رفراندوم مبهم روحانی

براساس نظر بسیاری از نمایندگان مجلس، موضوع رفراندوم مورد نظر رئیس‌جمهور، مشخص نیست

رفراندوم به عنوان یکی از اصول قانون اساسی بارها از سوی رئیس‌جمهور مطرح شده اما علی‌رغم اصرار به اجرای این قانون، موضوع برگزاری همه‌پرسی هم چنان در هاله‌ای از ابهام است.

ایران در تاریخ معاصر خود برگزاری پنج «رفراندوم» را ثبت کرده که نخستین آن در سال ۱۳۳۲ برای انحلال یا ابقای دوره هفدهم مجلس شورای ملی و آخرین همه‌پرسی نیز در سال ۱۳۶۸ برای بازنگری در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران برگزار شده است.

در قانون اساسی، راه بر برگزاری همه پرسی بسته نیست. بر اساس ماده 36 قانون «همه‌پرسی در جمهوری اسلامی ایران» مصوب سال 1368، همه‌پرسی به پیشنهاد رئیس جمهور یا یک صد نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی و تصویب حداقل دو سوم مجموع نمایندگان‌مجلس شورای اسلامی انجام خواهد شد. برگزاری آن بر عهده وزارت کشور است و نظارت و تأیید آن توسط شورای نگهبان انجام می‌شود. پس از تأیید نتایج، با امضای رئیس‌جمهور ایران نتیجه آن برای اجرا ابلاغ می‌شود.

حجت‌السلام والمسلمین حسن روحانی رئیس جمهوری ایران در دولت‌های یازدهم و دوازدهم بارها به موضوع «رفراندوم» پرداخته و درباره ضرورت مراجعه به آراء عمومی اظهارنظر کرده است. وی در روزهای اخیر در مراسم آئین بازگشایی دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی کشور مجدد به این مسئله پرداخته و گفته که «دانشگاه‌ها باید وارد مسائل استراتژیک شوند، حتی اگر در این مسائل به نتیجه نرسیدیم، باید همه‌پرسی از مردم را برگزار کنیم. راهی نداریم چراکه این ۴۰ سال دائماً بحث کردیم و حال ما باید راه را انتخاب کنیم.»

حجت السلام روحانی پیش از این و در سال‌های گذشته نیز به اصل 59 قانون اساسی اشاره کرده بود.

رفراندوم تعریف و معنای مشخصی دارد

غلامعلی جعفرزاده ایمن‌آبادی نایب رئیس فراکسیون مستقلین ولایی مجلس در خصوص «رفراندوم» از نپرداختن به اصل قانون انتقاد می‌کند، می‌گوید: اگر کسی فکر می‌کند که این قانون ناقص است می‌تواند درخواست اصلاح قانون را مطرح کند، متاسفانه برخی دستگاه‌ها به جای مردم اظهارنظر می‌کنند و خود را در نقش قیم مردم می‌دانند، حال آنکه رفراندوم تعریف و معنای مشخصی دارد و در کشوری مانند سوئیس برای تنظیم ساعت کار بازار نظر مردم را خواستند.

این نماینده مردم رشت معتقد است که نظر مردم برای برخی مقامات و مدیران ارزش ندارد. وی همچنین تاکید می‌کند نمایندگان هرچند منتخبان مردم هستند اما نمی‌توانند به جای مردم نظر دهند، زیرا در برخی موارد نمایندگان درجریان نظر اکثریت مردم نیستند.

همه‌پرسی اظهاری مطبوعاتی یا خواسته بدون اراده دولت

محمدجواد فتحی عضو فراکسیون امیددر این باره می‌گوید: بر اساس قانون اساسی تکلیف برگزاری رفراندوم مشخص شده است، اما رئیس‌جمهور باید موضوع را به مجلس اعلام کند زیرا صرف اظهارنظر مطبوعاتی مشکلی حل نمی‌شود و مراجعه به آراء عمومی یک حباب است.

این عضو کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس می‌گوید: رئیس جمهور مشخص نیست که چه موضوعی را مورد نظر دارد. مراجعه به آراء عمومی و استفاده از ظرفیت قانون اساسی خوب است اما تا مادامی که پیشنهاد به صورت شفاف و مشخص به مجلس ندهند، رفراندوم یک امر باطنی قلبی برای ایشان است که مشکلی از مسائل جامعه حل نمی‌کند.

وی درمورد به فراندوم گذاشتن موضوعات تخصصی نیز معتقد است: موضوعات تخصصی را نمی‌توان به رفراندوم گذاشت این به معنای عدم توجه به فهم مردم یا نادید گرفتن آن نیست، در این موارد تصمیم نهایی باید توسط متخصصان و کارشناسان گرفته شود و مراجعه به آراء عمومی یک حباب است که به صلاح مردم نیست.

این نماینده مردم تهران معتقد است: برخی مسائل و موضوعات تخصصی مانند لوایح پالرمو و CFT اگر به همه‌پرسی گذاشته شود، قطعا یک خطای استراتژیک برای کشور است. رفراندوم زمانی ضرورت پیدا می‌کند که مراجعه به فهم و نظر عمومی موجب کنار گذاشتن موانع و سدراه‌ها شود.

طرح موضوع رفراندوم بیشتر تبلیغاتی است

محمدعلی پورمختار از دیگر اعضای کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس شورای اسلامی نیز تاکید می‌کند: اصرار به برگزاری رفراندوم بدون پرداختن به عنوان و موضوع  نشان از عدم اراده و جدیت برای اجرای آن دارد و بیشتر شکل تبلیغاتی به خود می‌گیرد.

نماینده مردم بهار و کبودرآهنگ در مجلس دهم معتقد است: به نظر می‌رسد که بحث برقراری روابط یا مذاکره با آمریکا یا موضوعات فراتر از مذاکره مورد نظر رئیس‌جمهور در سخنان اخیرش باشد که در این مورد رهبر معظم انقلاب شراط را تبیین کردند و به صراحت و شفاف عوارض و آثار منفی مذاکره را مطرح کردند، تکلیف رئیس جمهور و سایر مقامات نیز روشن شده بنابراین طرح مجدد این موضوع و تعریض به این امر نادرست و ناصواب است.

بیش از 80 درصد مردم مخالف مذاکره با آمریکا هستند

پورمختار می‌گوید: ما نمی‌دانیم منظور رئیس‌جمهور به صورت روشن چیست، حال آنکه به عنوان بخشی از تصمیم‌گیرندگان رفراندوم باید در جریان موضوع قرار بگیریم تا راحت‌تر و روشن‌تر بتوان موضع گیری کرد.

این عضو کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی درباره موضوع مذاکره با آمریکا به مخالفت حدود 80 درصد مردم طبق نظرسنجی‌های انجام گرفته اشاره می‌کند و می‌گوید: با توجه به تحریم و فشارهای اقتصادی و نتایج اعلام شده اگر منظور آقای روحانی از رفراندوم، گذاشتن موضوع مذاکره با آمریکا به همه‌پرسی است باید بدانند که مردم اقبالی برای این موضوع ندارند.