رکوردشکنی بی‌سابقه بیت‌کوین در بازار جهانی و تاثیر آن بر شبکه برق داخلی کشور

ردپای بیت‌کوین در قطع برق

مصطفی رجبی مشهدی؛ سخنگوی صنعت برق کشور:  افرادی که مراکز غیرقانونی استخراج رمزارز  را معرفی کنند 10 تا 20 میلیون تومان جایزه دریافت خواهند کرد

|پیام ما| «مزارع غیرمجاز استخراج بیت‌کوین را معرفی کنید،۱۰ تا ۲۰ میلیون تومان پاداش بگیرید.» مصطفی رجبی‌مشهدی سخنگوی صنعت برق کشور دیروز در حالی این وعده را داده که برخی معتقدند خاموشی‌های اخیر ریشه در افزایش بی‌سابقه قیمت و رکوردشکنی‌های پی‌درپی بیت‌کوین دارد. در ماه‌های اخیر بیت‌کوین که محبوب‌ترین ارز دیجیتال جهان است، بارها رکورد قیمت ارزهای دیجیتالی را شکسته و روز گذشته در اتفاقی بی‌سابقه وارد کانال 33 هزار دلاری شد. این رکوردشکنی باعث افزایش تقاضا در بازار ارز دیجیتالی شده و همچنین فعالیت مزارع بیت‌کوین را هم رونق بخشیده است. با توجه به میزان مصرف برق این مزارع، و افزایش تقاضا بیت‌کوین در کشور، به نظر می‌رسد دلیل خاموشی‌ها را باید در جای دیگری جستجو کرد.

اغلب نقاط کشور در روزهای ابتدایی زمستان با کاهش دما روبرو شدند. امری که موجب افزایش مصرف گاز خانگی و در پی آن افت فشار گاز و در نتیجه قطع گاز در برخی نیروگاه‌های تولید برق شد. نیروگاه‌ها به سراغ سوخت جایگزین – از جمله مازوت- برای تولید برق رفتند و همین موضوع نفس بسیاری از شهروندان شهرهای بزرگ را تنگ کرد.

این چرخه اما همین جا به پایان نمی‌رسد، حلقه دیگر این زنجیره، قطع برق در برخی شهرها است. موضوعی که با اعلام افزایش چهار و نیم درصدی مصرف برق نسبت به سال گذشته،  به نظر می‌رسد خاموشی‌های امسال دامنه‌دارتر از گذشته، باشد.

همزمان با تمام این اتفاقات، بیت‌کوین در هفته‌های اخیر بارها رکورد قیمت ارزهای دیجیتالی را شکسته است، آمارها می‌گویند ارزش بیت‌کوین از ابتدای امسال تاکنون تقریبا سه برابر شده است. افزایش ارزش ارزهای دیجیتال به ویژه بیت‌کوین و در عین حال کاهش ارزش پول ملی، موجب افزایش تقاضا برای تبدیل سرمایه به دارایی‌های امنی مثل طلا و بیت‌کوین شده است. اما از طرفی مصرف بالای برق در مزرعه‌‌های استخراج این ارز دیجیتالی، این فرضیه را مطرح می‌کند که ریشه افزایش مصرف برق در کشور در ماینرهایی است که بیت‌کوین استخراج می‌کنند. بر اساس اعلام وزارت نیرو ۲۴ مرکز استخراج بیت‌کوین با ظرفیت بیش از ۳۱۰ مگاوات تاکنون مجوز فعالیت گرفته‌اند و ۱۶۲۰ مرکز غیرمجاز با ظرفیت حدود ۲۵۰ مگاوات شناسایی شده‌اند. به گفته مصطفی رجبی‌مشهدی سخنگوی صنعت برق کشور، مراکز غیرمجاز استخراج بیت‌کوین، سبب تخریب شبکه و مصرف بیش از اندازه برق می‌شوند.

 او در فراخوانی از مردم خواسته است تا در صورت اطلاع از مرکزی که به هر شکل و به صورت غیرمجاز اقدام به استخراج بیت‌کوین می‌کند، آن‌را اطلاع داده و پاداش دریافت کنند.

 او می‌گوید تاکنون بیش از ۵۰۰ مرکز غیرمجاز به کمک گزارش عاملان شناسایی کشف شده است. رجبی‌مشهدی اعلام کرده است: «جمع‌آوری مراکز غیرمجاز استخراج رمزارز، از مهم‌ترین محورهای تعیین شده برای کاهش مصرف برق و کمک به کاهش مصرف سوخت نیروگاه‌هاست» این در حالی است که فعالان مجاز این حوزه رضایت چندانی از وضعیت ندارند و به این‌که به این صنعت برخلاف صنایع دیگر یارانه تعلق نمی گیرد انتقاد دارند. 

برای استخراج هر واحد بیت‌کوین در ایران ۷۲ هزار کیلووات برق (معادل مصرف ۲۴ واحد مسکونی در سال) مورد‌نیاز است. ماینرهای استخراج بیت‌کوین حدود ۵۰۰ مگاوات در ساعت برق مصرف می‌کنند. یارانه‌ای که برای انرژی و به ویژه برق در ایران در نظر گرفته می‌شود، ایران را به یکی از مراکز ارزان قیمت استخراج ارز دیجیتال در جهان تبدیل کرده است. تا جایی که در سال 2018 آمارهایی در خصوص بهره‌برداری چینی‌ها از این فرصت در ایران منتشر شد.

