مجوز احداث کارخانه قند در حریم چغازنبیل باطل شد 

مدیرکل میراث فرهنگی خوزستان: مجوز جهاد کشاورزی برای احداث این کارخانه باطل شده است.

سرانجام خبر آمد که مجوز احداث کارخانه قند در حریم چغازنبیل باطل شد. مشاهدات مردم نشان می‌داد که ماشین‌های سنگین دوباره به محوطه پایگاه جهانی چغازنبیل برگشته بودند. مدتی بود که دیگر خبری از ماشین‌ها نشده بود.. اما صدور قرار منع تعقیب مالک این کارخانه از سوی دادستانی شهر شاوور، این توقف را درهم شکست. حالا مالک کارخانه قند با در دست داشتن حکم منع تعقیب و بدون گرفتن مجوز از اداره کل میراث‌فرهنگی استان خوزستان و پایگاه جهانی چغازنبیل، دوباره ماشین‌های سنگین را به محوطه باستانی چغازنبیل روانه کرده است.

این نخستین بار نبود که چغازنبیل به تیتر یک رسانه‌ها تبدیل شده بود. مجتبی گهستونی، فعال میراث فرهنگی در بهمن سال ۱۳۹۴ در مصاحبه‌ای خبر از طرح ۶۰۰ هکتاری جنگل کاری صنعتی یک شرکت در حریم درجه یک چغازنبیل و هفت‌تپه داد. او در روزنامه پیام ما نوشته بود: «این طرح برخلاف طرح فعلی برای احداث کارخانه قند، مجوزهای لازم را داشت. اما صدور مجوز جنگل‌کاری و تاسیسات جانبی در حریم محور جهانی شوش- هفت‌تپه- چغازنبیل بدعت غلطی بود که می‌توانست صدور مجوزها را برای سایر پروژه‌ها هموارتر کند. این پیش‌بینی حالا به واقعیت می‌پیوندد. اگر زمانی میراث‌فرهنگی استان خوزستان با تعرض به حریم درجه یک چغازنبیل موافقت کرده و رای خود را پس گرفته بود، حالا به بازی راهش نداده‌اند و به نظر می‌رسد، استعلام و گرفتن مجوز از اداره این داستان، آخرین مرحله‌ای است که قرار است، طی شود؛ آن هم با اعمال فشار.» برای در امان ماندن نگاه نامحرمان، تمام ضوابط رعایت حریم و عرصه چغازنبیل به همه ارگان‌های شهرستان و استان ابلاغ شده است اما در سالیان گذشته، عملا از سوی برخی ذی‌نفعان خواسته‌هایی تحمیل می‌شود که با ضوابط جهانی نگهداری از آثار ثبت جهانی در تعارض است.

سرنوشت چغازنبیل و کارخانه‌ای قندش

سرنوشت چغازنبیل به احداث کارخانه‌ای گره خورده بود که از یک سو نوید اشتغال‌زایی و توسعه را می‌دهد و از سوی دیگر شرایط را برای تعرض به محوطه‌ای فراهم می‌کند که بیش از سه هزار سال زیر خاک خفته و آسوده و از گزند زمان در امان بود. حالا که عملیات احداث کارخانه و تسطیح اراضی، بدون دریافت مجوز آغاز شده است، عظیم‌ترین باقیمانده تمدن ایلامی‌ها در ایران به دست «آشوربانی‌پال» دیگری به مرور تخریب می‌شود و از یاد خواهد رفت؛ خواب زیگورات ایلامی‌ها حالا بیش از هر روزی آشفته‌تر است.

در حالی که قسمت‌هایی از اراضی ملی واقع در حریم درجه یک و دو میراث جهانی چغازنبیل در سال ۱۳۹۷ بدون گرفتن استعلام از وزارت میراث واگذار و تسطیح شده، در صورت صدور مجوز ساخت «کارخانه قند فانی‌ گستر» در مساحتی بالغ بر ۳۲۰ هکتار، نهادهای مسئول و اصرارکننده برای انجام این پروژه در مکانی خاص باید پاسخگوی اقدام خود باشند.

