دشواری‌های خلیج‌فارس با اسیدی‌شدن و افزایش دما

مطالعات محققان پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی نشان می‌دهد خلیج فارس با چالش اسیدی شدن و افزایش دما مواجه است، به گونه‌ای که بر اساس برآوردها مرجان‌های خلیج فارس که بسیار نسبت به گرمای آب حساس هستند، نمی‌توانند خود را به سرعت با شرایط دمای آب سازگار کنند و احتمالا تا پایان قرن حاضر دیگر شاهد حیات مرجان‌های این حوزه نباشیم؛ ضمن آنکه در هر دهه این حوضه با افزایش ۳ دهم درجه‌ای هوا مواجه است.

دکتر ابوالفضل صالح، مدیر برنامه کلان پایش اقیانوس‌شناسی خلیج فارس و دریای عمان پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی در گفت‌وگو با ایسنا، به بیان جزئیات اجرای این طرح کلان اشاره کرد و افزود: در سال ۱۳۹۷ که از سوی پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی کاوشگر تحقیقاتی خلیج فارس به بهره‌برداری رسید، برنامه کلانی را تدوین کردیم که بر اساس آن خود را موظف کردیم به صورت سالیانه و بلند مدت در حوزه آب‌های فراساحلی خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان پایش اقیانوس‌شناسی و دریایی را انجام دهیم.

وی ادامه داد: به همین منظور بر اساس نیازمندی‌های گروه‌های علمی، شبکه نمونه‌برداری خاصی طراحی شد و پس از آنکه این شبکه نمونه‌برداری نهایی شد، برنامه پایش از عمق ۱۰ متری “اروند رود” تا بخش‌های عمیق خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان و تا بندر چابهار در عمق بیشینه حدود ۱۲۰۰ متر را اجرایی کردیم.

صالح با بیان اینکه تاکنون ۶ گشت دریایی در فصول مختلف در این منطقه انجام شده است، خاطر نشان کرد: در این گشت‌ها اقدام به برداشت‌هایی برای مطالعات فیزیک دریا، شیمی دریا، زیست‌شناسی دریا، زمین‌شناسی دریا، اقیانوس‌شناسی ماهواره‌ای و مهندسی دریا انجام شد و در این مطالعات، ۲۰ عضو هیات علمی در بخش‌های مختلف همکاری داشتند.

مدیر برنامه کلان پایش اقیانوس‌شناسی خلیج فارس و دریای عمان پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی، خاطر نشان کرد: با جمع‌آوری داده‌های به دست آمده از این مطالعات، در آستانه ایجاد بانک داده‌های دریایی در کشور هستیم و با ادامه آن می‌توانیم شناخت کاملی از آب‌های ساحلی و دور از ساحل در همه ابعاد داشته باشیم. صالح به بیان کاربردهای داده‌های دریایی به دست آمده اشاره کرد و یادآور شد: این داده‌ها در حوزه‌های مدیریتی بسیار کاربردی است، به گونه‌ای که در حوزه تغییر اقلیم شاهد روندهای تغییرات هستیم.

وی اضافه کرد: به عنوان مثال بر اساس این داده‌ها می‌توان میزان اکسیژن در خلیج فارس را رصد کرد. یکی از معضلات امروز محیط‌های دریایی کاهش و فقر اکسیژن است.

این محقق، اسیدی شدن محیط‌های دریایی را از دیگر چالش‌های حوضه آبریز خلیج فارس دانست و یادآور شد: این امر بر اثر انتشار گازهای گلخانه‌ای و افزایش دی‌اکسید کربن در محیط‌های دریایی ایجاد می‌شود. قبل از صنعتی جوامع به این سو محیط‌های دریایی در حال اسیدی شدن هستند که دلیل آن جذب دی اکسید کربن اتمسفر است و این امر طبعاتی را برای ارگانیسم‌های محیط‌های دریایی در پی داشته و دارد.

عضو هیات علمی پژوهشگاه اقیانوس شناسی افزود: پدیده اسیدی شدن در خلیج فارس از سال ۲۰۱۲ در قالب اجرای برنامه‌های پایش ساحلی و دور از ساحل مورد مطالعات قرار گرفت و نتایجی نیز به دست آمده است و پیش‌بینی‌هایی هم برای آینده داریم و می‌توانیم اعلام کنیم که اسیدی شدن این حوضه آبریز چه اثراتی به‌ویژه بر روی مرجان‌های دریایی که نسبت به اسیدی شدن آب‌ها حساس هستند، دارد.