عمارت «جنانی» همدان معلق میان زمین وهوا

فعال میراث فرهنگی همدان: دیوارهای داخلی گویا به عمد برای تخریب سریع‌تر در حال آسیب‌دیدن هستند

عمارت «جنانی»، مسافرخانه «آبادان» یا تبعیدگاه «آیت‌الله مدنی» فرقی ندارد؛ قصه، قصه‌ی یک بنای تاریخی با بیش از ۸۰ سال عمر است که آن را نمونه‌ی خاصی از معماری اواخر دوران قاجار و اوایل پهلوی می‌دانند؛ بنایی که نخستین بنای سه طبقه در شهر همدان بوده و حتی برای افتتاح‌اش رضا پهلوی تا همدان می‌رود.

در کنار نگرانی‌هایی که چند سالی است گریبان دوستداران میراث فرهنگی همدان را برای بناهای تاریخی این شهر هر بار به خاطر یکی از بناهای تاریخی و متعدد و حتی بافت‌های تاریخی این شهر گرفته، حالا هم یکی از نگرانی‌های دوستداران میراث فرهنگی در همدان مسئله‌ی عمارت «جنانی» است، بنایی که در نیمه خیابان شهدا در همدان قرار گرفته و در گذشته با نام خیابان «شورین» شناخته می‌شد.

جالب است که هنوز میراث فرهنگی برای ثبت این بنای تاریخی که نخستین بنای چند طبقه همدان به عنوان یک اقامتگاه و مسافرخانه بوده، به یک برند در شهر تبدیل شده، به این کندی عمل می‌کند و عمارت در حالی به تخریب نزدیک می‌شود که با تبدیل آن به یک هتل سنتی، می‌توان ان را به یکی از برندهای گردشگری شهر تبدیل کرد. یلدا خاکباز، فعال میراث فرهنگی استان همدان، در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به قصه‌ی ادامه‌دار این عمارت تاریخی می‌گوید: سه هفته پیش خبر رسید که دیوارهای داخلی عمارت آسیب دیده‌اند. برای اطمینان بیشتر از بنا بازدید کردیم و متاسفانه متوجه شدیم، دیوارهای داخلی گویا به عمد برای تخریب سریع‌تر در حال آسیب‌دیدن هستند.

او با اشاره به بررسی‌های مدیر میراث فرهنگی استان همدان از این بنا و موافق بودن نظر وی مبنی بر آسیب‌هیا عمدی وارد شده به این عمارت، ادامه می‌دهد: مرداد امسال بحث‌هایی مبنی بر خرید و فروش شدن مجدد این عمارت با رویکرد ساخت پاساژ مطرح و سپس عملی شد، هر چند میراث فرهنگی نیز به ماجرا وارد شد و تلاش کرد با تعامل و گفت‌وگو بنا را حفظ کند، حتی بعد از آن تلاش‌هایی برای ثبت ملی بنا انجام شد.

وی با اشاره به ثبت ملی بودن جداره‌ی این بنای تاریخی به واسطه‌ی قرارگرفتن‌اش در بافت تاریخی اظهار می‌کند: این در حالی است که متاسفانه روند ثبت این بنا بسیار طول کشیده است، از ماه مرداد تا سه هفته گذشته که بار دیگر زمزمه‌های آسیب رسیدن به دیواره‌ای داخلی بنا سر زبان‌ها افتاد، هنوز کاری انجام نشده بود.

خاکباز به صحبت‌های مسئولان میراث فرهنگی در ان زمان مبنی بر تهیه‌ی پرونده‌ی ثبتی بنا و حتی ثبت ملی آن به صورت شبانه اشاره می‌کند و می‌افزاید: با این وجود به نظر می‌رسد رفتارها به گونه‌ای است که گویا تمایلی برای حفاظت از بنا ندارند، هر چند به عنوان متولیان تاریخی همدان میراث فرهنگی موظف به حفظ بناست. او حضور مالمیر – مدیر کل میراث فرهنگی استان – را در بررسی وضعیت بنا و صحبت‌های او در این زمینه، هر چند یک رویکرد مثبت ارزیابی می‌کند اما می‌گوید: واقعیت این جاست که عملکردها حتی در میراث فرهنگی در این زمینه ضعیف است واین باعث می‌شود تا زمان بیشتری به مالک داده شود و او نیز به اهداف خود برسد.

این فعال میراث فرهنگی با اشاره به تمایل حفظ بنا از سوی کسبه‌ای که در طبقه‌ی اول بنای جنانی سرقفلی دارند، ادامه می‌دهد: دست‌کم تا زمان حضور مالک قبلی در این عمارت، سرقفلی‌داران عمارت، تمایل به خرید کامل بنا از مالک داشتند تا این بنا را حفظ کنند.

آن‌ها سرقفلی مغازه‌ها را دارند، به مرور زمان اگر این ساختمان آسیب ببیند به مرور زمان به سمت تخریب بنا پیش می‌رود به مرور باعث حذف شدن مغازه‌ها در طبقه پایین مغازه‌ها شود، چون دست‌کم علاوه بر بحث مشارکتی برای حفظ این بنا، بحث مالی و اقتصادی ملک نیز برای آن‌ها اهمیت دارد.