جبهه علیه حزب
روزنامه ابتکار نوشت: امروزه در نظام‌های دموکراتیک، توسعه سیاسی با شرکت در انتخابات از طریق فعالیت حزبی و رقابت احزاب برای کسب قدرت امکان‌پذیر است. حزب، مهم‌ترین نهاد سیاسی در جوامع دموکراتیک به شمار می‌رود و اهمیت وجود احزاب مقتدر در آستانه انتخابات ریاست جمهوری و با ورود به صحنه‌های سیاسی و تصمیم‌گیری های اساسی نمود پیدا می‌کند. اما ذکر این نکته نیز الزامی است که قدرت احزاب به تعداد زیاد آن نیست بلکه به تاثیرگذاری آنها در ساختار سیاسی باز می‌گردد. بر این اساس می‌توان گفت که در نظام سیاسی ایران احزاب جایگاه تعیین‌کننده‌ای ندارند؛ هر چند که تعداد آن‌ها به 200 یا 300 برسد.
به همین خاطر است که معمولا در آستانه انتخابات‌ها، جریان‌ها و فعالان سیاسی به جای این که از طریق احزاب اهداف انتخاباتی خود را پیش برند ترجیح می‌دهند با تشکیل جبهه‌ها و ائتلاف‌های مقطعی با افراد و دیگر جریان‌های همسو به فعالیت سیاسی رو آورند. این امر به جای آن که به تقویت جایگاه احزاب در نظام جمهوری اسلامی کمک کند پایه آن را سست کرده و احزاب در زمان انتخابات نقشی در حد قرار دادن امضا پای لیست‌های انتخاباتی ایفا می‌کنند. برخی افراد نیز موفقیت را در سایه حمله به احزاب جست‌وجو می‌کنند و فعالیت حزبی را به خاطر تلاش برای کسب قدرت تقبیح می‌کنند. باتوجه به اینکه طی سال‌های اخیر هر دو جناح سیاسی اصلاح‌طلب و اصولگرا بر وحدت جناحی تاکید ورزیده‌اند؛ حالا این سوال مطرح می‌شود که شکل‌گیری جبهه‌ها در آستانه انتخابات چه تاثیری بر تحزب دارد؟ و از طرفی، وحدت جناحی را قوت بخشیده و یا به افتراق و تشتت دامن می‌زند؟
حزب کارآمدی در کشور وجود ندارد
سیدحسن‌ رسولی، سیاستمدار اصلاح‌طلب و از اعضای هیئت‌مدیره بنیاد‌باران درخصوص نقش جبهه‌ها و تاثیر آن بر مسیری که احزاب تا به امروز طی کرده‌اند، بر این باور است که علل ظهور چنین تشکلاتی را باید در زمینه‌ها و عوامل عدم تحقق توسعه فعالیت احزاب جستجو کرد. رسولی با انتقاد از تکثر حزب‌ها در کشور، معتقد است تا زمانی که شاهد توسعه کمی و ازدیاد احزاب هستیم و مجموعه برنامه‌ریزی، هماهنگی و مدیریت پروژه‌های انتخاباتی که هردوسال یک بار در کشور به اجرا در می‌آید، برعهده احزاب کم‌بنیه باشد؛ اعم از اصلاح‌طلب و اصولگرا، توسعه و کارایی قابل تحقق نیست. به گفته او، در چنین شرایطی دو جناح ریشه‌دار سیاسی کشور برای فائق آمدن بر تنگنا و نقصان با صرف هزینه کمتر و البته بالاجبار اقدام به تشکیل جبهه‌های گوناگون سیاسی می‌کنند‌؛ جبهه‌هایی که هرکدام در برگیرنده تعدادی از احزاب و گروه‌های سیاسی همفکر است. حسن رسولی اما تاکید دارد که براساس استانداردهای توسعه‌یافتگی مدرن، این نوع سازماندهی(تشکیل جبهه‌ها) مطلوب نیست و باید آرزو داشته باشیم که در آینده نزدیک با رفع موانع فراروی احزاب و نیز تجمیع و ادغام احزاب موجود در سه یا چهار حزب گسترده و توانمند، مجموعه ظرفیت‌های حزبی کشور به آن حد از آمادگی و توانایی برسند که بی‌نیاز از کمک‌گیری از جبهه‌ها بتوانند راهبری و مدیریت انتخابات در کشور را برعهده گیرند. این سیاستمدار اصلاح‌طلب در پاسخ به اینکه درصورت نبود جبهه و یا حزبی موثر، چه باید کرد، گفت: طبیعتا تا زمانی که به این هدف مطلوب نرسیده‌ایم، به ناچار و به شکل اقتضایی باید با همین سازوکار جبهه‌های جلو برویم چرا که جایگزین کارآمد و اثربخش‌تری در فضای سیاسی ایران در اختیار هیچکدام از دو جریان نیست.
چرا قانونگذاران سکوت کرده‌اند؟
حسین کنعانی‌مقدم، فعال سیاسی اصولگرا و دبیرکل حزب سبز ایران اما معتقد است که تشکیل جبهه‌ها تاحد زیادی می‌تواند ماهیت تحزب را باخطر روبه‌رو کند. با تفکری در فلسفه پیدایش احزاب، در مواقعی برخی از حزب‌های شناسنامه‌دار و رسمی که همسو یا همفکر هستند برای ورود به عرصه سیاست و انتخابات با تجمیع نیروها و سازماندهی افکار اقدام به تشکیل جبهه‌هایی می‌کنند که یا ائتلاف سیاسی است و یا انتخاباتی، اما آیا جبهه‌هایی که اخیرا تشکیل شده‌اند، مجوزهای لازم را دارند؟ پاسخ حسین کنعانی‌مقدم به این سوال منفی است: متاسفانه جبهه‌های اکنونی، به ویژه آنهایی که فاقد احزاب شناسنامه‌دار و رسمی کشور هستند، باید از نظر قانون مورد توجه قرار گیرند چراکه چگونه می‌شود در شب انتخابات یا ماه‌های منتهی به آن، جبهه‌هایی تشکیل شوند که نه هویت دارند و نه مجوز لازم را اخذ کرده‌اند؛ تنها به این دلیل که عده‌ای از شخصیت‌ها دور هم جمع شده و جبهه‌ای با همان کارکرد حزبی تشکیل داده‌اند؟ فعال اصولگرا با انتقاد از سکوت قانونگذاران، براین باوراست که عملکرد جبهه‌ها با ماده 10 قانون احزاب در کشور که اکنون حاکم بر فعالیت احزاب است، مغایرت دارد. به گفته او، با دیدی قانونی و حقوقی می‌توان دریافت که فعالیت‌های سیاسی در کشور ما در قالب احزاب و تشکل‌های سیاسی باید دارای مجوزهای رسمی از وزارت کشور و کمیسیون ماده 10 احزاب باشد.