گندآب در خلیج گرگان

نداشتن تبادل آبی بین خلیج گرگان و دریای خزر موجب ماندآبی شدن باقیمانده آب و بوی بد آن شده است

کاهش تراز آب، ورود فاضلاب، رشد جلبکها و پسروی خلیج گرگان که پیش از این نگران کننده شده بود حالا بوی مشمئز کننده ناشی از ماندابی را نیز بدنبال داشته بطوریکه کارشناسان معتقدند ادامه این روند علاوه بر خطرات زیست محیطی حتی برای طرح گردشگری جزیره آشوراده هم تهدید است.

خلیج گرگان تنها خلیج دریای خزر در محدوده جغرافیایی ایران است که به دلیل پسروی زیاد آب و کم توانی در اجرای طرح های مناسب و کارشناسی فاصله چندانی با خشکیدن ندارد.

ثبت این خلیج در سال 1354 به همراه تالاب میانکاله و لپوی زاغمرز در استان مازندران به‌ عنوان نخستین مجموعه تالاب بین‌المللی جهان در فهرست تالاب‌های کنوانسیون رامسر ثابت کرد این خلیج و نواحی اطراف آن یک مجموعه ارزشمند زیست ‌محیطی است. 

خلیج گرگان از لحاظ اقتصادی و اکولوژیکی دارای اهمیت بوده و در تکثیر آبزیان، ماهیان استخوانی و غضروفی و جذب پرندگان مهاجر زمستانی نقش مهمی دارد اینک گرفتار مشکل جدیدی با عنوان بوی تعفن شده که سلامت ساکنان همجوار را هم به خطر انداخته است. 

ورود انواع آلاینده ها ناشی از فعالیت های مستقر در نوار ساحلی از جمله سکونتگاه ها، طرح های گردشگری و فعالیت های کشاورزی خلیج گرگان را هر روز بیش از روز قبل آلوده می کند که هم اینک به سادگی در ساحل و پهنه آبی آن آلودگی قابل مشاهده بوی آب را تغییر داده و گندابی شدن آن به مشام می رسد. 

مشکل تهدید جلبک ها و بوی بد ناشی از مرگ و زوال آبزیان در فصول گرم سال نمود و بازخورد بیشتری دارد و صنعت اکوتورسیم و پروژه ملی گردشگری آشوراده تنها جزیره ایرانی خزر را در کنار این جزیره تحت تاثیر قرار می دهد. 

فرماندار بندرترکمن در خصوص آخرین وضعیت خلیج گرگان به خبرنگار ایرنا گفت: شیب زمین شناختی بستر خزر و جریانات آبی پهنه بزرگ ترین دریاچه جهان سبب شده تا رسوبات دریایی به بخش جنوب شرقی دریا و خلیج گرگان بریزد که با انباشت رسوبات این کانال مسدود و دالان آبی چپاقلی نیز کارآیی موثر خود را از دست داده است. 

به گفته الیاس هیوه چی؛ سد سازی در مناطق بالادست و جریان نداشتن منابع آب شیرین از طریق رودخانه ها نیز به بحرانی شدن وضعیت خلیج گرگان و تالاب میانکاله افزوده است. 

وی موثرترین تاثیر گذاری بر خلیج گرگان را پسروی آب خزر بیان کرد و افزود: نداشتن تبادل آبی بین خلیج گرگان و دریای خزر موجب ماندابی شدن باقیمانده آب و بوی بد شده که ادامه این مشکل علاوه بر به باد دادن گردشگری آشوراده، کوچ و مهاجرت اجباری ساکنان شهرستان های بندرگز، بندرترکمن و گُمیشان را نیز در پی خواهد داشت. 

به گزارش ایرنا آشوراده تنها جزیره ایرانی دریای خزر است که چشم انداز آن اجرای طرح ملی گردشگری و افزایش جاذبه های دیدنی برای جذب هر چه بیشتر گردشگر و رونق اقتصادی خطه شمال کشور است.

فرماندار بندرگز نیز معتقد است که در شرایط کنونی، آب خلیج گرگان راکد بوده و هیچ تبادل آبی بین آن و دریای خزر انجام نمی شود. 

حسین احمدی اظهار داشت: به سبب ورود فاضلاب رشد جلبک زیاد شده و این گونه های گیاهی با استفاده بیش از اندازه اکسیژن، مرگ موجودات ریز داخل خلیج گرگان را رقم زده اند که بوی بد آب یکی از نتایج آن است. 

به گفته وی، بوی بد آب در شب و هنگام وزش باد از دریا به مناطق ساحلی و شهر بندرگز می رسد که موجب آزار و اذیت شهروندان و گردشگران شده است. فرماندار بندرگز با تاکید بر بهبود تنفس هوا و تبادل آبی بین خلیج گرگان و دریای خزر، گفت: برای رفت و برگشت مناسب آب بین این دو پهنه و جلوگیری از گندابی شدن، باید با تخصیص اعتبار کافی کانالهای خوزینی و چپاقلی را هرچه زودتر لایروبی کرد. 

وی اظهار کرد: از دیگر سو طرح مباحثی همچون احتمال خالی شدن آب خلیج گرگان به دلیل لایروبی کردن کانال ها بدون تکیه بر مستندات و تحقیقات علمی مورد پذیرش نیست اما اگر این اتفاق هم رخ دهد خطرات کنونی خلیج گرگان کمتر از تهدیدات ناشی از خالی شدن آب آن نیست. 

به گفته احمدی، طرح مسائلی همچون تخلیه آب خلیج گرگان بر اثر لایروبی کانال های خوزینی و چپاقلی هنگامی قابل بررسی است که از سوی دانشمندان و محققان نیز مطرح شود که تاکنون چنین چیزی شنیده نشده است.