استخوان‌های تازه کشف‌شده در تخت‌جمشید چه می‌گویند؟

انتشار خبر یافته ‌شدن ۱۱ اسکلت انسانی و ۲ اسکلت سگ‌سانان در جریان لایروبی آبراهه از دروازه نیمه‌تمام به سمت حیاط صدستون، گمانه‌زنی‌هایی درباره رویدادهای مربوط به تصرف تخت‌جمشید و آتش‌سوزی آن را باری دیگر بر سر زبان‌ها انداخته است.

عنوان شده این اسکلت‌ها احتمال دارد مربوط به انسان‌هایی بوده باشد که در جریان این رویداد کشته شده و به درون کانال‌ها انداخته شده باشند؛ البته پاسخ به این پرسش‌ها تا انجام کامل پژوهش‌های تکمیلی مشخص نخواهد شد.

در تخت‌جمشید سه کیلومتر کانال زیر زمینی وجود دارد که تاکنون دو کیلومتر آن لایروبی شده است.  این آبراهه‌ها در دوره‌های تاریخی پر شده بود و از زمانی که موسسه شرق‌شناسی کاوش را آغاز کرد بخش‌هایی از آن پاکسازی شد، اما پس از آن تا دهه ۸۰ به فراموشی سپرده شد؛ بر همین اساس پاکسازی آبراهه‌ها در چند فصل صورت گرفته و همچنان ادامه دارد. 

شاید در آینده بتوان جوابی درباره وجود این اسکلت‌ها پیدا کرد. در کاوش امسال، بقایای اسکلتی از حیوان نیز مشاهده شد که در هر صورت قدمت این‌ها قطعا تاریخی و مربوط به بعد از ساخت تخت جمشید است.

مدیر پایگاه میراث جهانی تخت جمشید دوشنبه در گفت‌وگو با ایرنا یافته شدن استخوان‌های انسانی و حیوانی را در مسیر احیای بخشی از سیستم زیرزمینی هدایت و دفع آب‌های سطحی در دوره هخامنشی عنوان کرد و افزود: یکی از کارکردهای مهم این آبراهه‌ها هدایت آب‌های سطحی است.

حمید فدایی افزود: با بارش باران، تجمع آب در کف کاخ‌ها، حیاط‌ها و محوطه به ساختارهای سنگی آسیب می‌رساند.  هدف اصلی حفاظت از مجموعه تخت‌جمشید با احیای آبراهه‌ها بوده است که بخشی از آن انجام شده و پس از به‌ثمر رسیدن مرحله اولیه هدایت و دفع آب‌ها ارزیابی می‌شود و استحکام بدنه نیز تامین خواهد شد که طی چند مرحله صورت می‌گیرد.

مدیر پایگاه میراث جهانی تخت جمشید با بیان اینکه احتمالا در دوره‌های بعد از ساخت تخت جمشید، تخریب‌هایی رخ داده گفت: مواد ناشی از این تخریب‌ها به داخل آبراهه‌ها ریخته و از همین رو همواره انتظار مواجهه با قطعات سنگ، ستون‌ها و نقش برجسته‌ها را داریم؛ حتی در فصل‌های پیشین نیز به قطعات رنگ نیز برخورد کرده‌ایم. فدایی افزود: برخی مورخان نیز که در سده‌های پیشین از این مسیرها بازدید کرده‌اند، به همراه خود فانوس یا شعله و روشنایی به این بخش‌های زیرزمینی وارد کرده‌اند، بنابراین پر شدن آبراهه‌ها به‌صورت یکباره رخ نداده است و حیات کمرنگی طی سده‌ها در آنجا جریان داشته است؛ از همین رو احتمال دارد در لابه‌لای رسوبات بازمانده مواد دیگری را نیز بیابیم.

وی با اشاره به اینکه احیای آبراهه‌ها همزمان با باستان شناسی در کاخ‌ها از سال ۱۳۱۰ آغاز شده است، گفت: از آن زمان تاکنون بخش عمده‌ای از این آبراهه‌ها آزادسازی شده است و طی فصل‌های اخیر کاوش نیز به قطعات سنگ، استخوان جانوری و انسانی و قطعات سفال یافته‌ایم که بخشی از آن‌ها همراه با آب شسته شده و به درون آبراهه‌ها ریخته و برخی نیز مربوط به حوادثی است که در همان حیات کمرنگ رقم زده شده است؛ مثلا در دوره‌هایی تاریخی از این مکان‌ها باعنوان پناهگاه استفاده می‌شده است.

فدایی با اشاره به کشف اسکلت‌های اخیر درخصوص چگونگی شناسایی آن‌ها، عنوان کرد: برای شناسایی استخوان‌ها مطالعاتی به‌منظور تشخیص جنسیت صورت می‌گیرد و درصورتی که استخوان‌ها به‌اندازه باشند می‌توان قد را تعیین کرد؛ البته از آنجا که استخوان‌های یافته شده اکثرا ناقص هستند یعنی جمجمه و بخش‌هایی از دنده‌ها موجود است اما در استخوان‌های پا و لگن کمبود دارند، نمی‌توان به‌صورت قطع برخی مطالعات را انجام داد.