گفت‌وگو نیکو است

یدالله اسلامی

تاریخ برای درس‌گیری و پند‌آموزی است و اگر از گذشته و تاریخ و آنچه شده است درس نگیریم به شکل غم‌انگیزی از پیامدهای آن رنج خواهیم برد. روابط ایران و امریکا پس از اشغال سفارت امریکا دچار دگرگونی بنیادی شده و به‌گونه‌ای رمز آلود راه تدبیر و چاره‌اندیشی در آن بسته مانده و دغدغه حل مشکل اگرچه بوده و هست ولی فرصتی برای حل اساسی فراهم نیامده است و همچنان از پیچیدگی‌های ویژه در روابط بین المللی برخوردار است . حالت قدسی بخشیدن به نداشتن رابطه و درست کردن تابوهایی که امکان سخن از آن نباشد از بارزترین نشانه‌هایی است که در این سالها با آن دمخور شده و با آن آشنا هستیم. این روزها دیگر سخن گفتن از داشتن رابطه با امریکا حالت میوه ممنوعه را ندارد و می‌توان با سهولت بیشتر از آن دم زد و سخن گفت .ولی بازهم به دلایل روشن  طرح و بررسی از سهولت و روانی لازم برخوردار نیست. درکنار این بحث کلی برخی  هم از مناسب نبودن زمان برای گفت‌وگو‌ به دلیل دست بالا داشتن ترامپ، شرایط بد داخلی ترامپ، انتخابات نوامبر، طرح مشکلات و دخالت روسیه در انتخابات، ‌ماجراهای غیر اخلاقی، ‌بی‌حاصلی مذاکرات و مسایل متعدد دیگر سخن گفته و با طرح دلیل برای رد گفت‌وگو روی می‌آورند .پرسش این است که پس این زمان کی مناسب می‌شود؟ آیا زیان‌های ناشی از نداشتن رابطه با امریکا به درستی ارزیابی و واکاوی شده و نقش این مقوله در مشکلات درونی جامعه به خوبی ارزیابی می‌شود؟ آیا توان امریکا در اثر گذاری بر سیاست و اقتصاد جهانی و پبشی گرفتن رقبای منطقه‌ای ایران و سایر کشورها همراه با شرایط جامعه ایرانی به خوبی درک شده و نیازهای آینده کشور به خوبی برآورد شده و قدرت سایر کشورها در شرایط مخالفت امریکا برای پیشبرد طرح‌های زیربنایی و توسعه‌ای مورد مطالعه قرار گرفته است؟ آیا این امر از نظر گذرانیده شده است که پس از انتخابات نوامبر تمایل ترامپ برای گفت‌وگو کمتر و سرسختی‌های او احتمالا بیشتر خواهد شد؟ اگر کسانی گمان می‌کنند ترامپ جای خود را به پنس می‌دهد آیا از روحیه و نگرش پنس آگاهی و اطلاع کافی دارند؟ آیا  توانایی کشورهای اروپایی همراه با روسیه و چین را در توازن قدرت اقتصادی و سیاسی با امریکا به خوبی تحلیل کرده و پیامدهای آن را به درستی درک کرده‌اند؟ نکته‌ای که سالها با آن خو گرفته‌ایم یکی حساس بودن شرایط کنونی و دیگر مناسب نبودن زمان گفت‌وگو است. این‌ها بخشی از ادبیات سیاسی ما شده است .سیاست برای حل مشکل و باز کردن گره و گفت‌وگو برای تامین منافع ملی است. گفت‌وگو امری لازم و مبارزه و نزاع امری از سر اجبار است. پایان هر منازعه‌ای نیز گفت‌وگو است. پس پیش از نزاع هم می‌توان به دامن گفت‌وگو آویخت. دیگر باید بر مناسب نبودن زمان مهر پایان بزنیم. گفت‌وگو نیکو است و اکنون هم زمان گفتگو است.