«کوچری» به زیر آب رفت

در طول کمتر از دو هفته  به دلیل باران‌های سیلابی، بخشِ زیادی از سنگ‌نگاره‌های این محوطه تاریخی زیر آب رفته‌اند

در حالی سطح آب در محوطه‌ی تاریخی کوچری گلپایگان به مرور بالا می‌رود که تا کنون بخش زیادی از سنگ‌نگاره‌های چند هزار ساله‌ی این محوطه‌ی باستانی، با بالا آمدن آبِ سد به زیر آب رفته‌اند و تا یک هفته‌ی دیگر کل محوطه به زیر آب می‌رود.

 نخست بحث تخلیه اهالی روستای کوچری در توابع شهرستان گلپایگان در استان اصفهان و جابجا کردن این روستا مطرح شد و با اجرایی کردن آن، سد «کوچری» را در یکی از محوطه‌های باستانی گلپایگان در استان اصفهان ساختند، تا امروز که سه سال از زیر آب رفتن و بیرون آمدن هرازگاهی دوهزار بوم سنگ‌نگاره تاریخی می‌گذرد.

حالا علاوه بر همان اتفاقات گذشته، در طول کمتر از یکی دو هفته قبل تا کنون نیز به واسطه‌ی باران‌های سیلابی در سراسر کشور، بخشِ زیادی از این سنگ‌نگاره‌ها زیر آب رفته‌اند و این هشدار داده شده که تا یک هفته‌ی آینده، کل این محوطه به زیرآب می‌رود و این یعنی تهدید جدی تخریب برای این محوطه‌ی چند هزار ساله.

شاید هم مسؤولان میراث‌فرهنگی و آب منطقه‌ای، معتقدند سیل آن‌قدر منتظر می‌ماند تا هر قدمی که مدیریت شهری و فرهنگی می‌خواهند برای این محوطه‌ی تاریخی ۱۷ هزار ساله بردارند و آن را اجرایی کنند و بعد از آن سنگ‌نگاره‌ها را با خود در آب غرق کند! محسن جمالی – پژوهشگر سنگ‌نگاره‌ها و نویسنده کتاب «سنگ‌نگاره‌های گلپایگان، گذرگاه تاریخ» – که یک‌شنبه ۲۵ فروردین این محوطه‌ی تاریخی و وضعیت سنگ‌نگاره‌ها را از نزدیک دیده، به خبرنگار ایسنا می‌گوید: تا کنون تعداد زیادی از سنگ‌نگاره‌ها زیرآب رفته‌اند و با توجه به وضعیت سد و زیر آب رفتن جاده قدیم، قطعاً تا ۲۰ روز دیگر همه‌ی محوطه هم زیر آب می‌رود.

او با اشاره به صحبت‌های منتشر شده از زیر آب رفتن کامل محوطه تا یک ماه دیگر، ادامه می‌دهد: میراث فرهنگی موفق شد در یکی دو سال گذشته و با حکم دادستانی آبگیری بیش از تراز آب روی سنگ‌نگاره‌ها را متوقف کند، اما در وضعیت کنونی بارندگی‌ها آن‌قدر شدید شده‌اند که سد به سرعت در حال آبگیری است، حتی جاده دسترسی قدیم که تنها امید ما برای حفاظت از سنگ‌نگاره‌ها بود نیز بسته شده است.

به گفته‌ی وی، حدود دو هزار سنگ‌نگاره‌ی تاریخی در این منطقه در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده‌اند که اکنون همه‌ی آن‌ها در معرض خطر جدی هستند.

این فعال میراث فرهنگی با اشاره به ایجاد جاده‌ی جدید برای تردد در این محوطه و بستن جاده‌ی قدیم، اظهار می‌کند: از یک سو تعدادی از سنگ نگاره‌ها در مسیر ساخت جاده جدید از بین رفتند و از سوی دیگر جاده جدید از نظر موقعیت جغرافیایی در تراز سطح قرار گرفته و به گونه‌ای ساخته شده که سد هم به طور کامل آبگیری شود، هیچ آسیبی به جاده وارد نشود.

وی همچنین با اشاره به صحبت‌های انجام شده در طول یکی دو سال گذشته برای ایجاد یک پایگاه پژوهشی یا حتی انتقال مهمترین سنگ‌نگاره‌ها به منطقه‌ای دیگر، بیان می‌کند: فقط در این زمینه صحبت‌هایی مطرح شد، اما هیچ اقدام عملی انجام نشد. مثلاً پژوهشگاه میراث فرهنگی با انجام بررسی‌های میدانی با شرکت آب و منطقه‌ای تهران، طرح جابجایی سنگ‌نگاره‌ها را مطرح کردند که در نهایت شنیده شد به دلیل پرداخت نشدن هزینه‌های انتقالِ سنگ‌نگاره‌ها این طرح نیز اجرایی نشد.

جمالی با اشاره به اعتراض‌های دوستداران میراث فرهنگی به فرمانداری، نماینده مجلس و مسؤولان میراث فرهنگی نسبت به این اتفاق، اظهار می‌کند: تا کنون حتی سنگ‌نگاره نفیس «صورت فلکی خرچنگ» که در حالت عادی ۵۰ متر بالاتر از تراز آب بود، نیز زیرآب رفته است.