برداشت گندم، بلای جان میش‌مرغ‌های در حال انقراض

میش‌مرغ، پرنده در حال انقراضی است که زمان جوجه‌آوری آن با برداشت محصول گندم در مزارع همزمان می‌شود؛ از این‌رو حفاظت از این مرغ و جوجه‌هایش از خطر تیغ کمباین‌ها، همواره از دغدغه مسوولان و دوستداران زیست محیطی شهرستان بوکان به شمار می‌رود.

میش‌مرغ که بزرگترین پرنده پروازی در کشور به شمار می‌رود، طی سال‌های گذشته به دلیل محدودشدن زیستگاه‌های طبیعی، شکار بی‌رویه و اختلال در مناطق زیست و تخم‌گذاری آن، همواره در معرض خطر انقراض بوده و به همین دلیل اکنون در فهرست سرخ اتحادیه بین المللی حفاظت از جمعیت و منابع طبیعی جهان قرار گرفته است.

تخریب زیستگاه و تبدیل زمین‌های دیم به آبی (مکانیزه شدن کشاورزی) باعث کاهش بی‌رویه نسل این گونه کمیاب در دهه‌های اخیر شده به طوری که جمعیت آن در کشور تنها محدود به شهرستان بوکان است.

در سال‌های اخیر جمعیت این گونه ارزشمند بسیار کاهش یافته است به طوری که گفته می‌شود تنها ۲۹ قطعه میش مرغ باقیمانده باشد که تخریب زیستگاه، شکار و مشکلات ژنتیکی برخی از عوامل کاهش جمعیت آن به شمار می‌رود.

کارشناسان معتقدند چون زیستگاه این پرنده در بوکان بسته است، از این رو دچار نوعی مشکل ژنتیکی یا همخونی شده‌اند که این مساله موجب کاهش مقاومت طبیعی پرندگان و در نتیجه تلفات آنها شده است.

برای حفظ و نگهداری این گونه جانوری برنامه‌ای تحت عنوان «برنامه عمل حفاظت از میش مرغ» در سال ۱۳۹۵ به تصویب رسید که در قالب این برنامه قرار بود با مدیریت زیستگاه، خرید محصول از کشاورزان، تکثیر این گونه جانوری و به‌کارگیری نیروهای محلی از این گونه حفاظت شود که اجرایی نشد. رییس اداره حفاظت محیط زیست بوکان گفت‌: با توجه به فصل برداشت محصول، کارشناسان این اداره ضمن پایش منطقه، توصیه‌های لازم را به کمباین‌داران در مورد حفاظت و مراقبت از آشیانه‌های احتمالی میش مرغ در این مزارع ارایه کرده اند.

آوات بازیار افزود: این توصیه‌ها با هدف آشنایی کشاورزان در خصوص لانه‌گزینی میش مرغ در بین مزارع صورت گرفته تا حین درو و برداشت محصول، احتیاط و مراقبت های لازم را در احتمال صدمه زدن به میش‌مرغ‌ها انجام دهند.

وی اظهار داشت: در صورت آشنا نبودن و شناخت ناکافی کشاورزان از این پرنده، حین درو محصول، به‌طور ناخواسته به جوجه‌های میش مرغ صدمه وارد شود.

رییس اداره حفاظت محیط زیست بوکان گفت: همه ساله با هدف جلوگیری از وارد شدن صدمه به میش مرغ و جوجه‌ها حین برداشت محصول، پایش‌های شبانه‌روزی و مداوم نیز از دشت «سوتاو» و «حمامیان» که از زیستگاه‌های اصلی این پرنده است، انجام ‌می‌گیرد. رییس اداره نظارت بر حیات وحش حفاظت محیط زیست آذربایجان‌غربی نیز گفت: بیش از ۱۰ سال است که حفاظت از میش‌مرغ بین کشاورزان به یک فرهنگ تبدیل شده به‌طوری که در زمان برداشت گندم، کشاورزان منطقه با همکاری اعضای شورای اسلامی و دهیاران همکاری‌های لازم را دارند تا این گونه جانوری دچار آسیب نشود.

امید یوسفی ادامه داد: کشاورزان هنگام درو گندم تمامی جوانب حمایت از میش‌مرغ را رعایت کرده و تلاش می‌کنند که مبادا آشیانه و یا جوجه آنها دچار آسیب شوند.

وی از اجرای برنامه عملی حفاظت از میش‌مرغ خبر داد و افزود: برنامه عملی میش‌مرغ مدنظر اداره‌کل حفاظت محیط زیست آذربایجان‌غربی است و تلاش می‌شود با ایجاد پاسگاه حمایت از میش‌مرغ در دشت سوتاو بوکان، این محل به ادوات حفاظتی مانند اختصاص وسیله نقلیه، جذب نیرو، تلسکوب و دوربین چشمی تجهیز شود.