چالش جدید مجلس  و دولت پایانی ندارد

تقابل بر سر اصلاح ساختار بودجه

نمایندگان در فاصله چند روز مانده به تحویل بودجه به مجلس، کلیات طرح اصلاح ساختار بودجه  را تصویب کردند.

امیر رجبی | تقابل مجلس و دولت تمامی ندارد. نمایندگاه مجلس که از ابتدای نشستن بر کرسی نمایندگی از هر دری برای انتقاد از دولت استفاده می‌کردند حالا کلیات طرحی را تصویب کردند که دولت را مجبور به اصلاح ساختار بودجه می‌کند.آن هم در زمانی که به تاریخ تحویل لایحه بودجه 1400 به مجلس چیزی  نمانده است. پارلمان نشینان  روز گذشته طرح اصلاح ساختار بودجه را درحالی تصویب کردند، که معاون سازمان برنامه و بودجه ضمن اعلام مخالفت دولت با طرح اصلاح ساختار احکامی از بودجه سال ۱۴۰۰ معتقد است دولت لایحه بودجه سال ۱۴۰۰ را تنظیم کرده و امکان تغییر آن طبق طرح نمایندگان وجود ندارد.‌

طبق آئین‌نامه‌ داخلی مجلس، باید دولت لایحه بودجه سال بعد را در نیمه آذر ماه به مجلس ببرد. البته این روال به گونه‌ای نبوده که همیشه دولت‌ها آن را رعایت کنند و به تناسب شرایط و یا سیاست‌های خود لایحه را در زمان‌های مختلف ارائه کرده‌اند، حتی پیش آمد در زمان دولت محمود احمدی نژاد پیش آمد در اسفند ماه یعنی حدود سه ماه دیرتر از زمان قانونی لایحه ارائه شد.

این‌ در حالی است که در دولت یازدهم و دوازدهم روال این‌گونه نبوده و معمولا در زمان مشخص شده و به عبارتی در همان نیمه آذر ماه روحانی لایحه بودجه را به مجلس تقدیم کرده است، به استثنای لایحه بودجه سال ۱۳۹۵ که در ۲۶ دی ماه ۱۳۹۴  و همزمان با اجرایی شدن بر‌جام به مجلس رفت.

در جریان جلسه علنی مجلس  صبح روز  سه‌شنبه کلیات طرح احکام کلی بودجه ۱۴۰۰ (اصلاح ساختار بودجه) در دستور کار مجلس شورای اسلامی قرار گرفت و نمایندگان مجلس شورای اسلامی با کلیات طرح احکام کلی بودجه ۱۴۰۰ موافقت کردند. 

سیدحمید پورمحمدی معاون رییس سازمان برنامه و بودجه که  به عنوان نماینده دولت در مجلس حضور داشت در جریان بررسی کلیات طرح کلی اصلاح احکام بودجه سال 1400، گفت: اصلاح ساختار بودجه دستور مقام معظم رهبری به سران قوا بود از این رو سازمان برنامه و بودجه کلیتی از اصلاح ساختار و برنامه زمانی آن را تقدیم سران قوا کرد، مجلس شورای اسلامی در همین راستا طرحی را در دستورکار قرار داده است.

او ادامه داد: سازمان برنامه و بودجه امهاتی از موضوعات مذکور را به سران قوا ارائه کرد، نمایندگان مجلس نیز نکاتی از اصلاحات ساختاری را در قالب طرح ارائه کردند تا دولت در لایحه بودجه سال 1400 درج کند. تدوین لایحه سال 1400 از 15 آذرماه در مجلس شروع می‌شود، ما 2 روز پیش این لایحه را به دولت دادیم و دولت نیز روز گذشته نامه ای به تمامی وزرا زده تا طی 5 روز نظر خود را درباره لایحه ارائه دهند.

پورمحمدی یادآور شد: دولت طی 5 روز جلساتی را صبح، بعدازظهر و شب برای تصویب لایحه برگزار خواهد کرد و ما روز 12 آذرماه لایحه را تقدیم مجلس خواهیم‌کرد اما اگر مجلس طرح را همین امروز تصویب کند ما نمی توانیم تغییراتی در لایحه اعمال کنیم ، از همین رو با طرح نمایندگان مخالفیم.

