داغی بر دل میدان نقش‌جهان

ساخت خیابانی در حریم درجه یک میدان نقش جهان اصفهان واکنش‌های متفاوتی به همراه داشته است 

کلنگش را حدود ۱۷ سال قبل به زمین زدند؛ وقتی هر از چند گاهی پایشان به جداره‌های تاریخی کوچه پس کوچه های شرق میدان جهانی نقش جهان گیر می‌کرد و همان بهانه‌ای شد برای باز کردن راهی که ته‌اش خیابان حافظ را به خیابان نشاط وصل کند و همان شد تا باز هم اضطراب را به دل میدان نقش جهان بیندازند.

 این ادعا را نقشه‌های گوگل ارث (نقشه سه بُعدی و ماهواره‌ای) به راحتی ثابت می‌کنند، وقتی در مقایسه‌های شش ماهه از سال ۱۳۸۰ تا امروز هر از گاهی محوطه‌ی پشت میدان نقش جهان و مسجد شیخ‌لطف‌الله  سفیدتر می‌شد و کسی نبود که آن را به چشم ببیند گوشزد کند، اما حالا که کار از کار گذشته و تقریبا می‌توان گفت پروژه به ایجاد خیابان «آقا نورالله نجفی» به پایان کار نزدیک می‌شود، نه از سوی متولیان میراث فرهنگی اصفهان، بلکه دوستداران میراث فرهنگی و مدرسان دانشگاهی متوجه این موضوع شده و آن را رسانه‌ای کردند.

تصاویر این نقشه‌ی هوایی به راحتی و بدون هیچ اغماضی از خالی شدن نقاط بیشتری در این بخش از بافت تاریخی را نشان می‌دهند. در مقایسه‌ی این نقشه در سال‌های۸۰، ۸۱، ۸۴، ۸۶ بیشترین تفاوت‌ها به مرور به چشم می‌آیند، تا سال ۸۷ که این بار در سکوت ساختمانی جدید و حدود ۱۰ متری بالا می‌آید و پس از ان تخریب‌ها شکل دیگری می‌گیرند. و سال ۱۳۸۹ رسما دور جدید تخریب‌ها آغاز می‌شود و حتی شهردار منطقه سه شهرداری اصفهان، اوایل سال ۹۲، به صورت رسمی اعلام می‌کند که مسیری ۷۰۰ متری در شرق میدان نقش جهان و در فاصله ۵۰ متری از این اثر ثبت جهانی شده قرار است احداث شود تا ترافیک اطراف میدان نقش جهان را کاهش دهد و میدان را برای مسدود شدن بر روی خودروها آماده کند.

ابتدا قرار بود این خیابان با عرض ۳۶ متر احداث شود که سازمان‌های مردم نهاد نسبت به آن معترض شدند و با فشار میراث فرهنگی، به جای لغو پروژه، بر تبدیل عرض خیابان در دست احداث به ۳۰ متر رضایت دادند، با این وجود کشمکش‌ها برای این پروژه در خفا ادامه داشت تا مهرماه سال ۹۳ که شهردار وقت اصفهان از مصوب شدن این گذر با عرض ۱۲تا۱۴ متر در کمیسیون ماده ۵ اداره کل راه و شهرسازی استان اصفهان خبر داد؛ ان هم درست زمانی که ورود ماشین به میدان ممنوع می‌شود.

این بار، در اوایل سال ۹۵ شهردار وقت اصفهان از یک مصوبه جدید برای این پروژه خبر می‌دهد، مصوبه‌ای که عرض خیابان را بار دیگر به ۱۶ متری می‌رساند و با ابلاغ استانداری اصفهان آزادسازی‌ها بر اساس عرض ۱۶ متر آغاز می‌شود . در این میان لکه‌های سفید  در نقشه‌ی هوایی اصفهان، در این نقطه از میدان نقش جهان، پررنگ‌تر می‌شوند، تا خیابان «آقانورالله نجفی» تکمیل شود.

تا سرانجام محمد مهدی کلانتری، یک کارشناس ارشد مرمت و احیای بناها و بافت‌های تاریخی و مدرس دانشگاه سوره تهران با ایجاد کمپین «#نه_به_گذر_آقا_نورالله_نجفی» خبر این تخریب‌ها را در فضای رسانه‌های منتشر کرد و بار دیگر حساسیت‌ها نسبت به وضعیت این بخش از حریم میدان جهانی نقش جهان، بیشتر شد.

این فعال میراث فرهنگی در گفت‌وگو با ایسنا می‌گوید: سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری اصفهان از سال ۱۳۹۱ پروژه‌ای را با نام «خیابان آقا نورالله نجفی» در دستور کار خود قرار داد، تا براساس توضیحاتِ متولیان پروژه،  خیابان از فاصله ۵۰ متری شرق میدان نقش جهان و مسجد شیخ لطف الله بگذرد و به صورت L مانند، خیابان حافظ را به خیابان نشاط متصل کند.

کلانتری با تاکید برا ین‌که با این اقدام، حریم درجه یک میدان نقش جهان اصفهان نقض شده و باعث تخریب بافت تاریخیِ قرار گرفته پشت مسجد شیخ لطف الله و بناهای تاریخی ارزشمند و ثبت ملی شده آن می‌شود، اظهار می‌کند: از سوی دیگر این پروژه می‌تواند ثبت مجموعه میدان نقش جهان در فهرست میراث جهانی یونسکو را در معرض خطر جدی قرار خواهد داد.