در نظر گرفته شود، سهم زمین دامداران کوچکتر می‌شود. برخی از دامداران می‌گویند باید مراقب باشند دام‌شان از محصولات مزارع جدید تغذیه نکنند.
آخرین نشست تغییرات اقلیمی سازمان ملل که در گلاسکو برگزار شد نتایج مثبتی به همراه داشت. توافق‌هایی برای ادامه سرمایه‌گذاری در گسترش دیوار سبز بزرگ انجام شد. برای اینکه این برنامه موفق باشد باید میان نیازهای افراد مختلف تعادل برقرار شود.
سراسر دیوار سبز بزرگ، جوامع کوچکی زندگی می‌کنند. صدها هزار هکتار از زمین‌های بازسازی شده، دارای درخت، آب و چشم‌اندازی باشکوه است که فرصت توسعه کارآمد و متنوع‌تری را برای افرادی که در این منطقه زندگی می‌کنند، به‌وجود می‌آورد.
بازگشت زندگی به خاک‌های فرسوده
دیوار سبز بزرگ یکی از جنبش‌های سریع و الهام‌بخش در دوران زندگی ماست. در این پروژه هدف آن است که در عرض قاره آفریقا ۸هزار کیلومتر کاشته شود تا زندگی میلیون‌ها نفری که در خط مقدم مقابله با تغییرات اقلیمی زندگی می‌کنند، تغییر کند. کنوانسیون سازمان ملل برای مقابله با بیابان‌زایی یکی از مهم‌ترین بانیان این پروژه‌ست. بعد از گذشت یک دهه و اجرایی شدن ۱۵درصد آن، تاکنون زندگی به مناطقی که خاک فرسوده داشتند بازگشته، امنیت غذایی، شغل و دلیلی برای ماندن و زندگی کردن بوجود آمده است. این دیوار راه‌حلی متقاعدکننده در برابر تهدیداتی بود که نه تنها قاره آفریقا، بلکه جامعه جهانی با آن روبه‌روست؛ تغییرات اقلیمی، خشکسالی، گرسنگی، درگیری و مهاجرت.
زمانی دیوار سبز بزرگ کامل شود بزرگترین سازه قابل زندگی روی کره زمین خواهد بود که بزرگی آن ۳ برابر سد بزرگ مرجانی در استرالیا است.
این پروژه نشان می‌دهد زمانی که بتوان با طبیعت در نقاط چالش‌برانگیز جهان مانند ساحل همکاری کرد، می‌توان از پس روزهای بد برآمد و دنیای بهتری برای نسل‌های آینده ساخت.
مبارزه با گسترش صحرا‌ها در چین
اما پروژه دیوار بزرگ سبز در اصل به چین برمی‌گردد که از سال ۱۹۷۸ کلید خورده است. وینس بیسر، روزنامه‌نگار و نویسنده می‌گوید: «نزدیک به یک چهارم زمین‌های چین صحراست و این صحراها تا همین اواخر در حال گسترش بوده‌اند». این پروژه بیش از ۴هزار و ۸۰۰ کیلومتر سراسر شمال چین را در بر می‌گیرد و در جوار صحرای بزرگ گابی مرزی درست می‌کند که زندگی در آن در جریان است. این پروژه ۵۰ ساله شامل کاشت ۸۸ میلیارد درخت است و پیشرفت آن تاکنون فوق‌العاده بوده است. به گفته بسیر می‌توانید در مناطقی رانندگی کنید که میلیون‌ها،‌ میلیون‌ها و میلیون‌ها درخت کاشته شده است.
سالانه بیش از ۲۴ میلیارد تن از خاک حاصلخیز به خاطر بیابان‌زایی از بین می‌رود. ۴۰درصد از خاک سطح کره زمین فرسوده شده است. به گفته آنتونیو گوترش، دبیر‌کل سازمان ملل خسارت آن فقط محیط زیستی نخواهد بود بلکه از لحاظ اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی نیز تاثیر خواهد گذاشت. سازمان ملل تخمین می‌زند بیابان‌زایی زندگی ۳ میلیارد نفر را تحت تاثیر قرار می‌دهد.