ترامپ و احتمال شکل‌گیری مثلث افراطی‌ها علیه ایران
رضا غبیشاوی*
در انتخاب ترامپ به‌عنوان رئیس ایالات‌متحده آمریکا یک‌چیز تقریباً قطعی است و آن حضور تندروهای جمهوری‌خواه در وزارت خارجه و کاخ سفید است. می‌توان انتظار داشت برخلاف دولت فعلی آمریکا، دولت آینده به‌ویژه در بخش‌های وزارت خارجه، کاخ سفید، وزارت دفاع و مشاور امنیت ملی این کشور از 20 ژانویه آینده (اول بهمن) به بعد شاهد در پیش گرفتن سیاست‌های تند و افراط‌گرایانه در برابر پرونده‌های مهم جهان به‌ویژه پرونده‌های موردتوجه ایران خواهد بود. هم‌زمان با بازگشت تندروها به کاخ سفید، هم‌اکنون در عربستان سعودی و اسرائیل هم تندروها بر سرکار هستند. نگاهی به نحوه برخورد و تعامل ریاض و تل‌آویو با پرونده‌ها و مسائل مختلف مؤید تندرو بودن آن‌هاست. نقطه اشتراک دولت تندروی آینده آمریکا و تندروهایی که هم‌اکنون در رأس هیأت های حاکمه در عربستان سعودی و اسرائیل قرار دارند، مقابله باسیاست‌های ایران به‌ویژه برجام است. در میان سیاست‌ها و موضوعات مختلف مربوط به ایران، برجام در رأس اولویت‌ها قرار دارد. بعد از برجام، سیاست‌های منطقه‌ای ایران در برابر یمن و سوریه و کشورهای جنوب خلیج‌فارس خاصه عربستان سعودی نیز در اولویت‌های بعدی قرار دارد. سرنوشت برجام، اولویت اصلی عربستان سعودی و اسرائیل و یکی از اولویت‌های سیاست خارجی دولت جدید آمریکاست. عربستان سعودی و اسرائیل در نارضایتی از برجام و اعتراض و انتقاد به آن اشتراک نظر دارند. آن‌ها معتقدند برجام برای دولت و حکومت ایران خیلی خوب است و مزیت‌های زیادی برای تهران دارد چراکه هم ایران را از انزوا و باتلاق پرونده مسئله هسته‌ای خارج کرد هم باعث بازگشت ایران به حیات عادی و طبیعی شد و به‌مانند شارژری، سیاست‌های ایران در خاورمیانه را تقویت می‌کند. دونالد ترامپ هم قبلاً به‌شدت از برجام انتقاد و آن را فاجعه‌بار توصیف کرده و وعده داده بود آن را لغو خواهد کرد. حالا اما ولید فارس مشاور سیاست خارجی ترامپ گفته ترامپ به دنبال تغییر محتوای برجام خواهد بود. درباره برجام اشاره به این نکته لازم است که چیزی به نام تغییر برجام غیرممکن است. یعنی ترامپ یا باید برجام را بپذیرد یا از آن خارج شود. امکان تغییر در محتوای برجام، صفر است اما حد وسطی هم وجود دارد. اجرای بخشی از محتوای برجام بر پایه تصمیمات شخص رئیس‌جمهور آمریکا و ارائه مجوزها و تصمیماتی از سوی دولت آمریکا دارد که در غیر این صورت، به میزان زیادی برجام منتفی خواهد شد. در صورت عدم همراهی رئیس‌جمهور جدید آمریکا با اجرای برجام، اجرای برجام قطعاً شبه غیرممکن خواهد شد.علاوه بر این در صورت خروج آمریکا از برجام، این توافق خاصیت خود را از دست می‌دهد و عملاً موضوعیت نخواهد داشت. حداقل واکنش یا واکنش مورد پیش‌بینی ترامپ نسبت به برجام، عدم همراهی و ایجاد اختلال در روند اجرای آن است. عربستان سعودی و اسراییل نیز خواستار آسیب زدن و نابودی برجام هستند اما توانایی آن را ندارند. حالا کسی در رأس هرم حاکمیت در پرقدرت‌ترین کشور جهان قرارگرفته که قرار است رفتار متفاوتی نسبت به برجام داشته باشد و این یعنی شانس بزرگ برای ضربه زدن به برجام و درنتیجه آسیب زدن به ایران. ایران باید مواظب شکل‌گیری این ائتلاف خطرناک میان عربستان سعودی، اسرائیل و دولت ترامپ باشد. حداقل کار ممکن برای جلوگیری از این ائتلاف یا تضعیف آن، کنترل و کاهش اختلافات با عربستان سعودی است. اشاره به این نکته نیز اهمیت دارد که برخلاف نظر غالب در ایران، ترامپ و همراهانش روابط خوبی با سعودی‌ها دارند و در آینده هم بهتر خواهد شد و اقدام علیه ایران هم یکی از اشتراکات این دو طرف است.
* تحلیلگر سایت عصر ایران