او افزود: دولت اگر بخواهد به طرح نمایندگان تمکین کند باید زمان ارائه لایحه بودجه 1400 به مجلس را عقب بیاندازد که این به مصلحت دولت و مجلس نیست. بنابر اصل 52، 57 و 126 قانون اساسی تفکیک قوا و وظایف دولت و مجلس برای تنظیم و تصویب بودجه مشخص شده، ما لایحه بودجه سال 1400 را تنظیم کردیم و 12 آذرماه به شما تقدیم خواهیم کرد شما می‌توانید آن زمان به تنظیم آن بپردازید.

اما در جریان تصویب این طرح مخالفان و موافقان این طرح نیز نظرات خودشان را ارائه کردند. محمدرضا پورابراهیمی رییس کمیسیون اقتصادی مجلس به عنوان مخالف کلیات این طرح اظهار کرد: تاکنون اراده و تصمیمی برای اصلاح ساختار از طرف دولت وجود نداشته است. در این طرح هم مواد خوبی آمده ولی اساس اصلاح ساختار بودجه، نظام مالیاتی، شرکت‌های دولتی و مولدسازی دارایی‌های دولت است.

او اضافه کرد: برای اصلاح ساختار بودجه باید اقدام‌های اساسی صورت گیرد و آنچه در این طرح آمده با اصلاح ساختار اساسی ارتباطی ندارد.

جعفر قادری نماینده شیراز در مجلس شورای اسلامی و عضو کمیسیون برنامه و بودجه در موافقت با کلیات این طرح اظهار کرد: ادعای ما این نبوده که همه اصلاحات مورد نیاز را در این طرح بیاوریم این یک فرآیند تدریجی است و باید اشکالات را به مرور برطرف کنیم. بسیاری از این اصلاحات باید در کمیسیون‌های تخصصی دنبال شود.

محمد صفایی نماینده گناباد در مجلس شورای اسلامی در مخالفت با کلیات این طرح گفت: ایرادهای اساسی به این طرح وارد است از جمله این‌که بحث بودجه شرکت‌های دولتی در آن دیده نشده یا در مورد ارتباط با بانک‌ها تعیین تکلیف نشده است. علاوه بر این موضوع تمرکزگرایی در این طرح مورد توجه قرار نگرفته و برای اصلاح آن اقدامی نشده است.

لطف‌الله سیاهکلی نماینده قزوین در مجلس شورای اسلامی نیز در موافقت با کلیات این طرح اظهار کرد: قطعا این طرح کامل نیست و در جزییات می‌توان به برخی مسائل پرداخت. دولت‌ها عادت کرده‌اند که درآمدشان را از فروش سرمایه‌های کشور (نفت و گاز) به دست بیاورند لذا نیازی به تولید ندارند. این شیوه باید اصلاح و کشور از طریق مالیات اداره شود. ما برای بودجه عمرانی هم نیازمند منابع پایدار هستیم که در این طرح پیش بینی شده است.او با بیان این‌که بودجه فعلی به صورت سنتی نوشته می‌شود، ادامه داد: ۸۶ درصد بودجه در تهران متمرکز است و تنها ۱۴ درصد به استان‌ها داده می‌شود و این نگاه ناعادلانه به استان‌ها لطمه زده است.

حسن نوروزی  نماینده رباط کریم نیز در مخالفت با کلیات این طرح گفت: بندهای ۱۲ گانه این طرح مسائل اصلی برای اصلاح ساختار بودجه نیستند. سال‌هاست اصلاح ساختار بودجه مطرح است ولی در عمل اتفاقی نمی‌افتد.

مصطفی طاهری نماینده زنجان در مجلس شورای اسلامی نیز در موافقت با کلیات این طرح اظهار کرد: ما باید مشکلات اقتصادی را ریشه‌یابی کنیم و باید ریشه‌ها را حل کنیم، یکی از این ریشه ها اصلاح ساختار بودجه ریزی است حتی مخالفان هم اهمیت این موضوع را بیان کردند و انتقادها به برخی بندهاست که در جزییات قابل اصلاح است.