 علاوه بر یارانه انرژی بسیاری از سودجویان در مراکزی که تعرفه برق رایگان دارند – مانند مساجد و مدارس- اقدام به نصب و راه‌اندازی ماینر می‌کنند. امری که باعث تحمیل فشار مضاعف به شبکه برق می‌شود.

 فعالیت مزارع استخراج بیت‌کوین در ایران در حالی باری مضاعف در شبکه برق ایجاد می‌کنند که بسیاری از کشورها برای تامین برق مورد‌نیاز ماینرهای این مزارع، از پنل‌های خورشیدی یا ژنراتورهای مولد استفاده می‌کنند.

شنبه شب بسیاری از کاربران شبکه‌های اجتماعی از قطع برق در شهرهای مختلف خبر دادند. خراسان، قم، تهران، شهرهای مختلف خوزستان از جمله مناطقی بودند که اخباری مبنی بر قطع برق در آن‌ها در روزهای اخیر در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد.

 مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق خراسان‌شمالی علت خاموشی‌های ناگهانی در این استان را کاهش تولید برق در نیروگاه‌ها عنوان کرد.

 با وجود این‌که بارها بر موضوع مصرف بالای برق در مزارع بیت‌کوین -که آمار دقیقی از تعداد آن‌ها در دست نیست- اشاره شده و مسئولان صنعت برق بر آن صحه گذاشته‌اند، مسئولان همچنان از مردم می‌خواهند تا با صرفه‌جویی در مصرف گاز و برق مشکلات مرتبط با آلودگی هوا و خاموشی‌ها را کاهش دهند.

 اردکانیان وزیر نیرو روزگذشته با تاکید دوباره بر این موضوع گفت: «اصلاح مصرف جزئی در بخش خانگی، امکان خاموشی‌ها را از بین می‌برد. بخشی از افزایش مصرف انرژی به سبب باز بودن پنجره‌ها به تصور خروج ویروس کروناست»

از اوایل دی‌ماه جاری در پی ایجاد محدودیت‌هایی برای تردد شبانه در شهرهای بزرگ که دلیل آن کنترل کرونا عنوان شد، مدیران شهری تهران تصمیم گرفتند طرح «تعدیل روشنایی» را به منظور پایداری شبکه برق و کاهش مصرف گاز به منظور تولید برق اجرایی کنند. طرحی که با انتقادات بسیاری روبه‌رو شد. حال با طرح فرضیه افزایش مصرف برق در نتیجه افزایش فعالیت ماینرهای استخراج بیت‌کوین، به نظر می‌رسد مدیریت این امر بیش از خاموش کردن خیابانهای پایتخت با تمام حواشی و تبعاتی که در پی دارد، ضروری است.

بیت‌کوین در ایران عمر چندان بلندی ندارد.

 تا پیش از مصوبه هیئت دولت مبنی بر به رسمیت شناختن استخراج رمزارزها، فعالیت در این زمینه غیرمجاز بوده و با فعالیت‌هایی که در این زمینه صورت می‌گرفت، برخورد قانونی می‌شد. بالاخره هیئت وزیران در جلسه ۶ مرداد ۱۳۹۸ آیین‌نامه استخراج فرآورده‌های پردازشی رمزنگاری‌شده در کشور را تصویب کرد. و معاون اول رئیس‌جمهور در سیزدهم مرداد ماه آیین‌نامه اجرایی آن‌را ابلاغ کرد.

بر اساس این مصوبه استخراج فرآورده‌های پردازشی رمزنگاری شده رمزارزها با اخذ مجوز از وزارت صنعت، معدن و تجارت مجاز اعلام شد.

 این مصوبه تکلیف منابع انرژی ماینرها را هم روشن کرده و اعلام کرده است تأمین برق متقاضیان استخراج رمزارزها صرفاً با دریافت انشعاب برق از شبکه سراسری یا احداث نیروگاه جدید خارج از شبکه سراسری صورت می‌گیرد.

 همچنین مصرف برق و گاز برای استخراج رمزارزها (ماینینگ) در ساعات و زمان اوج مصرف ممنوع است. ضمن این‌که تعرفه برق متقاضیان استخراج فرآورده‌های پردازشی رمزنگاری شده رمزارزها (ماینینگ) با قیمت متوسط ریالی برق صادراتی با نرخ تسعیر سامانه نیما که توسط وزارت نیرو تعیین و اعلام می‌شود، محاسبه و اعمال می‌شود. اما در جدیدترین دستورالعمل استخراج رمزارزها که آبان ماه سال جاری ابلاغ شد، اعلام شده رمزارزهای استخراج شده تنها برای تأمین ارز واردات کشور و بر اساس مقرراتی که بانک مرکزی تعیین می‌کند، قابل مبادله خواهند بود. شاغلان این صنعت معتقدند با دستورالعمل جدید، راه درآمدزایی برای این صنعت بسته شده است. شاید بتوان گفت اعمال این محدودیت‌هاست که فعالیت‌های غیرمجاز و در نتیجه اعمال فشار به شبکه برق را افزایش داده است. بسیاری استخراج بیت‌کوین و استفاده از رمزارزهای دیگر را یکی از روش‌های دور زدن تحریم‌ها در ایران می‌دانند. ترفندی که نخستین بار در ونزوئلا اجرایی شد. اما باید دید تا چه میزان این امر می‌تواند با توجه به زیرساخت‌های موجود در کشور و محدودیت‌ها و عدم حمایت از فعالان این صنعت، قابل اجرا باشد.