کارخانه از وزارت صمت مجوز داشت

بررسی‌های «پیام ما» حکایت از آن داشت که ساخت کارخانه قند فانی گستر در حریم درجه یک و دو میراث جهانی چغازنبیل و بر روی طاقدیس سردارآباد موفق به دریافت مجوز از وزارت صنعت، معدن و تجارت شده است. با اینکه گرفتن این مجوز به معنی آغاز فعالیت برای ساخت و ساز نخواهد بود، بهره‌بردار به انواع مختلف سعی در بی‌توجهی به تذکرهای بسیار پایگاه جهانی چغازنبیل دارد و بیم آن می‌رود که همچون گذشته در اقدامی جسورانه قسمت‌هایی از اراضی ملی واقع در حریم جهانی چغازنبیل را تسطیح کند.

در ادامه گزارش‌هایی که هفته گذشته درباره طرح چغازنبیل نوشته شده بود، آمده بود که«مسئولان ارشد استان و شهرستان در هنگامه‌ای که برای اجرای یک طرح انواع واسطه‌ها و اعمال نظرها را به کار می‌گیرند، باید توجه داشته باشند که بر اساس ضوابط پایگاه‌های جهانی، احداث هرگونه کارخانه و کارگاه‌های آلاینده محیط زیست ممنوع است. در این باره حتی توسعه هرگونه پوشش گیاهی و اجرای طرح‌های جنگل‌کاری و تغییر کاربری اراضی کشاورزی از سنتی به صنعتی ممنوع اعلام شده است. بنابراین تنها راه حل برای ساخت این واحد صنعتی، اجرای آن در خارج از محدوده محوطه‌های درجه یک و درجه دو میراث جهانی چغازنبیل و هفت تپه است.»

مجوزها باطل شد

روز گذشته اما سرانجام خبر خوبی که فعالان میراث فرهنگی منتظر شنیدن آن بودند، مخابره شد. مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خوزستان با اشاره به تسطیح حدود پنج هکتار از اراضی محوطه چغازنبیل برای احداث کارخانه قند خبر داد و گفت: مجوز جهاد کشاورزی برای احداث این کارخانه باطل شده است.

سید حکمت اله موسوی دیروز  در خصوص  واگذاری ۳۳۰ هکتار از حریم درجه یک چغازنبیل از طرف جهاد کشاورزی به یک فرد به ایرنا گفته بود: یک کارخانه قند در آنجا در سال ۹۷ استعلام گرفت تا بعد از تعیین محدوده احداث شود ولی میراث فرهنگی جواب منفی داد سرمایه گذار این کارخانه با وجود تلاش اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خوزستان، حدود پنج هکتار از اراضی را به عنوان تجهیز کارگاه تسطیح کرد و یک دیوار بتنی پیش ساخته موقتی نیز کار شد.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خوزستان با اشاره به تنظیم ۲ شکوائیه علیه این شرکت در دستگاه قضایی گفته بود: این اراضی در حریم درجه یک چغازنبیل واقع شده‌اند و براساس ضوابط قانونی تسطیح آنها، ممنوع و غیرمجاز بود.

او همچنین اضافه کرده بود: دادگستری به استناد کارشناسی‌های صورت گرفته برای سرمایه گذار منع تعقیب صادر کرد که احساس می‌شود نظر دادگستری بر این بوده که این اتفاق و تجهیز کارگاه تزلزلی در بنیان اثر ایجاد نکرده است؛ با این وجود دادگستری مجوز استفاده از ۳۲۰ هکتار را به آنها نداده است.

موسوی با تاکید بر اینکه اجازه ادامه کار به این سرمایه گذار داده نشده است، گفت: مجوز جهاد کشاورزی استفاده از ۱۰۰ هکتار برای کارخانه بود که این مجوز نیز ابطال شد. به گفته او چغازنبیل یک اثر تاریخی جهانی است که باید با همکاری دوستداران این حوزه از آن حفاظت کرد.