کارت سوخت سوخت
کارتی با عمر ۱۰ ساله که هیچ گره‌ای از مشکلات مصرف بنزین را باز نکرد، بالاخره از چرخه فعالیت خارج و با ابلاغ دولت یازدهم به بایگانی سپرده شد. به گزارش خبرآنلاین دومین سال روی کار آمدن دولت نهم بود که ابزار الکترونیکی جدیدی برای سهمیه‌بندی و نظارت بر مصرف سوخت در کشور معرفی شد. هزینه اولیه‌ای که برای اجرای این طرح در نظر گرفته شد رقمی معادل 352 میلیارد تومان بود اما طی حدود ۱۰ سال، تاکنون بیش از ۵۰ میلیون کارت سوخت صادرشده است که هزینه هر کارت سوخت نیز بیش از ۱۰ هزار تومان بوده است. علاوه بر ۵۰ میلیون کارت سوخت صادرشده، برخی کارت سوخت‌ها به دلیل مفقود یا شکسته شدن دوباره صادرشده است.
تأثیر سهمیه‌بندی در قیمت بنزین
سهمیه‌بندی بنزین زمانی اجرا شد که نرخ هر لیتر بنزین باقیمت 100 تومان و فقط باکارت هوشمند سوخت در اختیار رانندگان قرار می‌گرفت. اما نظام سهمیه‌بندی سوخت با تخصیص ماهانه ۱۲۰ لیتر بنزین آغاز و به‌تدریج از سهمیه ماهانه کاسته شد؛ تا این‌که از ابتدای سال ۱۳۸۹ سهمیه بنزین از ۸۰ لیتر در ماه به ۶۰ لیتر کاهش یافت. بررسی آمار مصرف سوخت طی سال‌های گذشته نشان می‌دهد که با اجرای طرح سهمیه‌بندی بنزین نه‌تنها مصرف آن کاهش پیدا نکرده، بلکه رشد چشمگیری نیز داشت. آمار مصرف روزانه بنزین حاکی از آن است که باوجود این‌که در سال 1386 میزان مصرف روزانه بنزین کشور حدود 64.5 میلیون لیتر بود، این میزان مصرف در زمان تک‌نرخی شدن آن به بیش از 69 میلیون لیتر در روز رسید.
کارت سوخت، عامل دونرخی شدن بنزین
از سوی دیگر یکی از اهدافی که برای این طرح برنامه‌ریزی شد، نظام‌مند کردن مصرف آن بود اما با اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها اتفاق دیگری در حوزه انرژی کشور رخ داد. درواقع 28 آذرماه 1389 با دستور محمود احمدی‌نژاد، رییس دولت دهم برای اجرای قانون هدفمند کردن یارانه‌ها، بنزین چند نرخی در کشور رونمایی شد و تا چهار سال، بنزین یارانه‌ای باقیمت هر لیتر 400 تومان و بنزین آزاد باقیمت هر لیتر 700 تومان عرضه می‌شد. در فاز بعدی اجرای قانون هدفمند کردن یارانه‌ها و در سال 1393 نیز قیمت بنزین یارانه‌ای و آزاد افزایش پیدا کرد و نرخ بنزین یارانه‌ای با سهمیه 60 لیتر در ماه برای هر خودرو سواری 700 تومان و بنزین آزاد به 1000 تومان رسید. گفتنی است قیمت سوخت در ایران اگرچه به علت افت جهانی قیمت نفت بسیار پایین است، اما هنوز قیمت سوخت در اکثر کشورهایی که در همسایگی ما قرار دارند، بین 2 تا 5 برابر بیشتر قیمت داخلی ما است، بنابراین قاچاق سوخت همچنان به‌صرفه به نظر می‌رسد. به‌طور مثال هر لیتر بنزین در ترکیه 5 هزار تومان و در عراق 2200 تومان و در افغانستان 2600 تومان است.
مصوبه مجلس و ابلاغیه دولت برای حذف کارت سوخت
بعد از گذشت ۱۵ ماه از تک‌نرخی شدن بنزین بالاخره روز گذشته دولت با مجوز صادرشده از سوی مجلس کارت سوخت را از چرخه مصرف خارج کرد. مجلس شورای اسلامی روز چهارشنبه، سوم شهریورماه در ادامه رسیدگی به لایحه اصلاح قانون بودجه سال با حذف بند ح تبصره ۱۴ قانون بودجه ۱۳۹۵ ، با حذف کارت سوخت موافقت و بعد از پنج ماه تصمیم کارشناسی خود را از طریق رأی اعلام کردند. مجلس در بررسی جزییات لایحه بودجه ۱۳۹۵ در فروردین‌ماه سال جاری دولت را مکلف کرده بود حداکثر چهار ماه پس از تصویب این قانون کلیه وسایل نقلیه سبک و سنگین اعم از بنزینی، نفت‌گاز (گازوئیلی) و دوگانه‌سوز را به کارت سوخت مجهز کند و از آن تاریخ، عرضه هرگونه سوخت به کلیه وسایل نقلیه صرفاً با استفاده از کارت سوخت امکان‌پذیر باشد.