فرار از واقعیت کاهش مساحت جنگل‌ها

مساحت جنگل‌ها در سالنامه آماری 95 با سالنامه آماری 91 برابر است، کارشناسان می‌گویند آمارهای ارائه شده درست نیست

آمارهایی که سازمان جنگل‌ها به مرکز آمار ایران ارائه کرده، حکایت از ثابت ماندن مساحت جنگل‌های ایران در نیمه اول دهه 90 دارد. موضوعی که صحت آن با تردید مواجه است.

مرکز آمار ایران اخیرا سالنامه آماری سال 1395 را منتشر کرده. سالنامه‌های آماری که معمولا با تاخیری دو ساله منتشر می‌شود به ارائه آمارهای بخش‌های مختلف از جمعیت گرفته تا محیط‌زیست می‌پردازند. در بخش مربوط به محیط‌زیست سالنامه سال 95، مساحت جنگل‌های ایران تا پایان اسفند این سال، 14 میلیون و 319 هزار و 63 هکتار عنوان شده. در همین حال در سالنامه سال 94 و سال 1391 هم مساحت جنگل‌های کشور همین مقدار ذکر شده. آیا این آمارها واقعی هستند و در نیمه اول دهه 90، مساحت جنگل‌های ایران کم نشدند؟ 

خشکسالی گسترده

آمارهای مرکز ملی خشکسالی نشان می‌دهد همزمان با افزایش خشکسالی در کشورمان، قلمرو خشکسالی در جنگل‌های کشور هم افزایش یافته. براساس آخرین گزارش این مرکز که در خرداد امسال منتشر شده، در 10 سال گذشته 13 درصد مساحت جنگل‌های انبوه کشور تحت تاثیر خشکسالی بسیار شدید بوده که این آمار در خرداد 94 بیش از 2.5 برابر شده و 34 درصد مساحت جنگل‌های انبوه کشور با خشکسالی بسیار شدید دست و پنجه نرم می‌کردند.

آتش‌سوزی پی‌درپی

آنطور که محمد درویش، عضو هیات علمی موسسه تحقیفات جنگل‌ها و مراتع کشور به «پیام ما» می‌گوید، سالانه به‌طور متوسط 20 هزار هکتار از جنگل‌ها و مراتع ایران دچار آتش‌سوزی  می‌شوند. در همین حال براساس آمارهای ارائه شده از سوی سازمان جنگل‌ها، در سال 92، سه هزار  و 649 هکتار از مساحت جنگل‌های ایران در آتش سوخته. در سال 94 و 95 هم به ترتیب چهار هزار و 716 و هشت هزار و 712 هکتار از مساحت جنگل‌های ایران طعمه حریق شده اما در آمار، مساحت کل جنگل‌ها کاهشی پیدا نکرده. البته درویش تاکید می‌کند که سهم آتش‌سوزی در مقایسه با دیگر عوامل تخریب جنگل در ایران، ناچیز است.

تردید جدی در آمار رسمی

به گفته درویش افزایش نرخ فرسایش خاک، افزایش تفاوت دمایی شب و روز و همچنین‌افزایش رخداد سیل نشان‌دهنده کاهش رویشگاه‌های جنگلی ایران است. بدین ترتیب ادعای سازمان جنگل‌ها مبنی بر افزایش و یا ثابت ماندن وسعت جنگل‌های ایران با تردید جدی مواجه است. او می‌گوید که فقط در مورد جنگل‌های هیرکانی، آخرین گزارش موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، اعلام کرده مساحت این جنگل‌ها 1.6 میلیون هکتار است اما سازمان جنگل‌ها هنوز به آمار 1.9 میلیون هکتار اعتقاد دارد.  این کارشناس محیط‌زیست با اشاره به تفاوت تعریف جنگل در ایران که حداقل پوشش درختان جنگلی را پنج درصد در نظر گرفته با فائو (سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد) که این پوشش را 12 درصد عنوان می‌کند، می‌گوید که براساس تعریف فائو، وسعت جنگل‌ها در ایران چهار میلیون هکتار کمتر از آمار رسمی است. عضو هیات علمی موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور به این سوال که چه عواملی در تخریب جنگل‌های ایران نقش دارند، اینگونه پاسخ می‌دهد: «بیشترین تخریب جنگل‌ها از تغییر کاربری اراضی ایجاد شده. سازمان جنگل‌ها رسما وسعت  مراتع کشور را از 90 میلیون به 85 میلیون هکتار کاهش داده. یعنی پنج میلیون هکتار از مراتع به قلمرو بیابانی افزوده شده.   کمیسیون اصل 90 مجلس هم اعلام کرده که سازمان جنگل‌ها در چهار میلیون هکتار از عرصه‌های طبیعی ایران مجوز تغییر کاربری را صادر کرده.  این یعنی در طول 110 سال دو میلیون جنگل کاری کردیم و در طول  20 سال چهار میلیون هکتار  از وسعت عرصه‌های طبیعی کم کردیم.»