بار سرمایه‌گذار به منزل نمی‌رسد

بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، عمل نکردن مسوولان ملی و محلی به وعده‌ها نامناسب‌ترین مولفه امنیت سرمایه‌گذاری در ایران است

عمل نکردن مسوولان به وعده‌هایی که دادند امنیت سرمایه‌گذاری در ایران را با چالش مواجه کرده است.

مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی اولین گزارش خود را از پایش امنیت سرمایه‌گذاری ایران منتشر کرد. نمره‌دهی مرکز پژوهش‌ها به امنیت سرمایه‌گذاری از صفر تا 10 است. بدین ترتیب که 10 ناامنی مطلق و صفر امنیت مطلق سرمایه‌گذاری محسوب می‌شود. براساس گزارش این مرکز، نمره امنیت سرمایه‌گذاری ایران 5.98 است که فاصله زیادی با بهترین نمره و امنیت بالای سرمایه‌گذاری دارد.

چرایی نمره پایین

بازوی پژوهشی مجلس برای بررسی وضعیت امنیت سرمایه‌گذاری در ایران 38 مولفه را پایش کرده که 17 مولفه آماری  و 21 مولفه پیمایشی هستند.

مولفه‌های پیمایشی شاخص‌هایی هستند که براساس نظر فعالان کسب و کار سراسر کشور ارزیابی شدند. داده‌های این گزارش که مربوط به دو سال منتهی به زمستان 96 است، نشان می‌دهد در این بخش از دید فعالان اقتصادی سراسر کشور سه مولفه عمل مسوولان ملی به وعده‌های داده شده، عمل مسوولان محلی به وعده‌های داده شده و اعمال نفوذ و تبانی در معاملات ادارات حکومتی، نامناسب‌ترین مولفه‌ها در امنیت سرمایه‌گذاری عنوان شده‌اند. 

مانع سرسخت دولتی‌ها

در مجموع از میان 21 مولفه عنوان شده، 14 مانع بهبود امنیت سرمایه‌گذاری در کشورمان مستقیما به عملکرد نهادهای دولتی و حکومتی برمی‌گردد. برآیند نظر فعالان اقتصادی به نمره 6.46 امنیت سرمایه‌گذاری در کشورمان منجر شده. استان‌های اردبیل، مرکزی و یزد بهترین نمره دارند و البرز، تهران و چهارمحال و بختیاری بدترین نمره را کسب کردند. البته نمره بهترین استان‌ها هم بیشتر از شش است که امنیت ضعیف محسوب می‌شود.

فاصله میان واقعیت و آمار

اوضاع در مولفه‌های آماری بهتر است که دلیل این امر را می‌توان از تعریف این مولفه‌ها فهمید. سنجش مولفه‌های آماری نیاز به پیمایش و نظرخواهی ندارد و پیشتر توسط نهادهای رسمی اندازه‌گیری و اعلام شده‌اند. مولفه‌هایی همچون نرخ تورم، نرخ ارز، تعداد شکایات و پرونده‌های بررسی شده در دادگاه‌ها و ضریب نفوذ بیمه در این دسته جای می‌گیرند. 

آمارهای مرتبط با امنیت سرمایه‌گذاری که نهادهای دولتی و حکومتی ارائه کردند، با نمره‌ای که فعالان کسب و کار به مولفه‌های موثر در امنیت سرمایه‌گذاری دادند، فاصله معناداری دارد. به طوری که بر اساس مولفه‌های آماری، نمره امنیت سرمایه‌گذاری ایران 4.08 اعلام شده که نمره قابل قبولی است. نکته جالب اینجاست که بدترین نمره مولفه‌های آماری مربوط به تهران با 5.78 است اما از بهترین نمره مولفه‌های پیمایشی (اردبیل با 6.01) باز هم بهتر است. 

کارشناسان مرکز پژوهش‌ها در این گزارش نوشته‌اند از آنجایی‌که در میان مولفه‌های آماری و پیمایشی، عمل نکردن مسوولان محلی و ملی به وعده‌های داده شده بدترین ارزیابی را به خود اختصاص داده‌اند، جا دارد مسوولان در عمل به وعده‌ها  و وعده ندادن در صورت احتمال محقق نشدن آن، توجه بیشتری داشته باشند.

نماگرهای امنیت سرمایه‌گذاری

در نهایت مرکز پژوهش‌ها هفت نماگر سنجش برای امنیت اقتصادی در نظر گرفته که با تلفیق مولفه‌های آماری و پیمایشی ارزیابی شدند.  این نماگرها به ترتیب بهترین نمره  (صفر بهترین و 10 بدترین نمره) مصونیت جان و مال شهروندان از تعرض (4.01)، ثبات و پیش‌بینی‌پذیری مقررات و رویه‌های اجرایی (5.80)،  عملکرد دولت (6.05)، شفافیت و سلامت اداری (6.42)،  تعریف و تضمین حقوق مالکیت (6.44)،  فرهنگ وفای به عهد و صداقت و درستی (6.44) و ثبات اقتصاد کلان (6.64) ارزیابی شدند. اینکه تنها یک نماگر نمره‌ای کمتر از پنج کسب کرده نشان می‌دهد که چرا امنیت سرمایه‌گذاری در ایران کم است.

***

وضعیت استان‌ها

پنج استان برتر از نظر امنیت سرمایه‌گذاری با درنظر گرفتن هر دو مولفه پیمایشی و آماری، به ترتیب خراسان جنوبی، بوشهر، زنجان، هرمزگان و اردبیل هستند و پنج استان ضعیف در این زمینه به ترتیب تهران، البرز، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد و خوزستان اعلام شده‌اند. از نکات جالب توجه در این رتبه‌بندی، قرار گرفتن استان برخورداری مانند تهران در پایین جدول امنیت سرمایه‌گذاری در کنار دو استان محروم کهگیلویه و بویراحمد و چهارمحال و بختیاری است. در بالای جدول هم کم و بیش چنین موضوعی دیده می‌شود. به اعتقاد کارشناسان مرکز پژوهش‌ها این امر می‌تواند به دلیل پراکندگی و تنوع مولفه‌های «آماری» شاخص امنیت سرمایه‌گذاری باشد.